________________
પ્રશ્ન-ત્રિપુટી આપણું ઘરના માણસે ઉપર ધીરે ધીરે એવી સરસ થવી જોઈએ કે જેને લીધે એક નવું જ વાતાવરણ ઊભું થાય અને લેકે પણ કહે કે, “ખરેખર આ એક સાચા પ્રકારને ધમી આત્મા છે.”
પણ આ ત્યારે જ બની શકે કે આપણું જીવનમાં સૌમ્યતા આવે. પણ જે પૂજા કરીને ઘેર જનારે માનવી ઘરમાં જઈને ધમાધમ જ કરી મૂકે, ઉપવાસ કરેલે હોય અને જે પારાણું કરવા બેસે અને કહે, “શું મગ નથી કર્યા? તમને તે ભાન જ ક્યાં છે? અમે ઉપવાસ કરી મરી જઈએ છીએ તેય તમને પારણાને ખ્યાલ જ નથી રહેતે !”
આવા માણસના ઉપવાસ શાન્તિ કેમ આપે? એમને ઉપવાસ ન કરવા હોય તે કોઈ પરાણે કરાવે છે? ઉપવાસ કંઈ મરવા માટે નથી કરવાના, અમર બનવા માટે કરવાના છે.
ખરી વાત તે એ છે કે, જીવને વિચાર આવતે નથી. કોધમાં આવી જાય છે ત્યારે એ એમ માનતે હોય છે કે જાણે મેં ઉપવાસ કર્યો તે આ બધાના ઉદ્ધાર માટે કર્યો છે.
સાચી વાત તે એ છે કે, ઉપવાસ એ અનાહારી પદ પ્રાપ્ત કરવા માટે છે. ખાવું એ તે દેહરૂપી કીડાને સ્વભાવ છે. ન ખાવું એ શુદ્ધ આત્માને સ્વભાવ છે.
પરંતુ આ સ્વભાવ આવે ક્યારે ?
મગ કદાચ ન થયા હોય તે એમ કહેવું જોઈએ કે, હવે મગ કરવાની જરૂર નથી. હવે તે આ ખાવાની શરૂઆત કરી છે, એટલે પાણી હોય તે ચાલે, દૂધ હોય તે ચાલે,
