Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ 15,17 navambara 2006 jinavANI, 223 mUlAcAra meM pratikramaNa evaM kAyotsarga saMkalana : DaoN. zvetA jaina - vaTTakerakRta mUlAcAra graMtha zaurasenI bhASA meM racita digambara/yApanIya kRti hai| isake SaDAvazyakAdhikAra meM lagabhaga 190 gAthAe~ haiM / yahA~ pratikramaNa evaM kAyotsarga Avazyaka se sambaddha katipaya gAthAe~ hindI anuvAda ke sAtha prastuta haiM / prArambhika gAthAoM para vasunandikRta AcAravRtti kA hindI artha bhI diyA gayA hai| -sampAdaka davve khette kAle bhAve ya kayAvarAhasohaNayaM / jiMdaNagarahaNajutto maNavacakAyeNa paDikkamaNaM / / -mUlAcAra, mUlaguNAdhikAra, gAthA 26 gAthArtha- nindA aura garhApUrvaka mana-vacana-kAya ke dvArA dravya, kSetra, kAla aura bhAva ke viSaya meM kiye gaye aparAdhoM kA zodhana karanA pratikramaNa hai| AcAravRtti (vasunandikRta)- AhAra, zarIra Adi dravya ke viSaya meM; vasatikA (Thaharane kA sthAna), zayana, Asana, gamana-Agamana mArga ityAdi kSetra ke viSaya meM; pUrvAhna-aparAhna, divasa, rAtri, pakSa, mAsa, saMvatsara tathA bhUta-bhaviSyat-vartamAna Adi kAla ke viSaya meM aura pariNAma- mana ke vyApAra rUpa bhAva ke viSaya meM jo aparAdha ho jAtA hai arthAt ina dravya Adi viSayoM meM yA ina dravya-kSetra-kAla-bhAvoM ke dvArA vratoM meM jo doSa utpanna ho jAte haiM unakA nindA-garhApUrvaka nirAkaraNa krnaa| apane doSoM ko prakaTa karanA nindA hai aura AcArya Adi guruoM ke pAsa AlocanA-pUrvaka doSoM kA kathana gardA hai| nindA meM AtmasAkSIpUrvaka hI doSa kahe jAte haiM tathA gardA meM guru Adi para ke samakSa doSoM ko prakAzita kiyA jAtA hai- yahI ina donoM meM antara hai| isa taraha zubha mana-vacana-kAya kI kriyAoM ke dvArA, apane dvArA kiye gaye azubha yoga se pratinivRtta honA- vApasa apane vratoM meM A jAnA arthAt azubha pariNAmapUrvaka kiye gaye doSoM kA parityAga karanA isakA nAma pratikramaNa hai| tAtparya yaha hai ki nindA aura gardA se yukta hokara sAdhu mana-vacana-kAya kI kriyA ke dvArA dravya kSetra, kAla aura bhAva ke viSaya meM athavA ina dravyAdika ke dvArA kiye gaye vrata viSayaka aparAdhoM kA jo zodhana karate haiM, usakA nAma pratikramaNa hai| paDhamaM savvadicAraM bidiyaM tivihaM bhave paDikkamaNaM / pANarasa pariccayaNaM jAvajjIvAyamuttamajheM ca / / -mulAcAra, sakSapapratyArayAnAdhikAraH.gAthA 0
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ 224 / jinavANI / | 15,17 navambara 2006|| gAthArtha- ArAdhanA meM tIna hI pratikramaNa hote haiN| pahalA sarvAticAra pratikramaNa hai| dUsarA trividha AhAratyAga pratikramaNa hai| yAvajjIvana pAnaka AhAra kA tyAganA uttamArtha nAma kA tIsarA pratikramaNa hotA hai| AcAravRtti (vasunandikRta)- krama ko batalAne ke lie yaha gAthA hai| dIkSAkAla kA