________________
प्रमेयश्चन्द्रिका टी० श० ६ उ० १ सू० १ वेदनानिजेरास्वरूपनिरूपणम् ७७३ क्यानि निकाचितानीत्यर्थः, एतेनापि विशेषणचतुष्टयेन नैरयिकपापानि दुर्बिशोध्यानि भवन्ति, इति प्रतिपादितम् , तथा च नैरयिकाणां पापानामपि कर्मणां दुर्विशोध्यत्वेन ' एवामेव' इत्याद्युपनयवाक्यं सुघटितं भवति । एवं च 'संपगाढंपि य णं ते वेयणं वेएमाणा णो महानिजरा, णो महापज्जवसाणा भवंति' तस्मात् हे गौतम ! संप्रगाढामपि अत्यन्तदृढीभूतामपि च तां वेदनां वेदयमानाः अनुभवन्तः ते नैरयिका नो महानिर्जराः नात्यन्तविशिष्टकर्मक्षयवन्तो. नो वा महापर्यवसाना
टीका की पंक्ति द्वारा समझाई गई है-अर्थात् जिस प्रकार अग्नि में खूब तपा तपा कर लोहे के मुद्गर से कूट २ कर पिण्डीभूत करली जाती हैं, उसी प्रकार जो कर्म आपस में इस रूप से मिलकर पिण्डीभूत हो जाते हैं वे कर्म निकाचित खिलीभूत कहे जाते हैं। इन चार विशेषणों द्वारा यह ममझाया गया है कि नारक जीवों के पापकर्म दुर्विशोध्य होते हैं इसी कारण वे मैले से मैले वस्त्रके समान यहां प्रकट किये गये हैं अतः (एवामेव) ऐसा जो यह उपनय वाक्य है वह सुघटित हो जाता है। अब आगे सूत्रकार यह प्रकट करते हैं कि नारक जीवों के पापकर्म ऐसे दुर्विशोध्य होते हैं-इसी कारण वे उन्हें अत्यन्तवेदनाके कारण बनते हैं (संपगाढं पि य णं ते वेयणं वेएमाणा णो महानिज्जरा, णो महापज्जवसाणा भवंति) हे गौतम ! वे नारक जीव इसी निमित्त से अत्यन्त दृढीभूत भयङ्कर से भी भयङ्कर वेदना को भोगते हुए भी अत्यन्तवि
“अग्निसतप्तलोहमुद्गरकुटित सूचीकलापवत् पिण्डीभूतानि भवति " ઉપર્યુક્ત વાત જ આ લીંટીઓ દ્વારા સમજાવી છે–જેમ લેઢાની સેને અગ્નિમાં ખૂબ તપાવી તપાવીને તેમના પર લેઢાના ઘણને ઘા મારી મારીને તેમને એક પિંડરૂપ બનાવી દેવામાં આવે છે, એવી જ રીતે જે કર્મો એક. મેકની સાથે મળી જઈને પિંડરૂપ બની જાય છે, એવાં કર્મોને નિકાચિત અથવા ખિલીભૂત કહેવામાં આવે છે. ઉપર્યુક્ત ચાર વિશેષણે દ્વારા એ સમજાવવામાં આવ્યું છે કે નારકનાં પાપકર્મો દુવિધ્ય હોય છે તે કારણે તેમને અહીં भेलामा मेला 24i si छ. " एवामेव" ते ५५४ मसिनमा मसिन વસ્ત્રની જેમ હૃવિશધ્ય હોય છે. હવે સૂત્રકાર નીચેના સૂત્રો દ્વારા એ વાત પ્રકટ કરે છે કે નારક જીવોનાં પાપકર્મો ઉપર કહ્યા પ્રમાણે દુર્વિશેષ હોવાને सीधे तमने अत्यन्त वहना ४२११वामा २४भूत भने छे. (संपगाढं पि य णं ते वेयण वेएमाणा णो महानिज्जरा, णो महापज्जवसाणा भवति) गौतम ! આ કારણે તે નારક જી અત્યંત દેઢીભૂત (ભયંકરમાં ભયંકર ) વેદનાને
શ્રી ભગવતી સૂત્ર : ૪
