Book Title: Vijay Rajendrasuriji
Author(s): Nandlal B Devluk
Publisher: Z_Shramana_Bhagwanto_Part_1_004596.pdf and Shramana_Bhagwanto_Part_2_004597.pdf
Catalog link: https://jainqq.org/explore/249143/1

JAIN EDUCATION INTERNATIONAL FOR PRIVATE AND PERSONAL USE ONLY
Page #1 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zrI saudharma bRhatapAgacchIya (tristutika) pU. A. zrI rAjendrasUrIzvarajI mahArAja ane teozrInA samudAyavartI pU. AcAryadeva pU. A. zrI dhanacaMdrasUrIzvarajI mahArAja pU. A. zrI bhUpendrasUrIzvarajI mahArAja pU. A. zrI yatIndrasUrIzvarajI mahArAja pU. A. zrI vidyAcaMdrasUrIzvarajI mahArAja pU. A. zrI hemendrasUrIzvarajI mahArAja pU. A. zrI jayaMtasenasUrIzvarajI mahArAja pU. A. zrI tIrthodrasUrIzvarajI mahArAja pU. A. zrI labdhicaMdrasUrIzvarajI mahArAja mahAna zAsanaprabhAvaka, krioddhAraka ane zrI abhidhAna rAjendra vizvakoSa'nA sarjaka pU. AcArya pravarazrI vijayarAjendrasUrIzvarajI mahArAja - zrI saudharma bRhatapAgacchIya paraMparA bhagavAna mahAvIranA pAMcamA gaNadhara bhagavaMta zrI sudharmAsvAmIthI akhaMDapaNe pravartamAna che. e paraMparAmAM 58mI pATa para samrATa akabara pratidhaka mahAna AcArya zrI vijayarasUrijI mahArAja thayA. e paraMparAmAM 62mI pATe zrI vijayaprabhasUrijI, 63mI mATe kriyeAraka zrI ratnasUrijI ane 27mI pATe zrI pradasUrijI 2010_04 Page #2 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pa02 zAsanaprabhAvaka mahArAja thayA. zrImad vijayarAjendrasUrijI mahArAja emanA ja ziSya hatA ane 68mI pATe teozrI AcAryapade AvyA. prAtaH smaraNIya zrImad vijayarAjendrasUrIzvarajI mahArAjanA pUrve yativargamAM zithilAcAra vyApI gayuM hatuM. zramaNa saMskRti chinnabhinna thaI rahI hatI. AvA samaye jainasaMghane prabhAvaka mahApuruSonI atyaMta AvazyakatA hatI. AvA kaparA kALamAM te vakhate ja kiddhAraka mahApuruSa thayA, temAM zrImad vijyarAjendra sUrIzvarajI mahArAja eka samartha krioddhAraka hatA. zrImadda janma saM. 1883nI sAlamAM piSa suda 7nA divase bharatapuramAM thayo hate. pitAnuM nAma kaSabhadAsa, mAtAnuM nAma kesarabAI ane temanuM pitAnuM nAma ratnarAja hatuM. mANekacaMda temanA vaDIla baMdhu hatA ane prema temanI nAnI bahena hatI. ratnarAja nAnapaNathI ja lAgaNIzIla, sAhasika tema ja dharmAbhimukha hatA. 14-15 varSanI vaye teo pitAnA vaDIla bhAI sAthe jyAre kesariyAjI tIrthanI jAtrAe gayA hatA tyAre pAchA pharatI vakhate pura pAsenA aMbara gAmanA rahevAsI zeTha kanaiyAlAlajIne bhalAnA humalAthI bacAvyA hatA ane temanI putrInI vyaMtarabAdhA dUra karI hatI. temanAM parakama ane paropakArathI zeThazrI prabhAvita thayA. temane pitAnI putrInuM sagapaNa ratnarAja sAthe karavAnI bhAvanA thaI ane temaNe pitAnI bhAvanA