________________
સંવરતત્ત્વ (બાર ભાવના)
૧૦૩ ૨ કાન, ર છિદ્રો (નાકના), ૧ મુખ, ૧ ગુદા, ૧ લિંગથી હંમેશાં અશુચિ વહ્યા કરે છે, અને સ્ત્રીનાં (૨ સ્તન અને ૧ યોનિ દ્વાર) ૧૨ દ્વારથી હમેશાં અશુચિ વહ્યા કરે છે. વળી જેના સંગથી અત્તર, તેલ આદિ સુગંધી પદાર્થો પણ દુર્ગધરૂપ બને છે, મિષ્ટ આહાર પણ અશુચિરૂપ થાય છે, તેવા આ શરીરની ઉપરથી દેખાતી સુંદર આકૃતિને અવળી કરી દેખીએ તો, મહાત્રાસ ઉપજાવે એવી અતિ બીભત્સ હોય છે.” ઈત્યાદિ ચિંતવવું તે.
૭. કાશ્રવ માવના-કર્મને આવવાના ૪ર માર્ગ પૂર્વે કહ્યા છે. તે મારફત કર્મો નિરંતર આવ્યા જ કરે છે. અને આત્માને નીચો ઉતાર્યે જ જાય છે. આમ ને આમ ચાલ્યા કરે, તો આત્માનો ઉદ્ધાર ક્યારે થાય?” ઇત્યાદિ ચિંતવવું તે.
૮, સંવર માવના-સમિતિ, ગુપ્તિ, પરિષહ, યતિધર્મ, ભાવના અને ચારિત્ર, તે સર્વના પ૭ ભેદોનું સ્વરૂપ ચિંતવવું, અને તે સંવર તત્ત્વ કર્મો રોકવાનું સારું સાધન છે. તે ન હોય તો જીવનો ઉદ્ધાર જ ન થાય, માટે અમુક કર્મો રોકવા અમુક અમુક સંવર આચરું તો ઠીક.” ઈત્યાદિ ચિંતવવું તે.
૯. નિર્જ માવના-“આગળ કહેવાતા નિર્જરા તત્ત્વનાં ૧૨ તપના ભેદોનું સ્વરૂપ ચિંતવવું, અને અનાદિકાળનાં ગાઢ કર્મોનો નાશ નિર્જરા વિના થઈ શકે તેમ નથી. માટે યથાશક્તિ તેનો આશ્રય લઈશ તો જ કોઈક વખત પણ મારા આત્માનો વિસ્તાર થશે, માટે યથાશક્તિ નિર્જરાનું સેવન કરું તો ઠીક.” ઇત્યાદિ ચિંતવવું તે.
लोगसहावो बोही, दुल्लहा' धम्मस्स साहगा अरिहा । एआओ भावणाओ, भावेअव्वा पयत्तेणं ॥३१॥
સંસ્કૃત અનુવાદ लोकस्वभावो बोधिदुर्लभा धर्मस्य साधका अर्हन्तः । एता भावना, भावितव्याः प्रयलेन ॥३१॥
શબ્દાર્થ નોનસદીવો = લોકસ્વભાવ ભાવના ગામો = એ વોહીલુરા = બોધિદુર્લભ ભાવના પાવાગો = ભાવનાઓ ધમ્મ = ધર્મના
વેગળા = ભાવવી સાણI = સાધક
પત્તેિ = પ્રયત્નપૂર્વક રિહા = અરિહંતો છે.
૧. કુહા શબ્દ ૧૧ મી અને ૧૨ મી બન્ને ભાવનામાં સંબંધવાળો છે.