AzraH lekara Aja taka jo bhI doSa hue haiM, unheM sarvAticAra kahA gayA hai! saMlekhanA grahaNa karake yaha kSapaka pahale sarvAticAra pratikramaNa karatA hai| punaH tIna prakAra ke AhAra kA tyAga karanA dvitIya pratikramaNa hai aura anta meM yAvajjIvana mokSa ke lie pAnaka vastu kA bhI tyAga kara denA uttamArtha nAmaka tRtIya pratikramaNa kahalAtA hai| arthAt prathama sarvAticAra pratikramaNa, dvitIya trividhAhAra kA pratikramaNa aura tRtIya yAvajjIvana pAnaka ke tyAga rUpa uttamArtha pratikramaNa hai| micchattapaDikkamaNaM taha ceva asaMjame paDikkamaNaM / kasATasu paDikkamaNaM jogesu ya appstthesu|| -mUlAcAra, SaDAvazyakAdhikAra, gAthA 619 gAthArtha- mithyAtva kA pratikramaNa, asaMyama kA pratikramaNa, kaSAyoM kA pratikramaNa aura aprazasta yogoM kA pratikramaNa, yaha bhAva pratikramaNa hai| bhAveNa aNuvajutto davvIbhUdo paDikkamadi jo du| jassaTeM paDikamade taM puNa aThaM Na sAdhedi / / ___-mUlAcAra, SaDAvazyakAdhikAra, gAthA 626 gAthArtha- jo bhAva se upayukta na hotA huA dravyarUpa pratikramaNa karatA hai, vaha jisa prayojana se pratikramaNa karatA hai usa prayojana ko siddha nahIM kara pAtA hai| bhAveNa saMpajutto jadatyajogo ya jaMpade suttaM / so kammaNijjarAeviulAe vaTTade sAdhU / / mUlAcAra, SaDAvazyakAdhikAra, gAthA 627 gAthArtha- bhAva se yukta hotA huA jisa prayojana ke lie sUtra ko par3hatA hai, vaha sAdhu vipula karmanirjarA meM pravRtta hotA hai| mukkhaTThI jidaNido suttatthavisArado krnnsuddho| Adabalaviriyajutto kAussaggI visuddhappA / / -mUlAcAra, SaDAvazyakAdhikAra, gAthA 653 , gAthArtha- mokSa kA icchuka, nidrAvijayI, sUtra aura usake artha meM pravINa, kriyA se zuddha, AtmA ke bala aura vIrya se yukta, vizuddha AtmA kAyotsarga ko karane vAlA hotA hai| saMvaccharamukkassaM bhiNNamuhattaM jahaNNayaM hodi / sesA kAosaggA haoNti aNegesu ThANesu / / / -mUlAcAra, SaDAvazyakAdhikAra, gAthA 658
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ 115,17 navambara 2006 | jinavANI gAthArtha- eka varSa taka kA kAyotsarga utkRSTa hai aura antarmuhUrta kA jaghanya hotA hai| zeSa kAyotsarga aneka sthAnoM meM hote haiN| aThasadaM devasiyaM kalladdhaM pakkhiyaM ca tinnnnisyaa| ussAsA kAyavvA NiyamaMte appamatteNa / / -mUlAcAra, SaDAvazyakAdhikAra, gAthA 651 gAthArtha- apramatta sAdhu ko daivasika ke eka sau ATha, rAtrika ke isase Adhe- cauvana aura pAkSika ke tIna sau ucchvAsa karanA caahie| cAdummA se cauro sadAiM saMvatthare ya pNcsdaa| kAonsaggussAsA paMcasu ThANesu NAdavyA / / -mUlAcAra, SaDAvazyakAdhikAra, gAthA 660 gAthArtha- cAturmAsika pratikramaNa meM cAra sau aura sAMvatsarika meM pA~ca sau, isa taraha ina pA~ca sthAnoM meM kAyotsarga ke ucchvAsa jAnanA caahie| pANivaha munsAvAe adatta mehuNa pariggahe