Page Text
________________
१८२
सूत्रा - समयप्रदेशपरमाणवोऽच्छेयाभेयादाह्याश्च, प्रमादेन कृतं दुःसं भीरवः प्राणिनोऽप्रमादेन च तद्वद्यते ॥ ५८॥
समयेति, समयः कालविशेषः, प्रदेशो धर्माधर्माकाशजीवपुद्गलानां निरवयवोंऽशः, परमाणु अस्कन्धः पुद्गलः, एते बुद्ध्या क्षुरिकादिशस्त्रेण वा च्छेत्तुमशक्याः, अन्यथा समयादित्वायोगान् । 5 सूच्यादिनाऽभेद्याः, अग्निक्षारादिनाऽदाह्याः चशब्देनानर्धा विभागद्वयाभावात् , अमध्या विभागत्रयाभावात् , अप्रदेशा निरवयवाः, अविभाज्या विभक्तुमशक्या इत्येते समुच्चीयन्ते । प्राणिनः कुतो दुःखं भवतीत्यत्राह प्रमादेनेति, अज्ञानसंशयमिथ्याज्ञानरागद्वेषमतिभ्रंशधर्मानादस्योगदुष्प्रणिधानलक्षणप्रमादेन बन्धहेतुना जीवेन कृतं दुःखं मरणादिरूपम् , प्राणिनश्च दुःखमीरवः, दुःखश्च बन्धहेतुप्रतिपक्षभूतेनाप्रमादेन वेद्यते क्षिप्यत इति ॥ ५८ ॥ ra अत्र तीर्थान्तरीयमतमाशंक्य निषेधति
कृता क्रियते, कृता न क्रियते, अकृता न क्रियत इति न बत्तव्य किन्त्वकृता क्रियत इति वक्तव्यं तन्न, प्रतिनियतव्यवहाराभावप्रसङ्गेन कृता क्रियत इति युक्तत्वात् ॥ ५९॥
कृतेति, कृता क्रिया दुःखाय भवतीत्येको भङ्गः, स न युज्यते पूर्वकालकतत्वस्मात्या16 रन्कतं कर्म दुःखाय न भवतीति द्वितीयो भङ्गः, अयं न युज्यतेऽत्यन्तविरोफेसपात्, यदि हि कृतं कर्म कथं न दुःखाय भवति, यदि तु दुःखाय न भवति तर्हि कथं कृतं तत्, कृतस्य कर्मयो भन्नाभावात् । अकृतं कर्म दुःखाय न भवतीति तृतीयो भवः, सोऽपि च युक्तः, अकृतस्यसतश्च कर्मया खरविषणकल्पत्वात् , किन्त्वकृतं पूर्वमविहितं कर्म दुःखाय सम्पद्यत इत्येवं चतुर्थो भङ्गो वक्तव्या, पूर्वकालकृतत्वस्याप्रत्यक्षतयाऽसत्त्वेन दुःखानुभूतेश्च प्रत्यक्षतया सत्वेवाकतकर्मभववपक्षस्य सम्म 20 दत्वात् , यदि निर्मन्था अप्यकृतमेक कर्म दुःसाय देहिनां भवतीति प्रतिपचन्ह तर्हि शोभनम् , तथा चालवाऽकृत्या कर्म देहिनो वेदनामनुभवन्तीन्यन्यतीथिकानां प्ररूपणा, तां निरस्यतिः साति, अकानोपहतबुद्धीनां तत्त्ररूपणं मिथ्या, अकृवकर्मानुभवने हि बद्धमुक्तमुखित्वदुःखित्वाविप्रतिनियकव्यवहारो न भवेत् , तस्मात् कृतं कर्म दुःखाय भवति, कृत्वा कृत्वा देहिनः कर्मसुभाजुभानुभूति
मनुभवन्तीति सम्यग्वादिनां वक्तव्यमिति भावः ॥ ५९॥ 25 पुनर्जीवधर्मापेक्षया त्रिस्थानमाह--
कृतवान् कुर्वन् करिष्यन् वाऽकार्यमकीर्त्यवर्णाविनयैर्क कीतियश:पूजासत्कारहानिभ्यो वाऽऽलोचनप्रतिक्रमणनिन्दादीनि न प्रतिपद्यते, इहपरलोकोपपातगोप्रशंसाभिस्तु प्रतिपद्यते ॥६॥
. कृतवानिति, मायाकी हि गोपनीयं यत्किचिवकार्यः काकाऽकार्षमिदमहम्माः कथं निन्य30 मित्यालोचयिष्यामि स्वमाहात्म्यहानिप्राप्तेरित्यभिमानादव कोशि चालविलासीमेक कयामती
| SR No. | 022284 |
| Book Title | Sutrarth Muktavali |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Labdhisuri |
| Publisher | Labdhisuri Jain Granthmala |
| Publication Year | 1946 |
| Total Pages | 340 |
| Language | Sanskrit |
| Classification | Book_Devnagari |
| File Size | 12 MB |