________________
-
~-
-
[૨૬ ]
જ શ્રીગુસ્થાનમારોહ: A (શ્નો. ૨૪-૨૫) अनोभयभावयोरेकत्वे जात्यन्तरसमुद्भूतिं सदृष्टान्तं श्लोकद्वयेनाऽऽह -
जात्यन्तरसमुद्भूति-र्वडवाखरयोर्यथा । गुड़दनोः समायोगे, रसभेदान्तरं यथा ||१४|| तथा धर्मद्वये श्रद्धा जायते समबुद्धितः ।
मिश्नोऽसौ भण्यते तस्माद् भावो जात्यन्तरात्मकः ॥१५॥ व्याख्या-'यथा' येन प्रकारेण वडवाखरयोः समायोगे नाश्वो जायते, न रासभः, किन्तु वेसररूपा जात्यन्तरसमुद्भूतिर्भवति, तथा गुडदध्नोः समायोगे न गुडरसो व्यक्तो भवति, न च दधिरसः, किन्तु शिखरिणीरूपा रसभेदान्तरसमुद्भतिर्भवति, 'तथा' तेन प्रकारेण यस्य धर्मद्वये सर्वज्ञासर्वज्ञप्रणीते समबुद्धितया श्रद्धा जायते, स जात्यन्तरभेदात्मकमिश्रगुणस्थानस्थो भवतीति, यदाह -
–. ગુણતીર્થ . હવે બંને (=સમ્યક્ત અને મિથ્યાત્વ) પરિણામ એકરૂપ થવાથી, અલગ જ જાતિરૂપ એક સ્વતંત્ર પરિણામ શી રીતે થાય ? એ વાતને ઉદાહરણ દ્વારા બે શ્લોકોના માધ્યમે કહે છે –
- મિશ્રપરિણામ અંગે ઉદાહરણ - બ્લોકાર્થ: જેમ ઘોડી અને ગધેડાના સંયોગથી એક નવી જાત પેદા થાય છે... તથા જેમ ગોળ અને દહીંના સંયોગથી અલગ જ રસ પેદા થાય... તેમ સર્વપ્રણીત અને અસર્વજ્ઞપ્રણીત બંને ધર્મ વિશે સમાન બુદ્ધિથી જે સમાન શ્રદ્ધા પેદા થાય, તેને એક અલગ જ જાતિરૂપ મિશ્રપરિણામ કહેવાય છે. (૧૪-૧૫)
વિવેચન :
(૧) જેમ ઘોડી અને ગધેડાના સંયોગથી ઘોડો પણ ઉત્પન્ન નથી થતો અને ગધેડો પણ ઉત્પન્ન નથી થતો... પણ “ખચ્ચર' રૂપ એક નવી જાતિ ઉત્પન્ન થાય છે...
(૨) જેમ ગોળ અને દહીંનો સંયોગ થવાથી, ગોળનો રસ પણ અભિવ્યક્ત ન થાય અને દહીંનો રસ પણ અભિવ્યક્ત ન થાય... પણ “શ્રીખંડ' રૂપ અલગ જ રસ પેદા થાય...
તેમ સર્વજ્ઞપ્રણીત અને અસર્વજ્ઞપ્રણીત બંને ધર્મ વિશે સમાન બુદ્ધિ હોવાના કારણે જે વ્યક્તિને (બંને વિશે) સમાન શ્રદ્ધા થાય છે, તે જીવ (સમ્યક્ત અને મિથ્યાત્વથી) અલગ જ જાતિરૂપ મિશ્રગુણઠાણે રહેલો કહેવાય છે... આ વિશે કહ્યું છે કે –
