Book Title: Bharatiya Tattvavidyana Ajod Vidwan ne Smarnanjali
Author(s): Shilchandrasuri
Publisher: ZZ_Anusandhan
Catalog link: https://jainqq.org/explore/229725/1

JAIN EDUCATION INTERNATIONAL FOR PRIVATE AND PERSONAL USE ONLY
Page #1 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bhAratIya tattvavidyAnA ajoDa vidvAnane smaraNAMjali - vijayazIlacandrasUri bhAratIya darzanonA adhikArI vidvAna paMDita dalasukhabhAI mAlavaNiyAnA tA. 28.2.2000nA roja thayela nidhanathI AMtararASTrIya vidvajjagate eka pracaMDa pratibhA gumAvI che. bhArata ane gujarAta rAMka banyA che, to mULathI ja vidvAnonI bAbatamAM kaMgALa evo jaina samAja have pUrNapaNe kaMgALa banyo ___varSo agAu ApaNA agraNI vidvAna zrAvaka paM. agaracaMda nAhaTAe vyathita hRdaye kaheluM ke dillImA zvetAMbara-digaMbara ema banne dhArAonA jaina paMDitonuM eka saMmelana hatuM; temAM digaMbara pakSe zatAdhika vidvAnonI upasthiti sAme zvetAMbara pakSe ame be-traNa gaNyAgAMThyA mANaso ja hatA ! / rUDhiparasta samAja ane tenA netAo icche yA na icche, paNa vidyAkIya ane sAhityika bhUmikAe, rASTrIya temaja AMtararASTrIya stare, anya saMpradAyo tathA dharmonI samakakSa, ApaNA siddhAMto vagairenuM yathArtha ane adhikRta pratipAdana kara e Aje anivArya banyuM che; ane e kArya AvA adhikArI vidvAno vinA karavAnuM rUDha mANaso mATe zakya ja nathI. A saMdarbhamAM zrI dalasukhabhAIne mUlavavAmAM Ave to jaina zvetAMbara pakSanA samartha pratinidhi tarIke temaNe dezamAM paNa ane vizvastare paNa ApaNo pakSa rajU ko che, eTaluM ja nahi, paNa anya dharmanA ke saMpradAyonA loko dvArA thatI ayogya ke viparIta rajUAtano sajjaDa prativAda paNa temaNe aneka vAra karyo che. vAstavamAM, temanI rajUAtane paDakArI zake, temane jUThA pADI zake athavA teonI upasthitimAM asatya pratipAdana karI zake tevI kSamatA ja anyomAM na hatI. satyaniSTha ane anAgrahI evI pAradarzI vidvattAnI A niSpatti hatI. jIvananA chello varSomAM teo sthitaprajJabhAve ane lagabhaga jene sAkSIbhAva kahIM zakAya tevA bhAve ja jAta-jagata ane kuTuMba sAthe vartatA rahyA hovAthI koI vizeSa lekhana ke ciMtana temaNe karyAM nathI. paraMtu tema chatAM, jIvananA aMtima divaso paryaMta bauddhika ane mAnasika kSamatA eTalI to sajAgasabaLa ke koinI jUThI dalIla ke pratipAdanamAM bhadrabhAve jUThI hA-hA na Page #2 -------------------------------------------------------------------------- ________________ anusaMdhAna-17 * 227 karI de; ane maunabhAve jIvatA hovA chatAM temanI dhAka evI ke koI gappA mAratAM lAkhavAra vicAra kare. ___ AvA samartha vidvAna sadgRhasthanI ciravidAya thatAM jaina samAja hato te karatAM vadhu rAMka banyoM che, niHzaMka che. jo ke A vidvAnane jaina saMghe bahu svIkAryA nathI. jaina saMghamAM temanI chApa eka sudhAraka ane nAstika tarIkenI hatI. kharekhara to AvI chApa upasAvavAmAM AvelI ema