Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
માત્મ સં', ૭૮ (ચાલુ ), વીર સં'. ૨૫૦૦
વિ. સં. ૨૦૩૦ જેઠ-અષાઢ
पयं खु नाणिणो सारं, जन हिंसति किंचण । अहिंसासमय चेव एथावंत वियाणिया ॥
(મહાવીર વાણી-૮)
કોઈ ને પણ પીડા ન કરવી એ ખરેખર જ્ઞાનીઓ માટે સારરૂપ છે. અહિંસાનું' એટલું જ તાત્પર્ય સમજાય તો ય
બાંગુ છે..
પ્રકાશક : શ્રી જન આત્માનંદ સભા–ભાવનગર,
પુસ્તક : ૭૧ ]
જુન-જુલાઈ : ૧૯૭૪
[ અંક : ૮, ૯
For Private And Personal Use Only
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
આ સભાના નવા માનવંતા પેટન
મી. વાડીલાલ ચત્રભુજ ગાંધીના
જીવનની ટૂંકી રૂપરેખા
શ્રદ્ધા, શક્તિ અને ઉત્સાહુ જેના જીવનમાં સતત સ્તોત્ર વહી રહ્યો છે એવા શ્રી, વાડીલાલ ચિત્રભૂજ ગાંધીના જન્મ ભાવનગરના સુપ્રસિદ્ધ ગાંધી મેંતીલાલ ગગલભાઈના કુટુંબમાં ભાવનગર મુકામે તા. ૧૪, સપ્ટેમ્બર ૧૯૦૩ના દિવસે થયો હુતે, દાદાની સેવાભાવના અને પિતાની કાર્ય. કુશળતાનું સુભગ મિલન શ્રી વાડીલાલભાઇના હજીવનમાં થયેલું જોઈ શકાય છે, બી, વાડીલાલભાઈની નવ વર્ષની ઉંમરે તેમની માતા બી. નમ દાબહેનનું દુઃખદ અવસાન થયું, 'માતૃસુખથી તેઓ વંચિત રસ્થા પણ કદાચ આ કારણે તેઓ વધુ સ્વાવલંબી બન્યા. પ્રાથમિક કેળવણી મુંબઈમાં લીધા બાદ પ્રીમેટ્રીક સુધીનો અભ્યાસ તેમણે ભાવનગરમાં કર્યો.
માત્ર અઢાર વર્ષની વયે ઇ. સ. ૧૯૨૧માં શ્રી. વાડીલાલભાઇએ મુંબઈમાં પિતાના ધંધાની કારકિર્દી શરૂ કરી, શ્રી, વાડીલાલભાઇએ નાના પાયા પર પીસ ગુડઝનો ધંધો શરૂ કરી આજે તેઓ મિલ માલિક બની અનેક ઉદ્યોગોના સંચાલક બન્યા છે, સફળ ધંધાદારી હોવા છતાં તેમનો રાષ્ટ્રપ્રેમ અને મે અને ભારે પ્રાસાને પાત્ર છે. સને ૧૯૨૧માં પૂજ્ય મહાત્મા ગાંધીજીનાં નેતૃત્વ હેઠળ પરદેશી વસ્તુઓને બહિષ્કાર થશે ત્યારે જ શ્રી, વાડીલાલભાઈએ પરદેશી કાપડો વેપાર ન કરવાનું વ્રત લીધું. સને ૧૯ ૩ ૦ માં પૂ. ગાંધી જીની સરદારી નીચે 'મીઠાને સત્યાગ્રહ કાર થયો ત્યારે શ્રી. વાડીલાલભા એ તેમાં આગળ પડતો ભાગ લીધે હવે, શ્રી, વાડીલાલભાઈની વિધ વિધ ક્ષેત્રની સેવાઓ ધ્યાનમાં લઈ આપણી સરકારે તેમને ઈ. સ. ૧૯૪૮ માં જટીસ એક