Page Text
________________
प्रमैयचन्द्रिका टी० ०६ उ०४ सू०१ जीवस्य सप्रदेशाप्रदेशसनिरूपणम् २०१६ तथा च संज्ञिनां जीवादिषु भङ्गत्रयरयोक्तत्वेन अत्रापि सर्वपदेषु भङ्गत्रयं वक्तव्यम् , पञ्चेन्द्रियपदान्येवात्र वक्तव्यानि, अन्येषां मिश्रितभाषामनःपर्याप्तिविरहात । 'आहार अपज्जत्तीए जहा अगाहारगा' आहारापर्याप्ती यथा अनाहारका उक्तास्तथा वक्तव्याः, तथा च-अनाहारकेषु जीवैकेन्द्रियवर्जितेपु भङ्गपटकस्योक्तत्वेनात्रापि षड् भङ्गा भणितव्या, आहारपप्तिमतामल्पत्वात् । जी वैकेन्द्रियेषु च भङ्गैकस्योक्तत्वेन जीवपदे, एकेन्द्रियपृथिव्यादिपदेषु च ' सप्रदेशाश्च अप्रदेशाच' इत्येक एव तृतीयो भङ्गः, सततं विग्रहगतिमताम् आहारपर्याप्तिमतां बहूनां सद्इनमें एकत्व मान्य है। भाषापर्याप्ति और मनः पर्याप्ति से पर्याप्त हुए जीव संज्ञी जीवों की तरह सप्रदेशत्व आदि रूप से कहे गये हैं ऐसा जानना चाहिये । तथा-संज्ञी जीवों की तरह समस्त पदों में तीन भंग होते हैं। यहां पर पश्चेन्द्रिय पदों का ही प्रयोग करना चाहिये ! क्यों कि अन्य जीवों को मिश्रित भाषामनः पर्याप्ति का अभाव रहता है। " आहार अपज्जत्तीए जहा अणाहारगा" जिस तरह से अनाहारक जीव कहे गये हैं उसी प्रकार से आहार अपर्याप्ति में भी जानना चाहिये-जीव और एकेन्द्रियवर्जित अनाहारकों में छह भंग कहे गये हैं, सो यहां पर भी छह भंग कहना चाहिये-क्यों कि आहारक पर्याप्ति चाले जीव अल्प होते हैं। जीवपद में और एकेन्द्रियपृथिवी आदिकपदों में "सप्रदेशाश्च अप्रदेशाश्च" ऐसा एक तीसरा ही भंग होता है । क्यों कि आहार अपर्याप्तिवाले विग्रहगत्यापन्न जीव निरन्तर अनेक मिलते તેમના એકત્વને માન્ય કરેલું છે ભાષા પર્યાપ્તિ અને મન:પર્યાસિની પર્યાપ્ત થયેલા જીના સપ્રદેશત્વ આદિનું કથન સંજ્ઞી જીવોના કથન પ્રમાણે જ સમજવું. અહીં પણ સંગી જીવની જેમ સમસ્ત પદેમાં ત્રણ ભંગ થાય છે. આ બન્ને પતિઓના દંડકમાં પચેન્દ્રિય પદને જ પ્રયોગ કરે, કારણ કે તે સિવાયના જીવોમાં મિશ્રિત ભાષામન પર્યાતિને અભાવ હોય છે.
(आहार अपज्जत्तीए जहा अणाहारगा) मना२४ ७वाना ४थन प्रभारी જે આહાર અપક્ષિવાળા જીવોનું કથન સમજવું. જીવ અને એકેન્દ્રિય સિવા થના અનાહારકમાં છ ભંગ કહ્યા છે, તે અહીં પણ છ ભંગ સમજવા, કારણ કે આહાર પર્યાતિવાળા જી ઓછાં હોય છે. જીવપદમાં એકેન્દ્રિય Yीय मामिi ( सप्रदेशाच अरदेश च) 10 22800 (श्री. ) બંગ થાય છે. તેનું કારણ એ છે કે આહાર અપર્યાપ્તિવાળા વિગ્રહગતિ પ્રાપ્ત કરી હોય એવા જ નિરન્તર અનેક મળી શકે છે.
-
-
-
| SR No. | 009314 |
| Book Title | Bhagwati Sutra Part 04 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Ghasilal Maharaj |
| Publisher | A B Shwetambar Sthanakwasi Jain Shastroddhar Samiti |
| Publication Year | |
| Total Pages | 1151 |
| Language | Hindi, Sanskrit |
| Classification | Book_Devnagari & agam_bhagwati |
| File Size | 74 MB |