Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ parvArAdhanA manuSyane ekalA khAIpIne rahevAthI pUro saMtoSa thato nathI. rahevAne sarasa ghara, khAvAne mATe sarasa bhAvatI vAnagIo, paheravAne manapasaMda vastro ane haravApharavAnAM vividha sAdhano maLyAM hovA chatAM, jIvanamAM kazuMka khUTe che evuM ene lAge che. khAsa karIne jyAre zarIra rogagrasta thAya che, vRddhAvasthA Ave che ane mRtyu najIka AvI rahyuM hoya che tyAre bhUtakALamAM bhogavelA bhogonI asAratA tene jaNAya che. jIvanamAM kazuMka ciraMjIvI ane mUlyavAna tathA satata sAthe rahe evuM tattva meLavavA tenuM citta talase che. pUrvabhUmikA ke pUrvanI taiyArI na hoya to bhUkhyo mANasa jema ghAsa khAvA taiyAra thAya tema AvI jhaMkhanAvALo mANasa je kaMI maLe tenuM tarata AlaMbana laI le che. pUrI samaja na ho to pote je meLavyuM che te ja sarvasva che evuM mAnI levAnI bhUla kare che ane e rIte jIvana pUruM kare che. je sukha bhautika sAmagrIo nathI ApI zakatI te sukha zuddha dharmanA AlaMbanathI tene maLe che. mANasa jyAre dharmAbhimukha bane che tyAre tenI dRSTimAM parivartana Ave che; tenI pravRttio ane saMbaMdhamAM pheraphAra thAya che; tenA jIvanamAM sAcI samajaNano udaya thAya che. keTalAkane A samajaNa veLAsara prApta thaI jAya che. keTalAkane moDemoDe paNa e samajaNa maLe che ane tethI dhanyatA anubhave che. aneka manuSyo evI samajaNa prApta karyA vinA potAnuM jIvana pazuvatuM jIvIne pUruM kare che. duniyAnA dareka dharmamAM bhinna bhinna prakAranAM parvonI ujavaNInI paraMparA cAlI Ave che. parva' zabdanA judA judA artha thAya che. pu" dhAtu uparathI jo "parva' zabda karavAmAM Ave to "pu" nA vividha artha thAya che. jema ke : (1) bharavuM (2) sAcavI rAkhavuM, TakAvI rAkhavuM (3) vRddhi karavI (4) saMtuSTa ane
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ 404 jinatattva AnaMdita thavuM, (5) pAra pADavuM, sAme kinAre pahoMcADavuM (6) aMtima lakSya siddha karI ApavuM. 'parva' zabdanA artha thAya che : (1) utsava (2) gAMTha (3) pagathiyuM (4) sUryanuM saMkramaNa (5) caMdranI kalAnI vRddhi anusAra AThama, caudasa, pUnama jevI tithio, Ama 'parva' zabda divasa ane pravRttione AnaMdathI bharI devAnuM sUcana kare che. vaLI 'parva' dvArA vRddhi, vikAsa, prakAza, uttarottara UMce caDavuM, je prApta thayuM che tenuM saMrakSaNa karavuM, sAme pAra aMtima lakSya sudhI pahoMcI javuM, vagere artha thAya che. e pratyeka artha 'ArAdhanA'nI dRSTie, vizeSata: dhArmika ane AdhyAtmika dRSTie atyaMta sUcaka ane mahattavano che. 