________________
યતિલક્ષણ સમુચ્ચય પ્રકરણ
૬૧
था-४७-४८-४९
-
- દ્રવ્યાદિની પ્રતિકૂળતા- આહાર આદિની પ્રાપ્તિ ન થવી એ દ્રવ્યની પ્રતિકૂળતા છે. ભિક્ષા વગેરે દુર્લભ હોય તેવા માર્ગમાં વિહાર કરવો પડે કે તેવા ક્ષેત્રમાં રહેવું પડે તે ક્ષેત્રની પ્રતિકૂળતા છે. દુકાળ વગેરે કાળની પ્રતિકૂળતા છે. બિમારી વગેરે ભાવની પ્રતિકૂળતા છે. [૪૬] जह सम्ममुट्ठिआणं, समरे कंडाइणा भडाईणं ॥ भावो न परावत्तइ, एमेव महाणुभावस्स ॥ ४७॥ मालइगुणण्णुणो महुअरस्स तप्पक्खवायहीणत्तं ॥ पडिबंधे वि न कइआ, एमेव मुणिस्स सुहजोगे ॥ ४८॥ अपयट्टो वि पयट्टो; भावेणं एस जेण तस्सत्ती ॥ अक्खलिआ निविडाओ, कम्मखओवसमजोगाओ ॥ ४९॥ यथा सम्यगुत्थितानां समरे काण्डादिना भटादीनां ॥ भावो न परावर्तते एवमेव महानुभावस्य ॥ ४७॥ मालतीगुणज्ञस्य मधुकरस्य तत्पक्षपातहीनत्वम् ॥ प्रतिबन्धेऽपि न कदाचिदेवमेव मुनेः शुभयोगे ॥ ४८ ॥ अप्रवृत्तोऽपि प्रवृत्तो भावेनैष येन तत्शक्तिः ॥ अस्खलितान्निबिडात्कर्मक्षयोपशमयोगात् ॥ ४९॥
| (આ ત્રણ ગાથાઓ ઉપદેશ રહસ્ય ગ્રંથમાં અનુક્રમે ૮૮-૮૯-૯૦ નંબરની છે. પ્રસ્તુતમાં તેની ટીકા અને પંન્યાસ શ્રી જયસુંદર વિ. ગણિવર કૃત ગુજરાતી અનુવાદ નીચે મુજબ છે.)
एतदेव निदर्शनेन भावयति
શ્લોક ૮૮માં પ્રતિકૂળ દ્રવ્ય-ક્ષેત્રાદિ સંયોગોમાં પણ ભાવની અપરાવૃત્તિના વિષયમાં સુભટ વગેરેનાં દૃષ્ટાંતો સૂચિત કર્યા છે
जह सम्ममटिआणं समरे कंडाइणा भडाईणं । भावो न परावत्तइ एमेव महाणुभावस्स ॥ ८८ ॥