પીસ (જે, પી.) બનાવ્યા. દેશમાં જયાં જયાં કુદરતી આફતે- ધરતીક'પ, રેલ, આગ વગેરે હોય ત્યાં ત્યાં તેઓ તુરત જ ડી જઈ તન-મન-ધન પૂર્વક પિતાની સેવા આપે છે, તેમની સેવાઓને ધ્યાનમાં લઈ ઈ. સ૧૯૬૨માં ચેમ્બર મતદાન વિભાગમાંથી લો કેએ મેટી બહુમતિથી મુંબઈ વિધાન સભામાં ચૂં ટી કાઢ્યા હતા. ગયા વરસે જ્યારે દક્ષિણ ગુજરાત તેમજ બિહારમાં મોટી રેલ આવી ત્યારે લે કે તે સહાય કરવા મોટી જહેમત ઉઠાવી સારું એવું ભંડોળ એકઠું કરી આપ્યું હતુઆ રીતે તેમના ૬ વનમાં ડગલે ને પગલે કરુણા અને મૈત્રી ભાવનાને અખૂટ ઝરે વહી રલે લેવામાં આવે છે,
For Private And Personal Use Only
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
માણસમાં જેટલી ઉદારતા અને હૃદયની વિશાળતા હોય તેટલા પ્રમાણમાં તેને સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે, એ વાત શ્રી, વાડીલાલભાઈના જીવન પરથી પ્રત્યક્ષ જોઈ શકાય છે. ઘાટકોપરની શેઠ વાડીલાલ ચત્રભુજ ગાંધી ગુરૂકુળ હાઈસ્કુલ તેમજ વાડીલાલ ચત્રભુજ ગાંધી અને શ્રી મનજી અમીદાસ હાર્પીટલમાં તેમણે ગણના પાત્ર દાન કરેલું છે. આ હોરપીટલમાં તેમના સ્વ. પુત્ર ગૌતમકુમારના નામથી બાળ માટેનો એક વોર્ડ શરૂ કરવામાં આવેલ છે. તેમના સ્વ. પિતાશ્રી શ્રી, ચત્રભુજ
મોતીલાલ ગાંધીનું નામ જોડી પાલીતાણાની હાઇસ્કુલમાં સારી રકમનું દાન આપેલું છે. તેમના સ્વ. - બધુ શ્રી, મણિલાલ ગાંધીના સ્મરણાર્થે સોનગઢની કે. જે. મહેતા ટી. બી. હોસ્પીટલમાં સારી રકમ
આપેલી છે તેમના રવ, માતુશ્રી નર્મદા બહેનનું નામ જોડી ઘાટકોપર ઉપાશ્રયમાં મોટી રકમ આ પલી છે. શ્રી વાડીલાલભાઈ સ્ત્રી શિક્ષણના હિમાયતી છે. તેમના વે, માતુશ્રીની રકૃતિ જાળવવા ભાવનગરમાં તેમની માતાનું નામ જોડી મહિલા કોલેજની સાપના કરી છે. વિદ્યા વિહારની સોય કેલેજની તેઓ આદ્ય સંસ્થાક છે. મુંબઈની મહાર્વ ર જૈન વિદ્યાલય સંસ્થાના તેઓ ટ્રસ્ટી છે. ઘાટકોપરની શેઠ ધનાજી દેવશી રાષ્ટ્રીય શાળા, શેડ રામજી આસર વિદ્યાલય તેમજ | બીજી અનેક ધાર્મિક, શૌક્ષણિક અને સામાજિક સંસ્થાઓ સાથે તેઓ એક અગર તે બીજી રીતે સ કળાયેલા છે અને તન-મન-ધન પૂર્વક પોતાની સેવા આપે છે.