ranarAjane jaNAvI. paNa ratnarAje spaSTa zabdomAM kahyuM ke huM te tyAgamArgane pathika chuM. saMsAranAM baMdhanamAM paDavAnI mArI icchA nathI. jAtrA pachI teo pitAnA vaDIla baMdhu mANekacaMda sAthe vepArArthe silena sudhI gayA ane ghaNI saMpatti prApta karIne pAchA bharatapura AvyA. temanAM mAtApitAnI temaNe khUba sevAbhakti karI. kALakrame temanAM mAtApitAnuM dehAvasAna thayuM. pachI meTAbhAInI anumati meLavIne 21 varSanI yuvAna vaye ratnarAje pU. A. zrI. pramedasUrijI mahArAjane upadezathI prabhAvita thaIne udayapuramAM yatizrI hemavijyajI mahArAja pAse zrI medasUrijInA ziSya tarIke cAritra grahaNa karyuM, yatizrI ratnavijayajI nAma dhAraNa karyuM. zrI pramodasUrijI mahArAjanI AjJAthI zrI ratnavijayajI mahArAja pratIya yati zrI sAgaracaMdrajI mahArAja pAse rahyA ane cha varSamAM vyAkaraNa, nyAya, kepa, ala kAra, kAvya Adi vidyAnuM jJAna meLavyuM tema ja jinAganuM paNa gahana talaparzI jJAna prApta karyuM. pachI bRhattapAgacchIya samAcArInuM jJAna meLavavA teozrI guru AjJAthI tapAgacchIya pUjyazrI devendrasUrIzvarajI mahArAja pAse jaI pahoMcyA ane emanI pAse rahI Agama ane samAcArInuM UMDuM adhyayana kyuM. pU. devendrasUrijI mahArAja temanA A UMDA adhyayana tema ja samarpaNabhAva, vinaya viveka Adi guNethI parama saMtuSTa thayA ane pitAnA aMtima samayamAM ziSya dhIravijyajIne abhyAsa karAvI, egya banAvI, zrIpUjyapada apAvavAnI zrI ratnavijayajIne bhalAmaNa karI svarge sidhAvyA. zrI pUjyajInI AjJAnusAra zrI ratnavijayajI mahArAja zrI dhIravijayajIne bhaNAvIgaNAvIne zrI pUjyanI padavI apAvI. zrI pUjya pada prApta thayA pachI temanuM nAma zrI dharaNendrasUrijI rAkhavAmAM AvyuM. zrI dharaNendrasUrijIe zrI ratnavijayajI mahArAjane pitAnA daphatarIpadanI 2010_04 Page #3 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zramaNabhagavaMte-2 503 javAbadArI pIne temanuM sanmAna karyuM. zrI ratnavijayajI mahArAje pitAnA buddhibaLa ane prabhAvathI bIkAnera ane jodhapuranA rAjavIo upara asara pADI ane zrI dharaNendrasUrijIne temanA paraMparAgata adhikAra apAvyA. zrI devendrasUrijIe aMtima samaye karelI bhalAmaNa "dhIravijayanI saMbhALa rAkhaje ne zrI ratnavijayajIe barAbara pALI batAvI. saM. 1923nuM comAsuM dhArAvamAM hatuM. pajusaNanA divase hatA. te vakhate eka attarane vepArI zrI dharaNendrasUrijInI sevAmAM hAjara thaze ane teNe teozrIne sArAmAM sAruM attara dekhADyuM. te vakhate zrIpUjyajIe zrI ratnavijayajIne kahyuM ke, "juo te kharA! A attara kevuM lAge che?" te vakhate teozrI bolyA ke "sAdhune mATe attara jevI vilAsI vastunI zI jarUra che?" A uttarathI vivAda sarjAtAM zrI ratnavijyajI gurudeva pAse AhAra AvI gayA, jyAM saMgItavAridhi zrI pramodaruci mahArAja, nyAyacakrI