cey| aTThasadaM ussAsA kAosaggahiI kaadvvaa|| - mUlAcAra, SaDAvazyakAdhikAra, gAthA 661 gAthArtha- hiMsA, asatya, corI, maithuna aura parigraha- ina doSoM ke ho jAne para kAyotsarga meM eka sau ATha ucchvAsa karanA caahie| bhatte pANe gAmaMtare ya arahaMtasamaNasejjAsu / uccAre passavaNe paNavIsaM hoti ursaasaa|| -mUlAcAra, SaDAvazyakAdhikAra, gAthA 662 gAthArtha- bhojana-pAna meM, grAmAntara gamana meM, arhata ke kalyANaka sthAna va muniyoM kI niSadyA vandanA meM aura mala-mUtra visarjana meM paccIsa ucchvAsa hote haiN| uddezse niddese sajjhAe vaMdaNe ya pnnidhaanne| sattAvIsussA-sA kAosaragAi kaadvyaa|| ___-mUlAcAra, SaDAvazyakAdhikAra, gAthA 663 gAthArtha- grantha ke prArambha meM, samApti meM, svAdhyAya meM, vandanA meM aura azubha pariNAma ke hone para kAyotsarga karane meM sattAIsa ucchvAsapUrvaka kAyotsarga karanA caahie| kAonsaggaM iriyAvahAdicArarasa mokkhamaggammi / vosaTThacattadehA karaMti dukkhakkhayaThAe / ___-mUlAcAra, SaDAvazyakAdhikAra, gAthA 664 gAthArtha- mokSamArga meM sthita hokara IryApatha ke aticAra zodhana hetu zarIra se mamatva chor3akara sAdhu duHkhoM ke
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ jinavANI 15,17 navambara 2006 NikkUDaM savisesaM balANarUvaM vayANurUvaM ca / kAosaggaM dhIrA karaMti dukkhakkhayaTThAra / / __ -mUlAcAra, SaDAvazyakAdhikAra, gAthA 673 gAthArtha- dhIra muni mAyAcAra rahita, vizeSa sahita, bala ke anurUpa aura umra ke anurUpa kAyotsarga ko duHkhoM ke kSaya hetu karate haiN| tyAgo dehamamatvasya tnuutsRtirudaahtaa| upaviSTopaviSTAdivibhedena caturvidhA / / ArtaraudradvayaM yasyAmupaviSTena cintyate / upaviSTopaviSTAkhyA kathyate sA tanUtsRtiH / / dharmazukladvayaM yatropaviSTena vidhIyate / tAmupaviSTotthi tAMkAM nigadaMti mahAdhiyaH / / ArttaraudradvayaM yasyAmutthitena vidhIyate / tAmupaviSTotthitAMkAM nigadaMti mahAdhiyaH / / dharmazukladvayaM yasyAmutthitena vidhIyate / utthitotthitanAmnA tAmAbhASante vipazcitaH / / -mUlAcAra, SaDAvazyakAdhikAra, gAthA 675, kI AcAravRtti meM uddhRta zloka zlokArtha- deha se mamatva kA tyAga kAyotsarga kahalAtA hai| upaviSTopaviSTa Adi ke bheda se vaha cAra prakAra kA ho jAtA hai||1|| jisa kAyotsarga meM baiThe hue muni Arta aura raudra ina do dhyAnoM kA cintana karate haiM vaha upaviSTopaviSTa kAyotsarga kahalAtA hai||2|| jisa kAyotsarga meM baiThe hue muni dharma aura zukla dhyAna kA cintana karate haiM buddhimAn loga usako upaviSTotthita kahate haiN||3|| jisa kAyotsarga meM khar3e hue sAdhu Artta-raudra kA cintana karate haiM usako utthitopaviSTa kahate haiN||4|| jisa kAyotsarga meM khar3e hokara muni dharma-dhyAna yA zukla dhyAna kA cintana karate haiM, vidvAn loga usako utthitotthita kAyotsarga kahate haiM / / 5 / /