જૈન સમાજ અને જૈન ધર્મ માટે શ્રી. વાડીલાલભાઈ અનન્ય ગૌરવ ધરાવે છે. જેને કવેતામ્બર કોનફેર ન્સના પાલીતાણામાં થયેલા છેલ્લા અધિવેશનમાં તેમની વરણી સ્વાગતા યક્ષ તરીકે થઈ હતી. શ્રી વધુ માન કે ઓપરેટીવ બેંકની સ્થાપના અને વિકાસમાં તેમને અપૂર્વ ફાળે છે.
ભાવનગર માં પણ તેમના સ્તુત્ય પ્રયાસોથી આવી બે કની સ્થાપના થેયેલી છે. ભાવનગરના સરદારનગર વિસ્તારમાં થયેલ નુતન જિન પ્રાસાદના નિર્માણ અને પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવમાં તેમનો ઉત્સાહ અનેરા હતા.
વાડીલાલભાઈ તેમની નિયમિત સામાયિક અને સેવા પૂજા કાર્ય વિધિમાં કદીએ ખલેલ પડવા દેતા નથી, અને જવાબદારીઓ હોવા છતાં આચાર્ય શ્રી, ધમ સુરિજની નિશ્રામાં ઉપદ્યાન જેવું મહાન તપ તેમણે કરેલું છે. તેમનું વાંચન-મનન અને ચિંતન વિશાળ છે. યોગ વિદ્યા માં તેમને રસ છે. અને તેના અભ્યાસી છે.
| શ્રી, વાડીલાલભાઈએ પોતાના 3જીવનમાં વિવિધ ક્ષેત્રે આવી મહાન સફળતા પ્રાપ્ત કરેલી છે, તેનું સાચું રહસ્ય તેમના પત્ની સો, ભાનુમતી મહેતમાં રહેલું છે. આર્થિક, આ ધ્યામિક અને સેવા ક્ષેત્રે તેઓએ અપૂર્વ સફળતા મેળવી છે, કારણ કે ગૃહસ્થાશ્રમનો તમામ બાજે શ્રી, ભાનુમતી બહેને પિતાના શિરે ઉપાડી લીધો છે, શ્રી, ભાનુમતી બહેન શ્રી, વાડીલાલભાદના પૂરક છે. તપ-શીલ-સંયમ અને સહિષ્ણુતાના ભાવનું દર્શન તેમના પરિચયમાં આવનાર સો કોઈને પ્રથમ દૃષ્ટિએ જ થાય છે.
આ સભાના પેટ્રન બની શ્રી, વાડીલાલભાઇએ સંભાના કાર્ય ની અનુમોદના કરી છે જે અમારા માટે આનંદનો વિષય છે. શાસનદેવ તેમને દીર્ધાયુ અને તન્દુરસ્તી અર્પે અને લાંબા સમય સુધી તેઓ જૈન સમાજ અને લેક કલ્યાણના કાર્યો કર્યા કરે એવી શુભેચ્છા સાથે વિરમીએ છીએ.
For Private And Personal Use Only
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
થી
વા નંદ
વર્ષ : ૭૧ ] વિ. સં. ૨૦૩૦ જેઠઅષાડ
, ઈ. સ૧૯૭૪ જુન-જુલાઈ [ અંક : ૮-૯
મદ–ત્યાગ
न जाइमत्ते न य रूवमत्ते, न लाभमत्ते न सुहएणमत्ते ।
मयाणि सव्वाणि विवज इत्ता, धम्मज्झाणरए जे स भिक्खू ॥
હું અમુક ઉત્તમ જાતિને છું” એમ જાતિ મદ કરતું નથી, “હું ઘણે રૂપાળો છું” એમ જે રૂપ મદ કરતે નથી, “મને જ્યારે જે જોઈએ તે બધું બરાબર મળ્યા કરે છે એમ જે લાભને મદ કરતું નથી, “હું ખૂબ શા ભણેલ છું” એમ જે શાસ્ત્રજ્ઞાનને મદ કરતે નથી–આ પ્રમાણે દરેક પ્રકારના મદને જે તજે છે અને ધર્મધ્યાનમાં સાવધાન છે તેને “ભિક્ષુ” કહે.