zrI dhanavijyajI Adi aneka yatio sAthe gurue ziSyanI yogyatA I zrI ratnavijayajI mahArAjane zrIpUjyanI padavIthI alaMkRta karyA ane temanuM nAma zrIma, vijyarAjendrasUrIzvarajI mahArAja tarIke jAhera karyuM. saM. 1924nA vaizAkhI pUrNimAne divase zrIpUjyanI padavI prApta karIne zrIpUjya zrI rAjendrasUrIzvarajI mahArAja, yati dhanavijayajI ane yati pramodavijayajI sAthe svataMtrapaNe vicAravA lAgyA. gAmegAma teozrInuM sAmaiyuM thavA lAgyuM. vihAra karatAM karatAM teozrI jAvarA (madhyapradeza) cAturmAsa mATe padhAryA. A bAju zrI dharaNendrasUrijIne prabhAva divase divase ochA thavA lAgyo eTale teozrIe vATAghATa mATe atizrI khetIvajayajI ane siddhakuzalajIne jAvarA mokalyA. zrI dharaNendrasUrijInI vATAghATamAM zrImane kharekhara hRdayapalaTo najare AvyuM. eTale teozrIe temanI pAse nava kalamanuM ekarAranAmuM maMjUra karAvyuM. A nava kalame eTale yativargamAM vyApela zithilAcAranA rogane dUra karavAne zamabANa nukhe. ene svIkAravAthI yationuM jIvana Adarza banI gayuM. te nava kalame nIce mujaba che : (1) pratikramaNa ubhaya raMka ke karaNe. zrAvaka sAdhu sameta karaNa karAvaNa. pacakkhANa, vakhANa, sadA thApanAjI kI paDilehaNa karaNA. upakaraNa 14 sivAya geNA tathA mAdaliyA jatara pAsa khaNa nahIM. zrI deherejI nita jANA. so vArameM beThanA nahIM. paMdala jAnA. (2) ghoDA tathA gADI upara nahIM beThAM. savArI kharaca nahIM raNa. (3) Ayudha nahIM rANuM tathA gRhasthI ke pAkA Ayudha gaNAM rUpALA dekhe to unake hAtha nahIM lagaNAM. tamaMcA zastra nAma nahIM rakhaNa. (4) lugAnuM ekAMta beTha vAna nahIM karaNa. vezyA tathA napuMsaka vAke pAsa nahIM beThaNa. uNune nahIM rAkhaNa. (5) je sAdhu tamAkhu tathA gAMjo pIve, rAtribhojana kare, kAMdA-lasaNa khAve, laMpaTI apaccakhANI have esA guNakA sAdhu hoya te pAsa paNa nahIM. (6) sacita laletI, kAcA pANI, vanaspati ku viNAsaNa nahIM, dAtaNa karazuM nahIM. tela kulela mAlIsa karAvaNa nahIM. talAva kuvA bAvaDI meM hAtha dhovaNa nahIM. (7) sipAhI parameM AdamI nekara jAdA nahIM rakhaNa, jIvahiMsA kare aisA naukara rAkhaNa nahIM. (8) guDathI se takarAra karake khamAsamaNa pramukha rUpiyA ke badale badAyane leNAM nahIM. (9) ora kisIke sahaNa 2010_04 Page #4 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pa04 zAsanaprabhAvaka deNa zrAvaka zrAvakaNiyAne upadeza zuddha prarUpaNA deNa, aisI prarUpaNa deNa nahIM, jeNameM ule uNake samakita bigaDe aise parUpaNe nahIM era rAtake bAraNe jAve nahIM. era cepaDa zetaraMja gaMjIphe vagerA khela ramata khele nahIM. keza lAMbA vadhAre nahIM. pagarakhI pere nahIM. aura zAstrakI gAthA 500 ja sakjhAya karaNuM. uparokta nave kalamo zrI dharaNendrasUrijI zrIpU ane temanA badhA anuyAyIo maMjUra