________________
शिक्षाव्रताधिकारश्चतुर्थः।
साम्प्रतं शिक्षाव्रतस्वरूपप्ररूपणार्थमाहः
देशावकाशिकं वा सामायिक प्रोषधोपवासो वा ।
वैयावृत्यं शिक्षात्रतानि चत्वारि शिष्टानि ॥ १॥ शिष्टानि प्रतिपादितानि । कानि ? शिक्षाव्रतानि । कति ? चत्वारि कस्मात् ! देशावकाशिकमित्यादिचतुःप्रकारसद्भावात् । वाशब्दोऽत्र परस्परप्रकारसमुच्यये । देशावकाशिकादीनां लक्षणं स्वयमेवाने ग्रन्थकारः करिष्यति ॥ १॥ तत्र देशावकाशिकस्य तावलक्षणं:
देशावकाशिकं स्यात्कालपरिच्छेदनेन देशस्य ।
प्रत्यहमणुव्रतानां प्रतिसंहारो विशालस्य ॥२॥ देशावकाशिकं देशे मर्यादीकृतदेशमध्येऽपि स्तोकप्रदेशेऽवकाशो नियतकालमतस्थानं सोऽस्यास्तीति देशावकाशिकं शिक्षाव्रतं स्यात् । कोऽसौ ? प्रतिसंहारो व्यावृत्तिः। कस्य ? देशस्य । कथंभूतस्य ? विशालस्य बहोः। केन ? कालपरिच्छेदनेन दिवसादिकालमर्यादा । कथं ! प्रत्यहं प्रतिदिनं । केषां ? अणुव्रतानां अणूनि सूक्ष्माणि व्रतानि येषां तेषां श्रावकाणामित्यर्थः ॥ २ ॥ अथ देशावकाशिकस्य का मर्यादा इत्याह;--
गृहहारिग्रामाणां क्षेत्रनदीदावयोजनानां च । देशावकाशिकस्य स्मरन्ति सीमा तपोवृद्धाः ॥३॥
Jain Education International
For Personal & Private Use Only
www.jainelibrary.org
