________________
९२८
भगवतीसूत्रे
देशः शीनो दशा उष्णाः देशः स्निग्धो देशो रूक्षः १, देशः कर्क शो देशो मृदुको देशाः गुरुकाः देशो लघुको देशः शीतो देशा उष्णाः देशः स्निग्धो देशाः रूक्षाः २, देशः कर्कशो देशो मृद्को देशा: गुरुकाः देशो लघुको देशः शीतो देशा उष्णाः देशाः स्निग्धाः देशो रूक्षः ३, देशः कर्कशो देशो मृदुको है-'जैसे-'देशः कर्कशः, देशो मृदुकः, देश:: गुरुकाः, देशा लघुका, देशः शीतः, देशा उष्णाः, देशः स्निग्धः, देशो रूक्षः १' यह इसका प्रथम भंग है-इसमें गुरुपद की बहुवचनता के साथ उष्णपद में बहुपचनता विवक्षित हुई है १, द्वितीय भंग इस प्रकार से है- देशः कर्कशः, देशः मृदुरु, देशा गुरुकाः, देशो लघुकः, देशः शीन:, देशा उष्णाः, देशः स्निग्धः देशाः रक्षाः २' यहां गुरुपद में बहुवचन के साथ २ उष्ण पद में और रूक्षपद में बहुवचनता विवक्षित हुई है तृतीय भंग इस प्रकार से है-'देशः ६.कशः, देशः मृदुका, देशाः गुरुकाः, देशो लघुतः देशः शीता, देशा उष्णाः, देशाः स्निग्धाः देशो रूक्षः ३' यहां पर गुरुपद में बहुवचनता के कथन के साथ साथ उष्णपद में एवं स्निग्धपद में बहुवचनता कही गई है । इसका चतुर्थे भंग इस प्रकार से है-'देशः देशो मृदुकः देशाः गुरु काः देशो लघुकः देशः शीतः देशा उष्णाः देशः स्निग्धः देशो रूमः१' ते पाताना देशमा ४० देशमा भृटु अने: देशमा ગુરૂ એકદેશમાં લઘુ એકદેશમાં શીત અનેક દેશમાં ઉચ્ચ એકદેશમાં નિષ્પ અને એકદેશમાં રૂક્ષ પશવાળ હોય છે. આ ભંગમાં ગુરૂપદના બહુવચનની સાથે ઉષ્ણ પદમાં પણ બહુવચનનો પ્રયોગ કરેલ છે. એ રીતે બીજી यतुम जान पडे। An छ. २५५१ ते 'देशः कर्कशः देशो मृदुकः देशाः गुरुकाः देशो लघुकः देशः शीतः देशा उष्णाः देशः स्निग्धः देशाः रूक्षाः२' પિતાના એકદેશમાં કર્કશ એ દેશમાં મૃદુ અનેક દેશમાં ગુરૂ એકદેશમાં લઘુ એકદેશમાં શીત અનેક દેશમાં ઉષ્ણ એકદેશમાં સિનગ્ધ અને અનેક દેશોમાં રૂક્ષ સ્પર્શવાળ હોય છે. આ ભંગમાં ગુરૂ પદમાં બહુવચનની સાથે ઉષ્ણ પદ અને રૂક્ષ પદમાં પણ બહુવચનને પ્રવેગ કરવામાં આવેલ છે. એ રીતે सा भीन्न . २ सय त 'देशः कर्कशः देशः मृदुकः देशाः गुरुकाः देशः लघुकः देशः शीतः देशा उष्णाः देशाः स्निग्धाः देशो रूक्षः३' पोताना ये. દેશમાં કર્કશ એકદેશમાં મૃદુ અનેક દેશમાં ગુરૂ એકદેશમાં લઘુ એકદેશમાં શીત અનેક દેશમાં ઉણુ અનેક દેશમાં સિનગ્ધ અને એકદેશમાં રૂક્ષ સ્પર્શ વાળ હોય છે આ ભંગમાં ગુરૂ પદમાં તથા ઉષ્ણુ અને સ્નિગ્ધ પદોમાં પણ બહુવચનનો પ્રયોગ કરેલ છે. આ રીતે આ ત્રીજો ભંગ છે. ૩ અથવા
શ્રી ભગવતી સૂત્ર : ૧૩