kahevU vadhu ThIka gaNAya. ApaNA samAjanI ane dhurINonI eka khUbI e che ke koi muslima ke ajaina paTela Adi vyakti jo acAnaka upAzraye Ave, devadarzana ke guruvaMdana jevI pravRtti kare, ke aTThAi kare, to ApaNA haiyAmAM vadhu paDato ahobhAva umaTI AvavAno, 'zAsananI balihArI' anubhavAvA mAMDavAnI, ane je te sAdhu ke AcArya mahArAjanA puNya-prabhAvanAM gIto gavAvA mAMDavAnAM. ___ have muslima ke paTela kAMI teno dharma, tenI mAnyatA, tenA vyavahAro choDatA nathI, choDavAnA paNa nathI. chatAM amuka vakhata koIka gamya ke agamya kAraNosara Aq banI jAya to samAjamAM AnaMda AnaMda chavAI jAya. __ AnI sAme zrImAlavaNiyAnI vAta juo : mULe sthAnakavAsI paraMparAmAM teono janma. anAtha AzramamAM uchera. pachI pAcho sthAnakavAsI sAdhusaMto dvArA jJAnAbhyAsa. ATalI bhUmikA pachI potAnI lAyakAta ane samAjanA mobhIonI parakhazaktinA pratApe zAMtiniketana sahita vividha sthaLoe adhyayana karIne jaina vidvAna tarIke adhikArI banyA. paNa te pachI mUrtipUjAnI yathArthatA ane muhapatti bAMdhavAnI ayathArthatA A be vAta temaNe sau pahelAM svIkArI. muhapatti choDavAnI vAta A. tulasI jevAne moDhAmoDha karI paNa potAnI janmajAta paraMparAne ja prahAra karavAnI temanI A hiMmata ke kSamatAne ApaNe kyAreya samajavAno tathA navAjavAno vicAra suddhAM ko kharo ? ___ varSonA temanI sAthenA nikaTanA paricayane pariNAme temanAmAM jovA maLelA mukhya subhaga tattvo A hatAM : anAgraha, samabhAva, kharAba karanAranuM paNa bhalaM karavAnI vRtti, potAnI bhUla svIkAravAnI tatparatA, mAnavIya saMvedanazIlatAthI chalakAtuM hRdaya, jJAna ane satya pratyenI anahada niSThA vagaire. Page #3 -------------------------------------------------------------------------- ________________ anusaMdhAna - 17*228 temaNe varSo pahelAM amuka bAbata paratve potAnA vicAro jAheramAM vyakta karelA, jene kAraNe teonI bhAre TIkA thaI hatI ane te ja kAraNe jIvanabhara keTalAka lokoe temanI sAthe aspRzyatA jevo paNa vyavahAra karyo hato. mArI temanA vize eka spaSTa chApa rahI che ke teone jo pramANo ane tarka sAthai samajAvavAmAM Ave ke tamArA A vicAroM tathA vidhAno ayogya ke bhUlabharelAM che, to teo eka paLanoya vilaMba karyA vinA potAnI vAta pAchI kheMcI le, potAnA utAvaLA vidhAno badala kSamA mAMge, tathA bhUla sudhAranAranI pITha thAbaDe. paraMtu ApaNe tyAM temane A prakAre vALavAno udyama karavAne badale temane UtArI pADavAnuM temaja sAmAjika rIte aspRzya jevA gaNavAnuM ja valaNa apanAvAtuM rahyuM ! temanA jIvananA eka mahattvapUrNa prasaMgano huM sAthI temaja sAkSI rahyo chaM. bhagavAna mahAvIradevanI pacIsamI zatAbdInI ujavaNI nimitte amadAvAdamAM eka pravacanasabhAnuM Ayojana thayeluM vaktA tarIke zrIriSabhadAsa zaMkA AvelA. Ayojana zrIdalasukhabhAI tathA ratilAla dIpacaMda desAIne soMpAyelaM. Ayojaka gujarAta rAjya kamiTInA vaDA lekhe zeTha kastUrabhAI lAlabhAI