________________
૨૯૬ અને વિનાશી એવા મતિજ્ઞાનને અવિકારી અવિનાશી એવા કેવલજ્ઞાનમાં પરિણમન ફરી શકાય છે.
હું શરીર છું” એમ કહીએ છીએ તેને બદલે હું સિદ્ધ સ્વરૂપ છું- ત્રહ્માંડરિમ’ એમ વિચારીએ તે આધ્યમિક સાધના કરી શકાય. નિગમનયમાં જડને ચેતન ગણાવી શકાય અને ચેતનમાં જડને આરોપ-ઉપચાર કરી શકાય.
હું શરીર છું, જડમાં ચેતનને આરેપ હું સિદ્ધ છું, પરમાત્મતત્વમાં આત્માનો આરોપ. નગમનથી ભૂત અને ભવિષ્યને વર્તમાનરૂપ માની શકાય છે જયારે કેવલજ્ઞાનમાં તે ભૂત-ભવિષ્ય બધુંય વર્તમાનરૂપ જ છે માટે તે કેવલ જ્ઞાન અકાલ એટલે કે કાલાતીત છે.
ગમનથી સંકલ્પ કરીએ કે હું સિદ્ધસ્વરૂપ છું.” -હું બ્રહ્મસ્વરૂપ છું–‘બ ત્રણs એને સાચો અર્થ એ છે કે આપણામાં રહેલ અસિદ્ધપણુ-સંસારીપણું એટલે કે દેહભાવ અને દેહાધ્યાસ ઉત્તરોત્તર ઘટતા જવા જોઈએ.
ગમનયથી કરેલો તે સંક૯! સાચો ત્યારે કે જ્યારે સંગ્રહનાથી સર્વ ને-પ્રાણી માત્રને સિદ્ધસ્વરૂપ-બ્રહ્મસ્વરૂપ લેખીએ અને તે મુજબને તેઓ પ્રતિ વર્તાવ કરીએ. ગમનના સંકલ્પ બાદ સંગ્રહનયમાં બ્રહ્મદષ્ટિ-અપમવત્ સવ ભૂતેષુની દષ્ટિ સાધકમાં આવવી જોઈએ.
વ્યવહારનયમાં આગળ ઉપર જેવી દ્રષ્ટિ નેગમનય અને સંગ્રહનયમાં કરી છે તેવું વર્તાવ આચરણ જીવનમાં થવું જોઈએ. જ્ઞાનદષ્ટિ પ્રમાણેની જ્ઞાન કયા જીવનના પ્રત્યેક ક્ષેત્રે થવી જોઈએ. જીવમાત્રને સિદ્ધસ્વરૂપે માનવા અને બધામાં
