________________
૧
ટીકાર્ય :
કૂપદૃષ્ટાંતવિશદીકરણ | ગાથા : ૧૧
असदारम्भ પ્રાધાન્યાત્ । અસદારંભની નિવૃત્તિ અંશના પ્રધાનપણાથી દ્રવ્યસ્તવને અનારંભ કહેલ છે.
......
ભાવાર્થ :
કોઈ જીવ ભગવાનની પૂજામાં ઉપયુક્ત થઈને ભગવાનની ભક્તિ કરતો હોય તો પૂજાકાળમાં અસદારંભ નથી અને મોક્ષને અનુકૂળ એવા શુભભાવો છે અને તેનાથી અસદારંભજનક એવા ચારિત્રમોહનીય કર્મનો નાશ થાય છે. તેથી ભાવિમાં અસદારંભની નિવૃત્તિપૂર્વક ચારિત્રની પ્રાપ્તિ ભગવાનની પૂજાની ક્રિયાથી થશે, તે અંશને પ્રધાન કરીને પૂજાની ક્રિયાને અનારંભ કહેલ છે.
વળી, પૂજાની ક્રિયાને અનારંભ સ્વીકારવામાં શાસ્ત્રવચનની યુક્તિ બતાવે છેટીકાર્ય ઃ
यद् = यस्मात् સાતવેવનીયવન્યસ્ય । જે કારણથી વધતી વિરતિથી જ અકર્કશવેદનીય કર્મ બંધાય છે, એ પ્રકારે ભગવતીસૂત્રમાં કહેલું છે, તેથી ભગવાનની પૂજા અનારંભરૂપ છે (અને) આ=ભગવતીસૂત્રમાં વધની વિરતિથી જઅકર્કશવેદનીય કર્મ બંધાય છે એમ કહેલું છે એ કથન, શાતાવેદનીય બંધનું ઉપલક્ષણ છે.
ભાવાર્થ:
પૂજા કરનાર જીવ સર્વવિરતિના પરિણામવાળો નથી અને વધની સંપૂર્ણ વિરતિ તો સર્વવિરતિધરને જ હોય છે, તો પણ પૂજાની ક્રિયા ફળથી વધની વિરતિમાં જ પર્યવસાન પામનાર છે, તેથી વધની વિરતિ તરફ જવાનો અધ્યવસાય પૂજાકાળમાં વર્તે છે; અને ભગવતી સૂત્રમાં વધની વિરતિથી જ અકર્કશવેદનીય=ક્લેશ ન કરાવે તેવો કર્મબંધ કહેલ છે, અને શાસ્ત્રકાર ભગવંતો દ્રવ્યસ્તવમાં અકર્કશવેદનીય કર્મબંધ સ્વીકારે છે, તેથી પૂજામાં વધની વિરતિ છે, તેમ સ્વીકારવું પડે; અને આથી જ પૂજા સદારંભરૂપ છે, એમ જાણવું. એ પ્રકારે અહીં અન્વય છે.
વળી, ભગવતીસૂત્રમાં વધની વિરતિથી જ અકર્કશવેદનીય કર્મ બંધાય છે, તેમ કહ્યું છે, એ કથન શાતાવેદનીયના બંધનું ઉપલક્ષણ છે. માટે વધની વિરતિથી શાતાવેદનીય પણ બંધાય છે, એમ સિદ્ધ થાય છે.