મહાવીરવાણુ-૨૭૯.
For Private And Personal Use Only
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
પીપળ પાન ખરંતા
લેખક: શ્રી ધનસુખલાલ મહેતા રાતના સાડા નવ થવા આવ્યા હતા. ધનંજય માનવું છે. શેભનાએ કહ્યું. આરામ ખુરશીમાં હતો. મેંમાં સિગરેટ હતી. પત્ની
“તું પણ જબરી છે, હે ! જે દુઃખ નથી તે શોભના એક બીજી ખુરશીમાં બેઠી બેઠી સાડી પર
દુઃખનાં રોદણાં રડે છે !' ધન જ્ય બોલ્ય. ફલ’ મૂકતી હતી. તેમનાં લગ્નને બે એક વર્ષ વીતી ગયાં હતાં.
ચાલે ત્યારે એ વાત પાછી ખેંચી લઉં છું, પણ
શેભનાં બોલતાં બોલતાં અચકાઈ ગઈ, ધનંજય પિતાના ધંધામાં જ ગોઠવાયેલ હતો. પિતાનો ધંધે સરસ ચાલતો હતો. ધન જ્યના ઘરમાં પણ આગળ જ પૂર્ણ વિરામ છે ? આમે પતિ-પત્ની ઉપરાંત માતા પિતા, એક નાનો “ના, પણ કહેતાં કહેતાં અચકાઈ ગઈ. બાકી આ ભાઈ અને એક નાની બહેન એટલાં હતાં. શોભનાનાં વાત મારે તમને કહેવી તો હતી જ.” શોભના બેલી. સાસુ-સસરા સ્વભાવે શાંત અને હેતાળ હતાં. શોભના ગ્રેજયુએટ હોઈ પૈસાની ખાસ જરૂર ન હોવા છતાં
‘ત્યારે હવે અત્યારે કહી નાખ. ધનંજયે કહ્યું.. સ્વતંત્ર નેકરી કરતી હતી.
- “ખરાબ ન લગાડતા, મારે સાસરીયામાં કશું દુઃખ
છે એમ હું કહેવા માગતી નથી, છતાં... શેભના ધનંજયે સિગારેટના ધુમાડા કાઢતાં કહ્યું, ‘રાતે બોલી. સાડીને ફેલ” ચડાવતી ન હોય, તો ન ચાલે ?'
‘વળી પાછો વિરામ ! તે વખતે પણ હતું, આ ‘તમે પણ?” શોભના બેલી, “બીજો ટાઈમ જ
વખતે છતાં આવ્યું ! હવે આગળ ચલાવો.” કયાં મળે છે ? સવારે તો નાહી ધોઇ પરવારી, થોડી વાર, રસોડામાં હાજરી આપી, જમીને ઓફિસે જાઉં છું
‘તમને વાંધો ન હોય, તે આપણે જુદાં રહીએ.”
શોભનાએ બેલી નાખ્યું અને પતિના ઉત્તરની રાહ ઓફિસેથી આવીને ?”
ઉત્કંઠાથી તે જોઈ રહી. ઓફિસેથી આવીને જરા થાક ઉતારી રસોડામાં “ જુદું રહેવું છે? સાસરીયામાં કશું દુખ નથી તો જવું જ પડે ને !” શોભના બોલી.
છતાં ?” ધનંજયે પૂરી થયેલી સિગારેટનું દૂ એશ’ ‘પણ રસોડામાં મહારાજ છે ને !'
