________________
•K
(řો. ૩૩-૩૪) * गुर्जरविवेचनादिसमलङ्कृतः
**
[63]
•K
अथ यथाऽप्रमत्तस्थ एव मोहनीयकर्मोपशमक्षपणनिपुणः सद्ध्यानारम्भकत्वं कुरुते, तथा श्लोकद्वयेनाऽऽह -
नष्टाशेषप्रमादात्मा, व्रतशीलगुणान्वितः ।
જ્ઞાનઘ્યાનઘનો મૌની, શમનક્ષપળોનુવઃ ||૩૩ ||
सप्तकोत्तरमोहस्य, प्रशमाय क्षयाय वा ।
સચાનસાઘનારાં, તે મુનિપુાવ: ||૩૪॥ યુમમ્ ॥
व्याख्या- नष्टाशेषप्रमादो निर्द्धाटिताखिलप्रमादः आत्मा-जीवो यस्यासौ नष्टाशेषप्रमादात्मा, व्रतानि = महाव्रतादीनि, शीलगुणाः- अष्टादशसहस्त्रशीलाङ्गलक्षणास्तैरन्वितः= ગુણતીર્થ
હવે મોહનીયકર્મનો ઉપશમ અથવા ક્ષય કરવામાં નિપુણ (=તૈયાર=બદ્ધલક્ષ્ય) એવો અપ્રમત્તગુણઠાણે જ રહેલો જીવ શી રીતે (=કઈ અવસ્થામાં આરૂઢ થઈને) શ્રેષ્ઠતમ ધ્યાનનો આરંભ કરે ? એ વાત બતાવવા ગ્રંથકારશ્રી બે શ્લોકો કહે છે
* ધ્યાન સફરની પ્રારંભિક સાધના
શ્લોકાર્થ : (૧) સઘળા પ્રમાદોથી દૂર થયેલા જીવદળવાળો, (૨) વ્રતસંપન્ન, (૩) શીલગુણથી યુક્ત, (૪) જ્ઞાન અને ધ્યાનરૂપી ધનવાળો, (૫) મૌનસંપન્ન, (૬) મોહનીયના ઉપશમ અને ક્ષય માટે સન્મુખ થયેલો..... એવો મુનિપુંગવ (=શ્રેષ્ઠ મુનિ), દર્શનસપ્તક સિવાયની શેષ ૨૧ મોહનીયપ્રકૃતિના ઉપશમન કે ક્ષય માટે શ્રેષ્ઠતમ ધ્યાનને સાધવાનો પ્રારંભ કરે છે. (૩૩૩૪)
વિવેચન :
(૧) નષ્ટાશેષપ્રમાવાત્મા : મઘ, વિષયાદિરૂપ પાંચ પ્રમાદો... કે પછી આત્મસ્વરૂપ સિવાય બહારના વિષયોમાં રાગાદિરૂપે જીવની પ્રવૃત્તિ એ પણ અંતર્મુખતાથી સ્ખલનારૂપ હોઈ પ્રમાદ છે... એ બધા પ્રમાદો જેમાંથી દૂર થઈ ગયા છે તેવો જીવ...
(૨) વ્રતસંપન્ન : પ્રાણાતિપાતવિરમણ વગેરે પાંચ મહાવ્રતોથી યુક્ત જીવ...
(૩) શીનમુળાન્વિત : અઢાર હજાર શીલાંગરૂપ ગુણોથી યુક્ત. ‘શીલ' એટલે ચારિત્ર... અને ‘અંગ’ એટલે ભાગ... આવા અઢાર હજાર ચારિત્રોના વિભાગથી સમન્વિત એવો સાધુ · આમ અર્થ થાય.
-
અહીં અઢાર હજાર શીલાંગ આ પ્રમાણે સમજવા
