________________
તા. ૫-૮-૯૪, શુક્રવાર.
અનંત ઉપકારી, અનંત જ્ઞાની શ્રી તીર્થંકર પરમાત્મા જગતના જીવોને સર્વ દુઃખથી મુક્ત કરી આત્માના પરમાનંદને પમાડવા ધર્મતીર્થની સ્થાપના કરે છે.
જેને સ્વદયા નથી અને પરદયા કરે છે તે નાટકિયા જેવો છે :
જગતના જીવમાત્ર જેવું સુખ ઇચ્છે છે તેવું સુખ તેણે મેળવવું હોય કે અન્યને આપવું હોય તો તેને માટે એક જ વિકલ્પ છે કે સંસારમાંથી બહાર કાઢી તેને મોક્ષે મોકલવો. જ્યાં સુધી તે દુઃખમય સંસારથી છૂટી નહીં શકે ત્યાં સુધી આત્માના પરમાનંદને-સાચા સુખને પ્રાપ્ત નહિ કરી શકે. ભલે જગતના અબુધ જીવો સમજે કે ન સમજે પણ સાચો ધર્માત્મા, કે જે હૃદયથી પરોપકારી અને દયાળુ હોય, તો તેને સંસારી જીવો પ્રત્યે એવી કરુણા થશે કે જે વાસ્તવમાં હિતકારી હોય, અને તે પ્રવૃત્તિ પણ એવી સેમ્યમ્ જ કરે. આ તીર્થકરો પણ પહેલેથી સિદ્ધદશાને પામેલા નથી હોતા. સાચી સાધના દ્વારા વિકાસ કરી તેમનો આત્મા આગળ વધે છે. તેમની ખરી સાધના સમકિતની ભૂમિકા પામ્યા પછી ચાલુ થાય છે. ત્યારે તેમને એમ થાય છે કે હું આ સંસારના દુઃખમાંથી મુક્ત થઈને મોક્ષના સુખને પામું. ધર્મના મૂળમાં દયા છે, જે પોતાના આત્માથી ચાલું થાય છે. જ્યાં સુધી પોતાના આત્માની દયા ન આવે ત્યાં સુધી બીજાના આત્માની
ધ્યા કરવાની લાયકાત કે અધિકાર નથી. જેનામાં સ્વઆત્મદયા નથી, તે કદાચ કરુણાથી પરોપકારની પ્રવૃત્તિ કરતો હોય તો તેના માટે શાસ્ત્રમાં લખ્યું છે કે, જેમ નાટક કરનાર નાટકિયા હાવભાવ કરે, જે પાત્રને અનુરૂપ હાવભાવ હોય, છતાં પણ તે પાત્ર સાથે તેને જીવનમાં નિસ્બત નથી હોતી; તેની જેમ જ જે પોતાની ભાવદયા નથી કરતો અને બીજાની દયા કરે છે, તે નાટકિયા જેવો છે. ફક્તકરુણા જાગે તેટલા માત્રથી સાચી દયા કરવાના તમે અધિકારી નથી. નાસ્તિકો પણ આવી
લોકોત્તર દાનધર્મ “અનુકંપા”
૧૨૫
