________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
માનદીપિકા
[ ૨૫૧ ]
નિર્દય જી વડે વધ કરાતા કે બંધન માટે રોકેલા કે પિડા અપાતા તથા પિતાના જીવિતના રક્ષણ માટે યાચના કરતા, જીવને વિષે જે દયાની બુદ્ધિ કરવી તેને કરુણા માનેલી (કહેલી) છે.
ભાવાર્થ–દુઃખી જોને દેખી તેમના તરફ દયાની લાગણી કરી તેમને બચાવવા કે મદદ આપવા માટે પોતાથી બનતા પ્રયત્ન કરે તે કરુણ કહેવાય છે. આત્મસ્વરૂપનું ભાન ભૂલેલા અને તે માટે જ કર્માધીન-રાગ દ્વેષાધીન, થયેલા જીવે આ દુનિયામાં વિવિધ પ્રકારની વિપત્તિઓ પામે છે. છતાં દયાળુ કે કેમળ હદયનાં મનુષ્યોએ તેમની ઉપેક્ષા ન કરતાં તેમને યથાશક્તિ મદદ આપવી. કર્મનાં ફળે ભેગળ્યા સિવાય રહેવાના નથી, ગમે તે પ્રયાગે તે પોતાના કમને બદલે મેળવવાના જ છે. વહેલા કે મેડા, હમણું કે પછી કર્મોનુસાર તેઓ ફળ મેળવશે જ. તોપણ જેઓ આવા કિલષ્ટ કમવિપાકથી વેગળા છે તેઓએ તો તેમની દયા લાવવી જ જોઈએ. જે તેમ કરવામાં ન આવે, છતી શક્તિએ તેમની ઉપેક્ષા કરવામાં આવે, નિર્દય જીવો પીડા આપે, કદર્થના કરે, વધ કરે, બંધન કરે અને તે દુઃખી થનાર છવ પિતાનું જીવન બચાવવા માટે પ્રાર્થના કરે, આજીજી કરે, છતાં પણ તેના તરફ છતી શક્તિએ ધ્યાન આપવામાં ન આવે તે તે માણસના મનમાં નિર્દયતા, કઠોરતા કે નિવંસ પરિણામતા આવવાની જ. આવી નિષ્ફર આત્મપ્રાપ્તિથી કે ધર્મધ્યાનની પ્રાપ્તિથી મનુષ્યને વિશેષ દર ખેંચી જાય છે. ધર્મ ધ્યાનને લાયક જીવોના હૃદયે ઘણાં
For Private And Personal Use Only