માં મૂક્તા કહ્યું. ‘તો ય જવું તો પડે જ. ન જઈએ તો સાસુ- ‘હા, માત્ર દુઃખ હોય તે જ જુદાં રહેવાય ? નણંદનાં મેણાં ટોણાં સાંભળવાં પડે ભનાએ કહ્યું. | ‘પણ તે પછી બીજું કશુંક કારણ તે હોવું
સાસુ કે નંણદ તને ટોણાં મારતાં હોય એમ જોઈ એ ને !' ધનંજય બોલ્યો. મનાતું નથી. અને આજ સુધીમાં તેં પણ આ વાત
સધી તે પણ આ વાત યુરોપ-અમેરિકામાં જ નહિ પણ આપણા દેશમાં પહેલી વાર જ કરી છે.” ધનંજય આશ્ચર્ય બતાવતાં પણ અમુક આગળ વધેલા સમાજમાં, લગ્ન કરતી બે ,
વખતે જ નવા પરણેલાં જેડા માટે ફલેટ લેવાય છે
– સારી સ્થિતિ હોય છે.” ‘પણ હું કયાં કહું છું કે એ લેકે ટોણાં મારે છે; આ તો ન જઈએ તો ટોણાં મારે એમ મારું “એ વાત સાચી; અને આપણી સ્થિતિ લેટ લેવા
૮૨]
. [આત્માનંદ પ્રકાશ
For Private And Personal Use Only
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
જેવી છે એ પણ વાત સાચી. પણ બીજા કરે છે જરાક કટાક્ષમાં શોભના બેલી માટે જ આપણે પણ એમ કરવું એ શા માટે ? અત્યારથી આવું વલણ રાખવાની જરૂર નથી, ધનંજય બોલ્યા, ‘જુદા રહેવામાં માત્ર સુખ સગવડ ધનંજયે કહ્યું, “પણ પછી એમ ન બેલતી કે નોકરી નથી. એમાં અનેક અગવડ પણ હોય છે. એનો તેં
અને ઘરનું કામકાજ કરતાં કરતાં હું તો થાકીને વિચાર કર્યો ?'
લેથ થઈ જાઉં છું.' અગવડો કઈટ’ પત્નીએ પૂછયું.
એવી સ્થિતિ થશે તો હું નોકરી છોડી દઈશ. ‘આમ બે જણ માટે આપણે મહારાજ ન રાખી પૈસા ખાતર તો હું નોકરી નથી કરતીને !' શોભના શકીએ. માત્ર એક બાઈ પિવાય. એટલે રસોડામાં તારે એ સાડી વગેરે ઊંચું મૂકતાં કહ્યું. ધ્યાન આપવાનું તો રહે જ. વળી કોઈને જમવા “અચ્છા ! તારે છૂટા રહેવું જ છે, તો જેમ બને બેલાવવાં હોય તે તે બધી રસોઈ પણ તારે જ તેમ વહેલું થઈ જાય એમાં જ શ્રેય છે.” બનાવવી પડે. એ સિવાય ઘરનાં બીજાં નાનાં-મોટાં એવા અનેક કામ માથે આવી પડવાનાં છે. તેનો તે
સમય જતાં કાંઈ વાર લાગે છે ! ઉપલા સંવાદને વિચાર કર્યો ?’ ધનંજય બોલે
ખાસ્સાં સત્તાવીસ વર્ષ વીતી ગયાં. ધનંજ્ય-શેભાનાનો વ્યક્તિગત સ્વાતંત્ર્ય મળે તે પછી એ અગવડો પુત્ર અતુલ પચીસમે વર્ષે પરણે અને પરણ્યાને પણ વેઠવામાં દુઃખ નહિ લાગે. ગમે તેવી સરસ સંયુક્ત બે વર્ષ વીતી ગયાં હતાં. ઘરમાં અતુલ એની પત્ની કુટુંબની વ્યવસ્થા હોય છતાં એમાં વ્યક્તિ સ્વાતંત્ર્ય સુનયના સિવાય ધનંજ્યને બીજા બે પુત્ર હતા, પણ તે નથી જ એમ તે તમે પણ કબૂલ કરશે જ પરણવા જેવડા થયા ન હતા. ધનંજ્યની સ્થિતિ પહેલાં શોભનાએ કહ્યું.
