________________
ગૌતમપ્રભુની ચરણદાસી હતી.
ગૌતમસ્વામીની લબ્ધિઓ મોહનીય કર્મના તીવ્ર ક્ષયોપશમની નીપજ હતી. ગોશાળાની લબ્ધિને સાહચર્ય મોહનીય કર્મના ઉદયનું હતું. ગૌતમની લબ્ધિ વિનયના ગર્ભમાંથી પેદા થઈ હતી, જ્યારે ગોશાળાની લબ્ધિ અહંકારના ગર્ભમાંથી ઉત્પન્ન થઈ હતી. કૌતુકાદિ તુચ્છ વૃત્તિઓના ગર્ભમાંથી નીપજેલી હતી.
ગૌતમસ્વામી પરમ સુયોગ્ય હતા. ગોશાળો કુપાત્ર હતો. ગૌતમસ્વામીની લબ્ધિ યાચવા પાછળ એવો સંકેત રહેલો છે, મને જે કાંઈ મળો તે પાત્રતાથી સમન્વિત મળો. પહેલા પાત્રતા મળો પછી જ પ્રાપ્તિ થાઓ.” ભૌતિક જગતમાં અને આધ્યાત્મિક જગતમાં પ્રાપ્તિનો જેટલો મહિમા છે, તેના કરતાં અનેકગણો પાત્રતાનો મહિમા છે. પર્ષદામાં ગણધરપદને પાત્ર જીવો નહોતા, તો પ્રભુએ કેવલજ્ઞાન અને જિનનામકર્મનો વિપાકોદય થવા છતાં શાસનસ્થાપના એક દિવસ લંબાવી દીધી. સ્થૂલભદ્રસ્વામી પાત્રતામાં ઊણા ઊતરતા લાગ્યા તો ભદ્રબાહુસ્વામીએ ચાર પૂર્વના વિચ્છેદ પર પસંદગી ઉતારી. પરંતુ સ્થૂલભદ્રસ્વામીને છેલ્લા ચાર પૂર્વનો અર્થન આપ્યો. મંત્ર, વિધા, ચુત, લબ્ધિ, સત્તા કે કોઈપણ પ્રકારની શક્તિ અપાત્રના હાથમાં આવે છે, ત્યારે વિનિપાત સર્જાય છે. ગૌતમસ્વામીની લબ્ધિ હોજો એ માંગણી એટલે પાત્રતાથી સમન્વિત શક્તિની યાચના છે અને તેમાંય શક્તિ ગૌણ છે, પાત્રતા મુખ્ય છે.
ગૌતમસ્વામીને લબ્ધિઓ હતી પણ સ્પૃહા ખરી પડેલી હતી. ગોશાળાની લબ્ધિ સ્પૃહાથી કલંકિત હતી. ગૌતમસ્વામીની લબ્ધિ હોજો' એ નિઃસ્પૃહતાથી અલંકૃત લબ્ધિ યાચના છે. અને જો નિઃસ્પૃહતા મળી જાય તો લબ્ધિની યાચના તદ્દન ગૌણ બની જાય છે. લબ્ધિઓ કે શક્તિઓ પુણ્યના ઉદયથી પ્રાપ્ત થતી ઉત્તમ ઉપલબ્ધિ હોય તોપણ, તે જ્યારે
એક મૌતમ મૌષ્ઠિ ૨૩
.