hatA. A sabhAmAM tophAna thavAnI dahazata hatI. AyojakonuM dhyAna paNa doreluM ja. paraMtu dharma ane dharmI jano pratye niHzaMka niSThA dharAvatA, temaja virodha karanArA ahiMsaka virodha ja kare, hiMsaka nahi ja, tevA khyAlamA ramatA Ayojakoe koI takedArI na rAkhI. phalataH virodha karanArA mitroe zrIrAMkAnI AMkhamAM maracAM chAMTyAM, temane lagabhaga nirvastra karI mUkyA tathA anya bhAMgaphoDa paNa karI, ne sabhA na thavA dIdhI. tatkAla polisa AvI. tophAnIo paikI 4-5 pakar3AyA paNa kharA. ati vyagra evI te kSaNomAM paNa jevuM Ayojaka be ya vidvAnonA dhyAna para Adu ke polisa 4 yuvAnone pakaDI laI jaI rahI che ke tarata ja teo badhuM raDatuM mUkIne doDyA, vAnane rokI ane pakaDAyelA yuvakone 'teo nirdoSa che' ema kahI jAmIna ApIne choDAvI mUkyA. pAchaLathI A aMge temane pUchyuM tyAre temaNe je kahyuM te temanA AMtarika pravAhone samajavA mATe bahu mahattvanuM che. temaNe kahyuM ke mahArAja ! Page #4 -------------------------------------------------------------------------- ________________ anusaMdhAna - 17*229 ame 'mahAvIrasvAmInI ahiMsA' vize vyAkhyAna mATe bhegA thayA hatA. temAM ame aparAdha karanArane paNa kSamA devAnI vAto karavAnA hatA. durbhAgye te pravacana to na thaI zakyuM, paraMtu te sAthe ja pravacanane AcaraNamAM mUkavAno moko to maLI gayo; eTale. ame yuvAnone nirdoSa gaNAvI cheDAvI mUkyA ! kaho, ame bhagavAnanI vANInuM pAlana kartuM te yogya ke ayogya ? bIjo eka prasaMga bahu jANIto nathI. saMdarbha pacIsamI zatAbdIno ja che. mAlavaNiyA para eka dahADo ekAeka phona AvavA zarU thayA. ajugatI bhASAmA zatAbdInI ujavaNIno virodha karavAnI salAha, ane tema nahi thAya to mArI nAkhavAnI dhamakI, A e phonano saMdezo. be eka divasa pachI phona karanAre ugra bhASAmAM kahAM ke huM tamArI hatyA karavAno chaM, taiyAra rahejo. zrImAlavaNiyAe leza paNa vicalita thayA vinA tene kahyuM ke tame kyAre ane kyAM mAruM khUna karavA mAgo cho te kaho, to huM tyAM te samaye hAjara rahI zakuM ne tamAre dhakko na paDe. ane huM ekalo ja AvIza, eTale bIjI ciMtA na karatA. , Avo javAba apAyA pachI e phona AvatA to baMdha thaI gayA, e paNa eka camatkAra ja gaNAya. paraMtu, A vAtanA saMdarbhamAM meM teone pUchayuM ke jo pelI anAmI vyaktie tamane samaya Apyo hota to tame zuM karata ? tyAre pUrI gaMbhIratAthI temaNe mane kahyuM ke mahArAja ! to huM te jagyAe ane te samaye ekalo avazya jAta, ane tene premathI AvA khataranAka mArgethI pAcho vaLavA samajAvataM. jJAnopAsanAnI vAta karUM to temano paricaya ja mane jJAnAbhyAsanA saMdarbhe thayo hato. mArA adhyayanamAM AvatA tarkazAstranA amuka padArtha mane beThA nahi. thayuM : kone pUchUM to Ano ukela maLe ? bahu mathAmaNa pachI sUjhyu ke mAlavaNiyAjI prakhara dArzanika gaNAya che temane pUchAvuM. meM patra lakhIne pUchAvyuM huM pAMjarApoLa upAzraye teo inDolojInA nirdezaka. mArA