'parva' zabda mukhyatve utsavanA arthamAM vaparAyo che. utsavano artha paNa judA judA dRSTikoNathI dhaTAvI zakAya che. paraMtu 'parva' zabda sAmAnya rIte dhArmika utsavo mATe savizeSa vaparAya che. dhArmika utsavomAM bhogopabhoganA AnaMda karatAM tyAga, saMyama, dAna vagereno mahimA vadhAre hoya che. sAmAjika rASTrIya ke AMtararASTrIya prakAranA tahevAro karatAM dhArmika utsavonuM mUlya vadhu che kAraNa ke te mAnavajIvanane savizeSa baLa Ape che. jo dhArmika utsava sAcI rIte UjavavAmAM Ave to te mAnavajIvanane utkarSa tarapha laI jAya che. utsava eTale ja AnaMdamaya utkarSa, e enI sAcI vyAkhyA che. keTalAka loko dhArmika utsavane jugAra, madirApAna ke anya prakAranI bhogavilAsanI pravRttiothI vikRta karI nAkhe che tenI ahIM vAta nathI. tevA loko to thoDA ane apavAdarUpa hoya che. keTalAka loko mAtra jaDatApUrvaka, gatAnugatika rIte, gADariyA pravAhanI jema, samajaNabuddhinA abhAvathI, mAtra arthahIna bAhya kriyAkAMDapUrvaka utsava UjavatA hoya che. paraMtu tevo varga to haMmezAM rahevAno ja. eTalA mATe parvanuM mUlya ochuM na AMkI zakAya. parvanI ArAdhanA dvArA thoDA loko paNa jo kazuMka mUlyavAna, ciraMjIvI tattva pAmI zake ane maLelA jIvananI kRtArthatA anubhavI zake to paNa parvonuM Ayojana sArthaka che ema kahI zakAze. cheka prAgaitihAsika kALathI dhArmika parvonuM Ayojana thatuM AvyuM che. samudAyamAM rahIne, samudAyanI sAthe jo ArAdhanA karavAnI hoya ane te mATe
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ pavarAdhanA 45 jo divaso nizcita karelA hoya to ja mANasane AjIvikA mATenA vyavasAyamAMthI mukta thaIne ArAdhanA karavI game che. Arthika pralobhano ane vyAvahArika kAryo ane kartavyo eTalAM badhAM hoya che ke jIvane temAMthI bahAra nIkaLavAnuM jaladI mana thatuM nathI. vaLI kuTuMbIjano vagere sAthe saMgharSa thavAno ke pratiSThAne hAni pahoMcavAno bhaya rahe che. paraMtu potAnA vartuLanA ghaNAkharA mANaso jo vyavasAya choDIne, gharanI bahAra jaIne jAhera sthaLamAM ArAdhanA karavA jatA hoya to mANasane temAM joDAvAnuM mana thAya che. kyAreka badhA loko ArAdhanA karatA hoya tyAre pote jo kamAvAmAM racyopacyo rahe to lajjAsaMkoca thavAno prasaMga Ubho thAya. vaLI, satata vyAvasAyika-vyAvahArika pravRttimAM parovAyelA jIvana parvanA divasane nimitte mana mokaLuM karavAno, haLavAza anubhavavAno avasara sAMpaDe che. AthI ja dhArmika parvonuM Ayojana sAmAjika ane manovaijJAnika dRSTithI paNa mAnavajAta mATe upakAraka banyuM che. parvano mahimA evo hoya che ke mANasane gharamAM besI rahevuM gamatuM nathI. samudAyamAM jaIne te kazuM prApta karavA icche che, samAjanA mahilA vargane paNa parvanA divasomAM bahAra javuM game che. manuSyane potAnI vaiyaktika cetanAne sAmudAyika cetanAnI sAthe ekarUpa karavAnI bhAvanA parvanA divasomAM thAya che. dhArmika parva e rIte manuSyanI cetanAnA vistAra ane vikAsamAM mahattvanuM yogadAna kare che. jo A cetanAno vikAsa eka ja dizAmAM sIdhI gatie cAlyA karato hoya to manuSyajIvana naMdanavana jevuM banI jAya. paraMtu gatAnugatika rUDhivAda, sAmAjika samasyAo, rAjadvArI UthalapAthalo, saMgharSa, kalaha, yuddha, dukALa, kudaratI Apattio vagere mAnavajAte prApta karelI bhautika siddhione haNI nAkhe che ane manuSya pharI pANe keTalAMka DagalAM pAcho jAya