________________
ઘુતિ/દ્વિર્બન્ધક
૬
જૈન ધાર્મિક પારિભાષિક શબ્દકોશ
જીવન, સર્વ ઠેકાણે અપ્રીતિ | વસ્તુના સ્વરૂપને સમજાવનારી પ્રાપ્ત થાય એવું જીવન.
જે દૃષ્ટિ, વસ્તુના સ્થિર સ્વરૂપઘુતિ ઃ કાન્તિ, તેજ, પ્રકાશ.
ને પ્રધાનપણે જાણનારી જે ઘોતિત : કાન્તિવાળું, પ્રકાશિત
દૃષ્ટિ તે. થયેલ, તેજવાળું.
દ્રવ્યેન્દ્રિય ઃ શરીરમાં પુદ્ગલની દ્રઢઃ મજબૂત, હાલચાલે નહિ તેવું,
બનેલી જે ઇન્દ્રિયો તે, બાહ્ય અતિશય સ્થિર.
આકારરૂપે જે છે તે બાહ્યદ્રઢઘર્મતાઃ ધર્મમાં મજબૂત, લીધેલા
નિવૃત્તિ, અંદર આકારરૂપે જે
છે તે અત્યંતરનિવૃત્તિ, અંદરનિયમો પાળવામાં અડગ.
ની પુદ્ગલની બનેલી ઇન્દ્રિયદ્રઢીભૂતતા ઃ અતિશય સ્થિરતા,
માં જે વિષય જણાવવામાં અચલિતાવસ્થા.
સહાયક થવાની શક્તિ છે તે દ્રવ્ય : પદાર્થ, દ્રવીભૂત થાય તે,
ઉપકરણ દ્રવ્યેન્દ્રિય. નવા નવા પર્યાયોને પામે છે.
દ્વાદશાંગી : ગણધર ભગવંતોએ દ્રવ્યનિક્ષેપ : કોઈ પણ વસ્તુના
પ્રભુમુખે દેશના સાંભળીને ભાવાત્મક સ્વરૂપની આગળ
બનાવેલાં ૧૨ અંગો, ૧૨ પાછળની બન્ને અવસ્થા,
આગમો, ૧૨ શાસ્ત્રો તે. ભાવાત્મક સ્વરૂપની પૂર્વાપર સ્થિતિ.
દ્વાર : વસ્તુને યથાર્થ સમજાવવા દ્રવ્યપ્રાણઃ શરીરસંબંધી બાહ્ય પ્રાણો,
જુદા જુદા પ્રકારે પડાતા પાંચ ઇન્દ્રિયો, શ્વાસોચ્છવાસ,
વિભાગો, ધારો, અથવા દ્વારા આયુષ્ય, મન, વચન અને
એટલે બારણું. કાયાનું બળ, એમ કુલ ૧૦ દ્વિચક્રજ્ઞાન : આંખમાં રોગવિશેષ પ્રાણો છે.
થવાથી એક વસ્તુ હોવા છતાં દ્રવ્યહિંસાઃ અન્ય જીવોને મારી બે દેખાય તે, એક ચંદ્રને બદલે
નાખવા, પ્રાણરહિત કરવા, બે ચંદ્ર દેખવા, અજ્ઞાનતા. શરીરસંબંધી દ્રવ્યપ્રાણોનો દ્વિર્બન્ધકઃ જે આત્માઓનું મિથ્યાત્વ વિયોગ કરવો-કરાવવો, એવું નબળું પડ્યું છે કે જેઓ બીજાનું મન દુખવવું.
મિથ્યાત્વમોહનીયની ઉત્કૃષ્ટ દ્રવ્યાર્થિકનય : દ્રવ્યને પ્રધાન કરીને | ૭૦ કોડાકોડીની સ્થિતિ ફક્ત
Jain Education International
For Private & Personal Use Only
www.jainelibrary.org