karatAM lakhI ApyuM ke, "INa mujaba hameM pite paNa barAbara pAlAMga ne ora muDe agADIkA sAdhuvAne paNa marajAdA mujaba calAvAMgA ne era zrIpUjya AcArya nAma dharAvegA se barAbara pAlegA hai. kadAca keI upara lakhyA mujaba nahIM pAle ne kiriyA nahIM sAcave jaNAMne zrIsaMgha samajAyane kahyA cAhie zrIsaMgharA keNAsu nahIM samaje ne marajAdA mujaba nahIM cAle jaNAM. zrIpUjya AcArya jANa nahIM ne mAnaze nahIM. saMvata 1924 miti mAha suda 7." Ama teozrIe yativargamAM phelAyelA zithilAcArane dUra karavAnuM eka mahAna kArya karyuM. uparAMta, samAjamAM vyApela kuprathAone dUra karavAnuM eka bIjuM mahAna kArya paNa temaNe hAthamAM lIdhuM. te vakhate zuddha kriyAmArganA samarthaka saMvegI sAdhuone paNa abhAva hato. ane saMghamAM vItarAgadevanI sarakhAmaNImAM sarAgI devI-devatAonI mAnatA-ArAdhanA ane pUjA-bhaktine prabhAva bahu vadhI gayuM hatuM. leke vItarAgadeva ane nigraMtha guru tathA kevalIpraNIta dharmane bhUlI rahyA hatA. paNa zrImad pate eka zuddha zramaNajIvana jIvavA mAgatA hatA. AthI saM. 1926nI sAlamAM aSADha suda 10nA divase pite jAvarAnagaramAM zrIpUjya padanA samasta vaibhavane tyAga karyo ane kriyA dvArA pUrvaka zrI dhanavijyajI ane pramodacijI sAthe saMvegI sAdhupaNuM svIkAryuM. A kriye dvAra pachInuM paheluM cAturmAsa teozrIe khAcaredamAM karyuM. e cAturmAsamAM zuddha kriyAmAganI prarUpaNA karI. paraMparAthI cAlI AvelA tristutika siddhAMtane temaNe svIkAra karyo, ane zuddha kriyAmAnuM punaH prakAzana karyuM. A tristutika siddhAMte lokene vItarAganA upAsaka-ArAdhaka banAvyA. tema ja AtmakalyANanA mArgamAM bAdhaka svarganA devI-devatAonI upAsanA baMdha karAvI. A tristutika siddhAMtanI pratiSThA zrImannA jinAgamanA gahana adhyayanuM pariNAma che. zrImanA jIvananuM jAgatika mahatvanuM kArya che "abhidhAna rAjendra nAmanA vizvakoSanI racanA. A vizALakAya keSa sAta bhAgamAM pUrNa thaye che. jenA AgamanAM rahasyone ukelavAnI A koSa Masterkey che. dasa hajAra pAMcase chAMsaTha pRSThomAM lagabhaga sAMITha hajAra zabdonI samagra vyAkhyA karavAmAM AvI che. A kaSa eTale mAtra zabdonA arthone ja saMgraha nathI; paNa emAM zabdathI saMbaMdhita matamatAMtara, ItihAsa ane vicAronuM paNa pUrepUruM vivecana che. nyAya, darzana, tiSa, dharma, alaMkAra ityAdi viSayaka pramANe emAM upalabdha che. tema ja zabda, utpatti ane liMgabheda sAthe te kayA ThekANe kayA arthamAM vaparAya che tenA badhA ja saMdarbhe A keSamAM upalabdha che. A eka e saMdarbhagraMtha che ke emAM zramaNasaMskRtine eka 2010_04 Page #5 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zramaNabhagavaMte-2 pa05 paNa zabdasaMdarbha chUTa nathI. zabdanA mULa sAthe tene kamika vikAsa paNa Apela che. abhidhAna