patranA javAbamAM eka divasa bapore be vAge teo mArI sAme AvIne UbhA rahyA. kahe : huM dalasukha. huM to tAjuba ! koI divasa joyelA nahi, Page #5 -------------------------------------------------------------------------- ________________ anusaMdhAna-17.230 koI pUrvasaMdezo nahi, AvA moTA vidvAna A rIte AvI zake teo koI aMdAja paNa na hoya. pachI to teo beThA. mArI zaMkAonA ukela samajAvyA. kahe : patramA keTaluM samajAvAya ? mATe pratyakSa ja AvI gayo, tame bahu jhINavaTathI bhaNoM cho tethI ghaNo rAjI thAuM chu. A rote ja bhaNajo. ___A pachI to evI AtmIyatA racAI ke je temanA pUrA parivAra sAthe adyAvadhi jaLavAI che. temane sudhAraka gaNanArA keTalAka mitro mane ghaNIvAra kahe ke mAlavaNiyA sAthe tamAre bahu bane, kharUM ? huM kahuM ke cokkasa bane. emanI badhI vAta sAthe sahamata na hoIe to paNa eka manuSya, eka sajjana ne eka mUrdhanya vidvAna tarIke temanI sAthe sumeLa rAkhavAmAM mane koI ApadA jaNAtI nathI. inDolojI (L. D. Indology) mATe temane anahada lagAva rahyo. potAnI sarjanAtmaka pratibhAne temaNe inDolojInA sarvAMgINa vikAsa tathA pratiSThA kAje nyochAvara karI hatI. mAro e anubhava che ke vahIvaTa hamezAM sarjanAtmaka unmeSane grasI jAya che. dalasukhabhAi A vAta jANatA ane eno ekarAra paNa karatA. paraMtu munizrI puNyavijayajI, paM. sukhalAlajI tathA becaradAsa dozI, temaja zeTha kastUrabhAIe je AzA ane zraddhAthI inDolojInuM sukAna temanA hAthamAM soMpyuM hatuM tene niSphaLa kema javA devAya ? A ekamAtra vRttiprerita laganathI temaNe inDolojIne vikasAvyu. tenI vizvavikhyAta graMthamALA UbhI karI. nAmAMkita diggaja vidvAnone temAM sakriya rasa tathA bhAga letA karyA; ane tethI ye vadhu inDolojInA prathamavargathI laIne cothAvarga sudhInA karmacArIomA inDolojI mATe eka mAtRsaMsthAnI mamatA temaNe jAgRta karI ApI, inDolojInA potAnA kAryakALa daramyAna ja keneDAnI Toronye yunivarsiTInuM AmaMtraNa maLatAM eka varSa mATe tyAM darzanazAstranA prAdhyApaka tarIke javAnu banyu. tyAM evI khyAti tathA cAhanA prApta karI ke yunivarsiTIe kAyamI prAdhyApaka tarIke rahevA ophara karI ane AkarSaka pralobhano paNa ApyAM. paraMtu A vidvAna to vidyAmaMdirane ja varelA ! temaNe te pralobhanano nirmama inkAra karyo ane * inDolojIne ja samarpita rahyA. vidyAkIya nItimattAno Page #6 -------------------------------------------------------------------------- ________________ anusaMdhAna - 17*231 A autihAsika dAkhalo che. inDolojImAMthI sarvathA nivRtta thayA tyAre, mArI saratacUka na thatI hoya to, temano pagAra kula daraso rUpiyA hato. nivRtti pachI penzana ke anya koI ja lAbho nahi. nivRtti sAthe ja AjIvikAnI ciMtA paNa AvI paDI. saMsthAnuM makAna pArchu soMpavuM anivArya, to potAnuM ghara paNa hovuM anivArya. vidyAne varelA A mANase potAnuM ghara kevA kaparA saMjogomAM banAvyuM che, tenI vaLI eka kathanI che. paNa