કરતાં પણ સારી હતી. અતુલ પણ બાપ દાદાના થોડીવાર ધનંજયે મૌન પાળ્યું. આખરે તેણે ધધામ, કહ્યું, ‘શોભના ! આ તારે આખરી નિર્ણય છે ? ધાર કાર હતી, અતુલ તેમજ સુનયના બે વાર પરદેશની કે હું ના પાડું છે ?'
જાત્રા પણ કરી આવ્યાં હતાં.
- રાતના સાડા નવ થયા હતા. ધનંજ્ય મોંમાં મેં તે નિશ્ચય કરી નાખે છે. બે વર્ષે તમે પાઈપ રાખી, તદન સ્વસ્થતાથી આરામ ખુરશીમાં પડ્યા પણ માબાપ, ભાઈ બહેન જોડે રહ્યા, હવે છૂટા થવામાં હતા. પાસે સેફ પર શોભના એક માસિક લઈને આટલી દિલગીરી કેમ થાય છે-આવડે સંકોચ શા વાંચતી હોય એ દેખાવ કરી રહી હતી. પણ એનું માટે ?શોભના બોલી, “અમે પણ પરણીને સાસરે ધ્યાન વાંચવામાં ન હતું. ધીમે રહીને એ બેલી, આવીએ છીએ ત્યારે બધાં જ સગાનો ત્યાગ કરીને જ સાંભળો છો કે ?” આવીએ છીએને !'
“છે? ધનં યે પૂછ્યું, “આટલી ગંભીરતાથી આને અર્થ આટલે જ કે જે હું ના પાડું તે કેમ ? આપણી બે વચ્ચે પણ વિખવાદ થવાનો. તે પછી, વિષય ગભીર હોય તો ગંભીર થઈને જ બેસવું ઠીક; હું બે ત્રણ દિવસમાં બાપાજીને કહીશ, માને પણ પડે ને !' સમજાવી દઈશ.” ધનંજયે નિઃશ્વાસ નોખી કહ્યું. “હે. એમ ? વિષય ગંભીર છે ? તો થાવા - તે એમ કરજો; અને એમ કરવામાં મને થોડીક ઘો.” ધનંજ્ય ગંભીરતા તોડી નાખવાનો યત્ન કરતો શાલપામરી ઓઢાડવી જરૂરી લાગે તે તેમ કરજો. બે .
પીપળ પાન ખરંતા]
For Private And Personal Use Only
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
એ આપણા અતુલના મગજમાં કાંઈ જુદા જ ફાંટો આવ્યો છે. મગમાંથી પગ નીકળ્યા છે ! ગાભના માલી.
'
‘વાત એમની એમ છે !'
હા છે, પેલી સુનયનાએ ચડાવ્યા લાગે છે, આક આ ઘરમાં એને શી પંચાતી હતી ? શા દુ:ખ પડયાં હતાં ? ‘ભનાએ જરા તપીને કહ્યું.
‘હાય, હાય: વય વધતાં મગને પણ પગ આવે.'
‘આમાં હસવા જેવુ શું છે?
‘તમને તો બધુ હસવાનુ જ લાગે છે !' શોભના એ કહ્યું, “અતુલે આજે મને કહ્યું કે અમે આવતે મહિનેથી જુદાં રહેવાનાં છીએ, ફ્લેટ પણ રખાઇ ગયો છે, અને તમને અને મને એ તે જોવા પણ લઇ
.
જવાનો છે.’
