________________
બત્રીશી-૧૯, લેખાંક-૧૦૭
૧૧૬૧ ચારિત્રની જ ઈચ્છા હોય છે, ચારિત્રની ભાવના અને ચારિત્રધરની ભક્તિ છે... વિરતિધરને પ્રણામ કરીને ઈન્દ્રસભામાં બેસે... માટે આ વિશ્રામસ્થાન કહેવાય છે, ભંગસ્થાન નહીં. અને તેથી આવો જીવ સાપાયયોગી ન હોવાથી પ્રશ્ન ઊભો જ રહેશે.
સમાધાન - બહુજન્માન્તરપણું અને એકજન્માન્તરપણું અહીં જે કહ્યા છે એ બહુલતાએ જાણવા. ક્યારેક એમાં ફેરફાર પણ સંભવે. એટલે એના કારણે ઊભા થતા પ્રશ્નો હવે રહેશે નહીં. જે યોગીઓને નિરુપક્રમકર્મ સત્તામાં ન હોવાથી સાપાયયોગ ન હોવાના કારણે અનાશ્રવયોગ કહેવો જરૂરી બને છે. એ યોગીઓ માટે, જેમ ૧૨મા ૧૩માં ગુણઠાણાવાળા માટે નિશ્ચયપ્રાયક વ્યવહારથી અનાશ્રવયોગ કહ્યો... એમ એનાથી પણ નીચલી નીચલી ભૂમિકામાં રહેલા અનવાયયોગીમાટે પરંપરાએ નિશ્ચયપ્રાપક વ્યવહારથી... દીર્ઘપરંપરાએ નિશ્ચયપ્રાપક વ્યવહારથી... એ રીતે નિશ્ચયથી દૂરદૂરતર રહેલા વ્યવહારથી અનાશ્રવયોગ ઘટાવવો.
અથવા એક અન્ય વિચારણા છે “આશ્રવ' શબ્દનો અર્થ સાંપરાયિક(સકષાય)કર્મબંધ ન લેતા યથાશ્રુત આશ્રવ જ લઈએ... ને એ, આશ્રવ તરીકે યોગપ્રતિબંધક કર્મોનો આશ્રવ લઈએ... જે યોગીને હજુ આવા આશ્રવની યોગ્યતા પડેલી હોય તેનો સાશ્રવયોગ... અને જેને એવી યોગ્યતા પણ નથી રહી તેનો અનાશ્રવયોગ.
નિરુપક્રમકર્મ રહિતના નિરપાયયોગી હવે પછી ક્યારેય યોગભ્રષ્ટ થઈ મિથ્યાત્વે જવાના નથી. આશય એ છે કે યોગમાર્ગનો પ્રારંભ જે ભાવમાં થાય એ પ્રથમભવમાં સામગ્રી જઘન્ય-મધ્યમ કે ઉત્તમ હોય શકે. પણ જો વિશેષ નિકાચિત કર્મ ન હોય તો બીજા ભવથી ઉત્તરોત્તર ઉત્તમ સંઘયણ-સંયોગ-સામગ્રી તેમજ બાહ્ય ઐશ્વર્ય વગેરે મળતા જાય છે, યાવત્ મોક્ષપ્રાપ્તિ સુધી આ ક્રમ ચાલે છે.
