________________
૫૫
કેવલ્યપ્રાપ્તિ પછીનું પ્રબોધન પર્વ રાજપુત્રીઓ, રાણીઓ ઉપરાંત શ્રેષ્ઠી-મહાત્યોથી માંડીને સામાન્ય કહેવાય તેવા લોકો પણ સામેલ હતા. એક વખતે એક કઠિયારાને દીક્ષા લેવાની પ્રેરણા થાય છે. સંન્યાસ એ તો વૃત્તિ છે, તેમાં કેટલું છોડવું તેનું મહત્ત્વ નથી, પોતાની પાસે જે કાંઈ છે તે બધું તજી દેવાની વૃત્તિ થવી એનું મહત્ત્વ છે. કોઈ રાજા રાજપાટ છોડી દે અને કોઈ ભિખારી એની લંગોટી છોડી દે તો સંન્યાસ ધર્મમાં આ બંને ત્યાગનું મૂલ્ય સમાન છે. પરંતુ સાધારણ જનમાનસ ત્યાગવૃત્તિ સાથે ધનસંપત્તિ, માલમિલકતને જેડી દે છે. એટલે દીક્ષા લીધા પછી પેલો કઠિયારો ભિક્ષા માગવા નીકળતો તો એના પૂર્વાર્ધને જાણતા લોકો એને ટોણો મારતા, ““મહેનતમજૂરી કરવી પડતી હતી એટલે જ આ મફતનું ખાવા દીક્ષા લીધી છે ને ?''
આથી, કંટાળીને પેલો કઠિયારો બહારગામ ચાલ્યા જવાનું કહેવા લાગ્યો. ત્યાંના રાજાના ધ્યાનમાં આ વાત આવી. એ મર્મજ્ઞ હતો. તરત જ તેણે રાજ્યભંડારમાંથી ત્રણ કરોડ રત્નોનો ઢગલો રાજમાર્ગ પર કરાવ્યો અને ઢંઢેરો પિટાવી લોકોને ભેગા કર્યા પછી ઘોષણા કરી કે, “જે પુરુષ સચિત્ત જળ, અગ્નિ અને સ્ત્રીને સર્વથા ત્યાગ કરે તેને હું આ ઢગલો આપી દઈશ.'' ત્યારે લોકો વિચારવા લાગ્યા કે જે ધન વડે ખાનપાન વગેરે ભોગવિલાસ અને સ્ત્રીરૂપી રત્નો ભોગવવાનાં ન હોય તે ધન મેળવીને શું કરવાનું?'' ત્યારે અભયકુમાર લોકોને મહેણું મારી સાન ઠેકાણે લાવવા કહે છે કે, ““ખાનપાન તેમ જ સ્ત્રીરૂપી ત્રણ રત્નોને તમે આ ધનના ઢગલા કરતાં વધારે કીમતી સમજી સંઘરી રાખવા ઈચ્છો છો, તે ત્રણ રત્નને ઠોકર મારનાર આ કઠિયારાના ત્યાગની તમને કશી કદર કેમ નથી થતી? તમે એને ખાવા માટે સાધુ થયો છે એમ કહી નિદો છો શા માટે ?'' - લોકોને તરત
