________________
૨૪૪
જ્ઞાનસાર यो जाग्रदवस्थायां स्वस्थः सुप्त इव तिष्ठति लयस्थः। श्वासोच्छासविहीनः स हीयते न खलु मुक्तिजुषः ॥
જે જાગૃત અવસ્થામાં સ્વસ્થ અને લયની અવસ્થામાં સુતેલા જેવા રહે છે, તે શ્વાસોશ્વાસ રહિત યોગી મુક્ત જીવ કરતા કોઈ પણ રીતે ઉતરતો નથી. (૪૭) जागरणस्वप्नजुषो जगतीतलवर्तिनः सदा लोकाः । तत्त्वविदो लयमग्ना नो जाग्रति शेरते नापि ॥४८॥
ઉપર રહેનારા લોકો છે તે હંમેશાં જાગરણ અને સ્વમ (નદ્રા)ની અવસ્થામાં હોય છે. પરંતુ લયની અવરથામાં મગ્ન થયેલા તત્વજ્ઞાનીઓ જાગતા નથી તેમ ઉંધતા પણ નથી. (૪૮) भवति खलु शून्यभावः स्वप्ने विषयग्रहश्च जागरणे । एतद्वितयमतीत्यानन्दमयमवस्थितं तत्त्वम् ॥४९॥
ઉંઘમાં શૂન્ય ભાવ હોય છે અને જાગૃત અવસ્થામાં વિષયનું પ્રહણ થાય છે. પરંતુ એ બન્ને અવસ્થાઓથી પર
આનન્દમય તત્વ રહેલું છે. (૪૯. कर्माण्यपि दुःखकृते निष्कर्मत्वं सुखाय विदितं तु । न ततः प्रयतेत कथं निष्कर्मत्वे सुलभमोक्षे ॥५०॥
કર્મો દુઃખ માટે અને નિષ્કર્મપણું (કમરહિત શુદ્ધ આત્મજ્ઞાન) સુખને માટે થાય છે એ પ્રસિદ્ધ છે. તે પછી જેમાં મોક્ષ સુલભ છે એવા આત્મજ્ઞાનની પ્રાપ્તિ માટે કે પ્રયત્ન ન કરે? (૫૦)