che. manuSya jIvananI A eka moTI karuNatA che. ApaNA pUrvAcAryoe dhArmika-AdhyAtmika parvonI je yojanA karI che ke te evI khUbIthI karI che ke jethI manuSyajIvanane kALanA thoDA thoDA aMtare Atmika baLa maLatuM rahe. jenuM lakSya ArAdhanA tarapha vizeSa raheluM hoya evA lokone mATe to dara bIje ke trIje divase parvatithinuM nirmANa karavAmAM AvyuM che. bIja, pAMcama, AThama, agiyArasa, caudasa, pUnama vagere tithione parvatithi tarIke gaNAvavAmAM AvI che. jeo potAnA jIvananI maryAdAone
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ XOS jinatatta kAraNe ATalI paNa ArAdhanA na karI zake tevA ochI zaktivALA ke ochI anukULatAvALA manuSyo mATe pAMcama, AThama, caudasa athavA mAtra caudasa(pAkhI)nI tithinI ArAdhanA yathAzakti karavAnI bhalAmaNa karavAmAM AvI che. A uparAMta bIjA keTalAka parvadivasonuM paNa Ayojana thayuM che. jema parva moTuM tema enI ArAdhanAnA divasonI saMkhyA paNa vadhu. jaina dharmamAM ATha divasanI aThThAI parvano mahimA vizeSa gaNAyo che. varSamAM evAM cha aThThAI parvo Ave che. zrI lakSmI sUrie "upadezaprAsAda'mAM kahyuM che : aSTAhnikAH SaDevoktAH syaadvaadobhydottmaiH| tattvarUpaM samAkarNya AsevyAH pasmArhataiH / / [syAdvAdane mate kahenArA uttama puruSoe cha aThThAI parva kahyAM che. tenuM svarUpa barAbara samajIne parama zrAvakoe te sevavAyogya che.] aThThAI eTale ATha divasanuM. aThThAI parva eTale ATha divasa sudhI cAle tevAM moTAM parva. varSa daramiyAna AvAM cha moTAM parvanuM Ayojana jaina zAsanamAM maharSi zAstrajJoe pharamAvyuM che. A parvo thoDe thoDe kALane aMtare goThavAyAM che. caitra, aSADha, zrAvaNa-bhAdrapada, Aso, kArataka ne phAgaNa mahinAmAM te parvo Ave che. caitra ane Aso mAsamAM AyaMbilanI oLI Ave che. A be oLIne zAzvatI parva tarIke oLakhAvavAmAM Ave che. taduparAMta aSADha, kArataka ane phAgaNa mAsamAM traNa cAturmAsika parva UjavavAmAM Ave che. tathA zrAvaNa-bhAdaravAmAM paryuSaNa parva mahotsavapUrvaka UjavavAmAM Ave che. A cha parvomAM paryuSaNa parva sauthI vadhu mahatvanuM gaNAya che. kahyuM che : parvANi bahuni santi proktAni shriijinaagme| paryuSaNAM samaM nAnyaH karmaNAM marma bhedakRt / / [jinAgamamAM kahelAM evAM ghaNAM parva che. paraMtu te badhAM parvomAM karmanA marmane bhedanAruM evuM paryuSaNa parva jevuM bIjuM eka parva nathI.) karma ATha prakAranAM che : (1) jJAnAvaraNIya (2) darzanAvaraNIya (3) vedanIya (4) mohanIya (5) AyuSya (6) nAma (7) gautra ane (8) aMtarAya. A ATha kamoMmAM sauthI bhayaMkara karma te mohanIya karma che. saMsAramAM aneka jIvone jamADanAra te mohanIya karma che. mohanIya karmano eka peTAprakAra te mithyAtva mohanIya che. e sauthI
