Page Text
________________
( १०५० ) निधानराजेन्द्रः ।
चंदममा
कस्य
त्रिंशतमेवपाटनागानू, एकस्य च एकषष्टिभागस्य सत्कमेक सप्तभागं, शेषं चतुर्विंशतिरेक षष्टिभागाः एकस्य च एकषष्टिभाग स्य सत्क षट् सप्तन गा इत्येतावन्मात्रं सूर्यमण्डलसंमिश्रं त साथ पोशाकलग तिमेकषष्टिभागानू, एकस्य च पकषष्टिभागस्य सत्कमेकं सप्तभागं, तत एतावता दीनं परन्द्रान् तद्वादश सूर्यभागी द्वादशाच सूर्यमागत्परताले च एकषष्टिभागस्य सत्कैस्त्रिभिः सप्तन्नागैश्चतुर्दशं चन्द्रममलं, तश्चतुर्दशं चन्द्रममलं सूर्यम एक लादभ्यन्तरं प्रविष्टमेकोनविंशतिमेकषष्टिभागानेकस्य च एकषष्टिभागस्य सत्कान् चतुरः सप्तभागान् शेषं पशिदेकपटिभागा एकस्य च एकषष्टिभागस्य सत्कास्त्रयः सप्तभागा इत्येतावत्परिमाणं सूर्यमराकल संमिश्र, तस्माद्यतु देशाचन्द्रमण्डलाद्वहिविनिर्गत सूर्यमयमयमेकादश ए. कस्य च एकषष्टिभागस्य चतुरः सप्तनागान् तत एतावता हीनं यथोपरिमाणं चन्द्रमा सूर्यमाद्वा
चन्द्रममलानि सूर्यमण्डल संमिश्राणि भवन्ति चतुर मेषु चन्द्रमान्तरेषु हाइस द्वादश सूर्यमार्गीवंतु वदन्यत्र सन्ममान्तरेषु सूर्यमार्गप्रतिपादन कारि यथार अट्ठतु, अभिनरवाहिरेसु सूरस्स । वारस वारस भग्गा, बसु तेरस तेरस भवंति ॥ १ ॥ तदपि संवादि द्रष्टव्यम् । सू० प्र० ११ पाहु० चंदमहत्तर - चन्द्रमहत्तर - पुं० । षष्टकर्मग्रन्थस्य टीकाकारके गपिनि, जे० ० ।
दशा सूर्यमात्परत पाचोरेण शतेन चंदरागरण-व्याकरणन०किरणांमध्ये पञ्चदशं चन्द्रमण्डलं सर्वस्मात्सूर्यमादयन्तरं प्रति टमष्टावेकषष्टिजागानू, शेषा अष्टाचत्वारिंशदे कषष्टिनागाः सूर्यमरमलसंमिश्र तदेवमेतान्येकादशादीनि
प
चंद्रमा चन्द्रमम्-पुं० [चन्द्रे सान्तो ऽयं शब्दः प्रथमेकवचन- । मत आदन्त उपलभ्यते । " क्वत्ताणं च चंदमा " सूत्र० १ ०११ प्रतिपादके दागे ज्ञाताभ्यवने, स०
१६ सम० ।
चंदमालिया - चन्द्रमालिका स्त्री० : चन्द्राकृतिमालायाम्, श्र० । चंद्रमास चान्द्रमास ० चन्द्र पासी शास कृष्णपतिपद वारज्य वाक्पूर्णमासीपरिसमाप्तिस्ताव कालमाने मासभेदे, स च एकोनत्रिंशदहोरात्राणि द्वात्रिंशश्च द्वापभागा अहोरातस्य २ कर्ममासमासइत्येोः। स त्रिंशदिवसप्रमाणः । वृ० १ ० । स० । नि० चूश सू० प्र० । स्यो० ( चान्द्रो मासो यथा चन्द्रमएम लैर्निष्पद्यते तथा "मंडल "शब्दे भागे ०४ पृष्ठे समुतम् ) चंदरिति चन्द्रर्षि पुं० । एञ्चसंग्रहकर्तरि पं० सं० ५ द्वार । -न० । कलाभेदे, स० ।
दलक्खण- चन्द्रलक्षण - न चंदोसा- चन्द्रश्या स्त्री चन्द्रस्य वेश्या, बेश्या दीप्तिस्तत्कारगत्वान्म्डलम् । चन्द्रमरामले ल०१५ सम० चतुर्थदेवलोकस्ये विमानभेदे न० । स० ३ सम० ।
चंदा
लेखाश्री० चन्द्रकान्तयति ि हाकु "मिताने
पञ्चदशा करके उन्होजे बा० राजपुरनगर राजस्व समर के
Jain Education International
दविकंप