rAjendra banI racanA karIne zrImade vizvapuruSenI zreNImAM pitAnuM sthAna surakSita karyuM che. zrImadda samagra jIvana ane tenuM jIvaMta pratIka A abhidhAna rAjendra keSa che, je vizvasaMskRtinuM avismaraNIya maMgalAcaraNa che. 63mA varSamAM temaNe A graMtharacanAne prAraMbha siyANa (rAjasthAna)mAM saM. 1946mAM karyo hato. ane sADAcauda varSamAM A graMtha saM. 1960mAM suratamAM pUro karyo hato. A uparAMta, zrImade nAnAmoTA kula 61 graMthanI racanA karI che. temAM abhidhAna rAjendra, pAIe saddabuhI, zrI kalpasUtra bAlAvabodha, kalpasUtrArtha prabodhinI, zrI siddhacakrapUjA, zrI mahAvIra paMcakalyANaka pUjA, devavaMdanamALA ityAdi graMtha prasiddha che. zrImad vijayarAjendrasUrIzvarajI mahArAja ugra tapasvI paNa hatA. kiye dvAra pachI potAnA grAmaNyanI vizeSa zuddhi karavA mATe teozrIe ugra tapasvInuM jIvana svIkAryuM. Atmazuddhi mATe teozrIe sarvaprathama abhigraha dhAraNa karavA zarU karyA. abhigrahanI pUrti mATe teozrIne ghaNI vAra sAta sAta divasa sudhI nirAhAra rahevuM paDatuM hatuM. teozrIe AjIvana caumAsI parvane chaThTha ane saMvatsarI parvane aThThama karyo. e sivAya baDA kalpane chaThTha, dara varSe caitrI ane Aso mAsanI eLI tathA dara mahine 10nuM ekAsaNuM karatA hatA. e sivAya mAMgatuMgI pahADanAM jaMgalamAM teozrIe cha cha mahinA sudhI aThThAIne pAraNe aThThAI karIne navakAra maMtranI ArAdhanA karI hatI. mAMgatuMgI parvata, svarNagiri parvata (jAlera) ane medarAnuM cAmuMDavana e badhAM sthAne teozrInAM tapasyAsthAna hatAM. zrImade pitAnA jIvanamAM aneka dhArmika tema ja lekepayogI kAryo karyA che. svarNagAra tIrthanAM jinAlamAM bharelA zAstragraMtha bahAra kaDhAvI rAjAnA kabajAmAMthI mukta karAvI tene uddhAra karyo. mehanakheDA tIrthanI sthApanA karI. evI ja rIte, teozrIe keraTAjI, bhAMDavapura ane pAlanapura tIrthane paNa uddhAra karyo. aDhIso varSothI samAjamAMthI bahiSkRta karAyelA cIlA ane AsapAsanAM ATha gAme saMghanA pa00 parivArano teozrIe uddhAra karyo. nAnImoTI kula 27 pratiSThA-aMjanazalAkA karAvI, jemAM sauthI mahAna prakhatama kArya rAjasthAnanA itihAsamAM 300 varSamAM pahelI vAra AheramAM 900 pratimAonI aMjanazalAkA karI. ane sauthI mahatvapUrNa ghaTanA vItarAga pratimAnI sAthe vAtacIta karavI ane tenAthI prabhAvita 700 sthAnakavAsIoe muhapatti cheDI mUrti pUjAne svIkArI. A rIte jAvarA, maMdasaura, nImaca ane nimbAheDAnA seMkaDe jene prabhu pUjanA anupama mArgamAM joDyA. AvI rIte, dharmanAM tema ja lopakAranA aneka kAma karI zrImade pitAnA jIvanamAM akhUTa yaza upArjita karyo. 80 varSanuM dIrdhAyu bheLavI teozrI saM. 1963mAM piSa suda 6nI rAtre rAjagaDha mukAme svargavAsI thayA. dhanya e sAdhujIvana! kaTi koTi vaMdanA e sAdhuvane ! 2010_04