Page Text
________________
प्रमेयबोधिनी टीका पद १० सू. ७ जीवादिचरमाचरमनिरूपणम्
२२५
चरमो भवति, कदाचित् कश्चित् अचरमो भवति, गौतमः पृच्छति - 'नेरइया णं भंते ! भावचरमेणं किं चरमा, अचरमा ?', हे भदन्त ! नैरयिकाः खलु भावचरमेण - भावपर्यायरूप चरमेण औदयिकादि भावचरमेणेत्यर्थः प्ररूप्यमाणाः किं चरमा भवन्ति ? किं वा अचरमा भवन्ति ? भगवान् आह - 'गोयमा !' हे गौतम ! 'चरमा वि अचरमा वि' भावपर्यायरूपचरमेण प्ररूप्यमाणा नैरयिकाः कदाचित् केचित् चरमा अपि भवन्ति, कदाचित् केचिद् अचरमा अपि भवन्ति, प्रागुक्तयुकते:, ' एवं निरंतरं जाव वैमाणिया' एवम् उपर्युक्तरीत्या निरन्तरम् - अन्य - धानेन चतुर्विंशतिदण्डकक्रमेण प्ररूप्यमाणा यावत् - भवनपति पृथिवी कायिकाद्ये केन्द्रियविकले - न्द्रियपञ्चेन्द्रिय तिर्यग्योनिक मनुष्यवानव्यन्तरज्योतिष्कवैमानिका अपि भावपर्यायरूपचरमेण कदाचित् केचित् चरमा भवन्ति, कदाचित् केचित् अचरमा भवन्ति, गौतमः पृच्छति - नेरइए णं भंते! वण्णचरमेणं किं चरमे अचरमे ?' हे भदन्त ! नैरयिकः खलु वर्णचरमेण-वर्णपर्यायरूप चरमेण प्ररूप्यमाणः किं चरमो भवति ? किंवा अचरमो भवति ? भगवान् आह - 'गोयमा !' हे गौतम ! 'सिय चरमे सिय अचरमे' वर्णपर्यायरूप चरमेण स्यात् कदाचित् कश्चिद् नैरयिकश्वरमो भवति, स्यात् - कदाचित् कश्चिद् नैरयिकः अचरमो भवति प्रागुक्तगति चरमवत्, चरम होता है, कोई भाव-अचरम होता है । है । इसी प्रकार वैमानिक आदि चौवीसों दंडकों के विषय में कथन कर लेना चाहिए ।
गौतमस्वामी - हे भगवन ! बहुत नारकजीव भावचरम की अपेक्षा से क्या चरम होते हैं अथवा अचरम होते हैं ?
भगवान् - हे गौतम ! औदारिक आदि भावों की अपेक्षा निरूपित किये जाने वाले नारक कोई चरम भी होते हैं, कोई अचरम भी होते हैं । इस विषय की युक्ति पूर्ववत् समझनी चाहिए। नारकों के समान ही वैमानिकों तक, चौवीसों दंडकों के जीवों के विषय में इसी प्रकार कहना चाहिए ।
गौतमस्वामी - हे भगवन् ! कोई एक नारक वर्ण पर्याय रूप चरम की अपेक्षा से चरम होता है या अचरम होता है ?
ભિન્ન હૈાય તે અચરમ કહેવાય છે. કેઈ નારક ભાવ ચરમ હૈાય છે કેાઈ ભાવ અચરમ હાય છે. એજ પ્રકારે વૈમાનિક આદિ ચાવીસે દડકાના વિષયમાં કથન કરી લેવુ' જોઇએ. શ્રી ગૌતમસ્વામી—હે ભગવન્ ! ઘણા નારક જીવ ભાવ ચરમની અપેક્ષાએ શુ... ચરમ હાય છે અથવા અચરમ હાય છે ?
શ્રી ભગવાન-ઔયિક આદિ ભાવાની અપેક્ષાએ નિરૂપિત કરાયેલા નારક કોઈ ચરમ હાય છે. કોઈ અચરમ પણ હેાય છે. આ વિષયની પૂર્વવત્ યુક્તિ સમજી લેવી જોઈ એ. નારકોના સમાનજ વૈમાનિકા સુધી ચાવીસે દંડકાના જીવાના વિષયમાં આજ રીતે કહેવુ જોઇએ. શ્રી ગૌતમસ્વામી—હે ભગવન્! કોઈ એક નારક વર્ણ પર્યાય રૂપ ચરમની અપેક્ષાએ ચરમ થાય છે અગર અચરમ છે ?
प्र० २९
श्री प्रज्ञापना सूत्र : 3
| SR No. | 006348 |
| Book Title | Agam 15 Upang 04 Pragnapana Sutra Part 03 Sthanakvasi |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Ghasilal Maharaj |
| Publisher | A B Shwetambar Sthanakwasi Jain Shastroddhar Samiti |
| Publication Year | 1977 |
| Total Pages | 955 |
| Language | Sanskrit, Hindi, Gujarati |
| Classification | Book_Devnagari, Agam, Canon, & agam_pragyapana |
| File Size | 62 MB |