na dInatA, na parAdhInatA, na anIti, na apramANikatA. jANe mAnavIya sAttvika guNonI umadA AvRtti ! keneDAnI yunivarsiTIe eka varSanI sevAnA badalAmAM temane jIvanaparyaMta mAsika penzana mokalyA karyaM jIvana homyuM tyAMthI kAMI na maLe, ne eka varSanA badalAmAM jIvanabhara maLe, A vAta, svadezI-videzI samAjavyavasthA vacceno temaja vidyApuruSo pratyenA sanmAnanI vRtti vRtti vacceno taphAvata sUcavI jAya che. temanI nivRtti pachIno eka prasaMga yAdagAra che teo nivRtta thayAnA khabara maLatAM ja AcArya zrItulasIe temane jaina vizvabhAratI lADanU mATe nimaMtraNa pAThavyuM. nivAsa sahitanI sarva suvidhA, saMsthAmAM te icche te hoddo, icche te vetana temaja pachInI paNa vyavasthA, uparAMta dalasukhabhAI je zarata kare teno svIkAra; A prakAranaM te nimaMtraNa hatuM mane tenI jANa thaI. meM temane kahyuM : dalasukhabhAI, tame zuM nakkI karo cho ? javAnA ? saMzodhana javAba lagabhaga hakArAtmaka hato. mAna, vidyAkIya sarjana sanmAnanI pUrI tako uparAMta jIvananirvAha badhuM ja siddha thatuM hatuM, eTale sahaja mana thayuM haze meM temane kahyuM : dalasukhabhAI, mArI eka vAta sAMbhaLo, tamAre lADanU ke paradeza jyAM javuM hoya tyAM jarUra jajo. mahino rahI Avajo. varSamAM traNa vAra jajo. paraMtu tamAruM kAyamI raheThANa to amadAvAdamAM ja rAkhajo gujarAtI cho, ne gujarAtamAM raho to ghaNuM uttama ucita thaze. amArA jevAne kyAreka vidyAlAbha paNa thaze. temaNe te vakhate kAMi uttara na Apyo. paraMtu pachI teo kyAMya gayA - - Page #7 -------------------------------------------------------------------------- ________________ anusaMdhAna-17 . 232 nahi, ne cheka sudhI amadAvAdamAM ja rahyA. ____ ame operA sosAyaTImAM cAturmAsa karyu, tyAre to teo vyAkhyAna sAMbhaLavA paNa AvatA. na avAyuM hoya to zrotA-mitra indubhAI jhaverI dvArA badhuM jANatA. te comAsAmA saMghamAM kaMThAbharaNa tapa thayelaM. te nimitte bhagavAnane sonAno hAra caDAvavAno utsava hato. bhAre Azcarya vacce meM joyuM ke e utsavamA dalasukhabhAI paNa sAmela hatA, derAsaramAM paNa badhA sAthe bhAga letA hatA. pachI to temaNe ja kahyu ke huM vAraMvAra darzana mATe jato ja houM chu. AvI to aneka vAto cha, jemAM nAstika manAyelA A vidyApuruSanA UjaLA AMtara-pravAhono paricaya maLI rahe, 'amuka mANase tamArA mATe AvI AvI kharAba vAto/niMdA karI' - Aq temane kahevAmAM Ave, to teo nirdoSa hAsya veratA, ane kahetA ke emane mArAmAM evaM lAgyuM haze to kahetA haze. ane pachI e ja vyakti koI kAma laine temanI pAse Ave to koI ja aruci, napharata ke durbhAva vinA tenuM kAma karI ApatA. A rIte vartavAnuM bhalabhalA sAdhupuruSa mATe paNa, ghaNIvAra, adharaM hoya che. ____ AvA sajjana vidvAnanI ciravidAyathI gujarAtanuM vidyAjagata niHzaMka dariddha banyuM che. bhArate eka dArzanika pratibhA gumAvI che, ane jaina samAje eka pratibhAsaMpanna paMDita puruSane khoyo che.