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ parvArAdhanA 403 vadhAre bhayaMkara kama che. jyAM sudhI A karma jIvane lAgeluM che tyAM sudhI jIva samyagudarzana pAmI zakato nathI. ane samyagudarzana na hoya tyAM sudhI kevaLajJAna ane mokSanI to vAta ja zAnI hoya ? Ama, A ATha karmomAM marmarUpa jo koI karma hoya to te mohanIya karma che, temAM paNa mithyAtva mohanIya karma che. e mithyAtva mohanIya karmane bhedavAmAM Ave to tyArapachI bAkInAM karmono kSaya karavAnuM tenA jeTaluM kaThina nathI. eTalA mATe paryuSaNa parva mithyAtva mohanIya karmane haNavA mATenuM parva che ane ethI ja kahevAyuM che ke jinazAsanamAM je judAM judAM parva che temAM paryuSaNa parva jevuM bIjuM koI parva nathI. paryuSaNa parvAdhirAja che, parvaziromaNi che. ATha prakAranAM karmane hAthInI upamA ApavAmAM Ave che. hAthInA cAra paga te AyuSya, nAma, gotra ane vedanIya karma che. hAthInI be AMkho te jJAnAvaraNIya ane darzanAvaraNIya karma che. hAthInI pUMchaDI te aMtarAya karma che. hAthInuM AkhuM zarIra te mohanIya karma che. ane hAthInuM gaMDasthaLa te mithyAtva mohanIya karma che. tophAne caDhelA madonmatta hAthIne vaza karavo hoya to enA paga ke suMDha bAMdhavAthI te vaza thato nathI, paraMtu aMkuza vaDe enA gaMDasthaLane bhedavAmAM Ave to te tarata zAMta thaI jAya che, vaza thaI jAya che, kAraNa ke marmasthAna upara prahAra te sahana karI zakato nathI. aMkuza eka nAnuM sarakhuM hathiyAra che. enI be athavA traNa tIkSaNa pAMkha jarAka sarakhI bhoMkAtAM hAthI zAMta thaI jAya che. A aMkuza kSamA, vinaya, kRtajJatArUpI che. e guNo vaDe jIve mithyAtva mohanIya karmane haTAvavAnuM che. jinazAsanamAM je judAM judAM parva che temAMnAM keTalAMka parva darzana vizuddhi mATe che, keTalAMka parva jJAnavizuddhi mATe che ane keTalAMka parva cAritravizuddhi mATe che. paryuSaNa parva mukhyatve darzanavizuddhinuM moTuM parva che, kAraNa ke paryuSaNA parva mithyAtvane dUra karI samyaktane prApta karavA mATenuM parva che. paryuSaNa parva eTalA mATe samaktinI ArAdhanA mATenuM parva che. paryuSaNa parvanI rUDI pere ArAdhanA karavI hoya to tene mATe pUrvAcAryoe pAMca mahattvanAM kartavyo batAvyAM che : (1) amAri pravartana (2) sAdharmika vAtsalya (3) aThThamatapa (4) caityaparipATI ane (5) kSamApanA.
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________ 408 jinatatva paryuSaNa parvanI ArAdhanAmAM amAri pravartana eTale ke jIvahiMsA na thAya e mATenI sAvadhAnI rAkhavA upara sauthI vadhu bhAra mUkavAmAM Avyo che. saMsAranA sarva jIvo pratye maitrIbhAva rahe ane jIvanI hiMsA dvArA virAdhanA na thAya te jovuM e parama kartavya che. tethI jagatamAM verajhera ochAM thAya che ane sukhazAMti pravarte che. sAdharmika vAtsalya, aThThamatapa ane caityaparipATI dvArA ArAdhaka paryuSaNa parvano saMyamapUrvaka ullAsa anubhave che. A parvanI carama koTi te kSamApanA che. kSamA mAgIne ane kSamA ApIne je jIva upazAMta thato nathI te jIva sAco ArAdhaka thaI zakato nathI. paryuSaNa parva A rIte mithyAtva mohanIyane dUra karIne, jIvanamAM kSamAnA bhAvane avatArIne ArAdhanA karavAno amUlya avasara che,