तोः कन्यायास्, दर्श० । “जंबुद्दीवे सिंहलदीवे रयणदोसा से रिपुरनयरे चंदगुप्तो राया, तस्स चंदलेडा भारिश्रा " जम्बूद्द | पस्थचन्द्रगुप्तस्य राज्ञो नार्यायाम्, ती० १० कल्प। "सिरिसा सिपाहणर दलेहानिदाणा महासई देवी" शालिवाहनराजन्य खनामख्यातायां महासत्यां स्त्रियाम् ती० ५३ कल्प । चंदवमिंग- चन्द्रावतंसक०तिन्द्र दि मान, च० प्र०१८ पाहु सू० प्र० । साकेत नगरस्याधिपतौ मुनिचाभिधानस्य मुनेः पितरि उत्त० १३ ० ० ० । श्र० चू० ।
"
चंदवाद्य-चन्द्रवर्ण-२०तुर्थदेवलोकनमख्याते विमाने,
स० ३ सम० ।
दययणा चन्द्रवदना श्री० विश्वपुरराजपुत्रममित्रस्य मदनपुत्रस्य भार्याया ग०३०
तु व्याकरणे ०१ क कल्प० |
,
चंदविकंप - चन्द्रविकम्प-पुं० ! चन्द्रस्य विकम्पक्केत्रे, ( ज्यो० ) परस्परं चन्द्रसूयधिकम्याःचंदंतरे असू, तरवादिरे सूरस्स । वारस वारस मग्गा, उम्र तेरस तेरस भवंति ॥ इह चन्द्रमहरूसानामन्तराणि चतुर्दश । तथाहि-मला नाराणि चतुर्दश भवन्ति नाधिकानि सर्वाभ्यन्तरे चन्द्रकान्तरेषु चतु धुं च सर्वषु चन्द्रमान्नरेषु प्रवेद्वारा मा भवन्ति, षट्सु च चन्द्रमएमत्रान्तरेषु मध्यवर्ति त्रयोदश त्रयोदश मार्गा भवन्ति । अथ कथमं तदवसीयते एकैकस्मिन् चन्द्रमएमलान्तरे द्वादश त्रयोदश वा सूर्यमार्गा भवन्ति इति ? | एतदर्थमेकस्मिन चन्द्रविकम्पे यावन्तः सूर्यविकम्पा भवन्ति तावतः प्रतिपादयिषुः करणमाहचंदवि एकं सूरविकंपे भागए नियमा । जावर जागं लं, पूरविकंपान ते होति ॥ एकं चन्द्रविन् पातयोजनानि पञ्चविंशतिपहिया योजनस्य एकषष्टिभागस्य सप्तधा दिन्नस्य सत्कात्यारो भागाश्वेवंरूपे सूर्यविकम्पन योजने अयत्वारिंशदेकपटिजागा] योजनस्य एकपट्टिरित्येवंप्रमाणेन नियमात्रिश्चयेन नाजयेत् विभक्ते च सति यावद् भागं लब्धं नवति तावत् प्रमाणास्ते कम्पयन्ति तत एवं सूर्यविपाशात्वा यावन्तश्चन्द्रममवान्तरे सूर्यमार्गा भवन्ति तावन्तः सूर्या ज्ञातस्याः तद्यथा प्रथमे सर्वान्तरे सूर्यमले सूर्योपरिभ्रमति चन्द्रोऽपि चन्द्रद्वितीपदिने मला पहिरन्तरं पञ्चत्रिंशद् योजनानि त्रिंशनं चैकषष्टिभागान् योजनस्य, एकस्य चषष्टिभागस्य सप्तधा छिन्नस्य सत्कान् चतुरो नागान् विकम्प्य चारं किम्पस्य परिमाणं पशि योजनानि प विंशतिरंकषष्टिभागा रोजनस्य, एकम्य च एकषष्टिजागस्य सप्तधा विन्नस्य सकाश्चत्वारो भागाः । अत्र योजन। शिरे कषष्टिजागकरपार्थमेकागुते जान्काशितानि प
कान २१६, ये परितनाः पञ्चविंशतिरेपनि गाय
9
For Private & Personal Use Only
"
www.jainelibrary.org
| SR No. | 016043 |
| Book Title | Abhidhan Rajendra kosha Part 3 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Rajendrasuri |
| Publisher | Abhidhan Rajendra Kosh Prakashan Sanstha |
| Publication Year | 1986 |
| Total Pages | 1386 |
| Language | Prakrit, Sanskrit |
| Classification | Dictionary, Dictionary, & agam_dictionary |
| File Size | 51 MB |