________________
અનુભવગમ્ય છે. કલ્પનાતીત છે. તેથી ચિત્ત્વન કરી શકાય નહિ માટે અચિન્ય છે.
સંધ્યેયાય - વળી પરતત્ત્વ કેવું છે ? અસંખેય છે. જેની સંખ્યાની ગણત્રી ન થઈ શકે તે અસંખ્યય કહેવાય. આ પરતત્ત્વ અસંખ્યય છે એટલે સંખ્યાતીત છે. જે સમ્યક પ્રકારે કથન કરી શકાય તે સંખ્ય. પરંતુ જે વચનનો વિષય બનતું નથી તેનું સમ્યક પ્રકારે ખ્યાપન કેવી રીતે થઈ શકે ? માટે આ પરતત્ત્વ મનને અગોચર છે તેથી અચિન્ય છે તેમ વચનને અગોચર હોવાથી અસંખ્યય છે અર્થાત્ સંખ્યા રહિત છે..
આદિ-સંધ્યાય - વળી પરતત્ત્વ કેવું છે? આદિ સંખ્યય છે. જેની આદિમાં ગણના થઈ શકે તેવું આ પરતત્ત્વ છે કેમકે કોઈ પણ વસ્તુનું મૂળ તપાસીએ તો આત્મતત્ત્વ છે. શરૂઆત તો પરતત્ત્વ જે દ્રવ્ય-શક્તિ સ્વરૂપ છે તેનાથી થાય છે અર્થાત બધાના મૂળમાં આ ચૈતન્ય શક્તિ છે માટે તે શક્તિ સ્વરૂપ પરતત્ત્વની ગણના આદિમાં છે. માટે તે આદિસંખ્ય છે.
- મણિશવાય - વળી આ પરતત્ત્વ કેવું છે? આદિકેશવ છે. જે કેશવ કૃષ્ણનું ભગવાન તરીકે નામ છે. પરદર્શનમાં ભગવાનના ૨૪ અવતાર મનાય છે. તેમાં કૃષ્ણ ભગવાન તરીકે છે તેણે અવતાર લીધો અને દુષ્ટોનું દમન કર્યું અને પૃથ્વી ઉપર સઘળું વ્યવસ્થિત કર્યું. આ તેમની માન્યતામાં એક અવતાર લીધો તે કેશવ તરીકે જાહેર થયા.
પરતત્ત્વ તો આદિકેશવ છે સઘળા પરમાત્માઓનું મૂળ હોય તો પરતત્ત્વ છે. પરમાત્માના ૨૪ અવતાર કહો કે ૨૪ તીર્થંકર પરમાત્મા કહો તે સઘળામાં આદિમાં પરતત્ત્વ રહેલું છે. આ શક્તિ સ્વરૂપ આત્મદ્રવ્ય જ પરમાત્માની (તીર્થકર ભગવાનની) ઉત્પત્તિનું મૂળ છે. માટે પરતત્ત્વ આદિ કેશવ છે.
શકસ્તવ