માલ્યા, આ જ વર્ષ પહેલાં ધનંજય અને શોભનાને ‘હું સમવું, જરા શાંત રહીને સાંભળો.’ ધન જય પરણ્યાંને બેએક વર્ષ થયાં હતાં ત્યારે શોભનાને સાસરીયામાં કશું દુઃખ નહેતુ, કશી અગવડ ન હતી; છતાં શોભનાને એમ લાગેલું કે આમ તે આમ સંયુક્ત કુટુંબમાં રહેવાથી માણસનું વ્યક્તિ સ્વાતંત્ર્ય હણાઇ જાય છે. અને ધન જયે માબાપને વાત કરી, માબાપે જરા પણ ગુસ્સે થયા વગર, ખૂબ દુ:ખની લાગણી અનુભવી એ, બ’તેન જુદાં રહેવાની રત્ન આપી. શોભના વહુનું વ્યક્તિ સ્વાત ંત્ર્ય હણાયું નહિ.' આટલું કહી ધન’જય જરા થોભ્યા, ‘હવે આજ અનુલચંદ્ર અને સુનયનાએ કશી અગવડ નથી, કશાં દુ:ખ નથી; છતાં એમને લાગ્યું હશે એમનું વ્યક્તિ સ્વાતંત્ર્ય હણાઈ જાય છે. એટલે તેએ જુદાં રહેવાનો પાકો નિર્ણય લીધા. ખેલો, હવે આમાં એ ધનંજય કે એ શેાભના વાંધા કઈ રીતે ઉઠાવી શકે ? કઇ રીતે તેમને ના પાડી શકે ?'
‘એમાં તપી જવાની અને દુ:ખ લગાડવાની જરા પણ જરૂર નથી; અને સુનયનાએ ચડાવ્યા કે બીજાએ ચડાવ્યો કે પછી પોતાની મેળે ચડયા એ વિષે પણ ચર્ચા કરવાની જરૂર નથી.’
'બસ ! તમારે આટલું જ કહેવાનું છે ? તમને એ એકાદ બે દિવસમાં વાત કરવાનો છે. જરા ખરેખર ઊધડો લઇ નાખશે.”
‘હું અતુલને ઉધડો લઇ નાખું ? કેમ વાર ?'
‘હજી’ ‘કેમ વા’” પૂછો છો ? આ આવડો મોટો કર્યાં, ભણાવ્યા, પરણાવ્યો, તે જુદો રાખવા માટે ? અને એમને અહીં શા દુઃખ પડી ગયાં ? નોકર ચાકરે છે, નોકરડી છે, રસોયેા છે, એમને એ જણ વચ્ચે કાર છે. અને શોભના ખેલી.
‘બસ, બસ, શોભના, વય વધતાં યાદદાસ્ત પણ ઘટે છે, વધતી નથી—' ધનંજય જરાક સ્મિત કરતાં માલ્યા.
‘મે... અતુલને કહ્યુ કે ભાઈ, અહીં શી અગવડ છે, તે તો કહા, ત્યારે કહ્યું કે સંયુક્ત કુટુંબમાં રહેવાથી વ્યક્તિ સ્વાતંત્ર્ય મળતું નથી ! જુએ તે ખરા, વાત
૪
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
લઇ આવ્યા તે !' શોભનાએ કહ્યું.
ખરેખર ! આમ જ કર્યું, એ હો હો હો !' આમ ખેલીને ધનજય ખડખડાટ હસી પડ્યો.
વાત તે તમારી સાચી હો.' દીર્ઘ નિશ્વાસ મૂકી શોભનાએ કહ્યુ .
બસ ત્યારે, પીપળ પાન ખરંતા, હસતી કૂ પળિયાં, મુજ વીતી તુજ વીતશે, ધીરી બાપુડિયાં— ખરૂને ? માટે આ વિશે શેક કરવો કે દુઃખ લગાડવુ એ ખોટુ છે.' ધન જય શાંતિથી ખેલ્યો અને હસી પડ્યો
શોભના હસી તો ના શકી પણ એનુ દુઃખ તે ધણુ' એન્ડ્રુ થઇ ગયું.
*
* લેખકના‘ રણમેદાને રૂમઝુમલાલ 'ગ્રંથમાંથી સાભાર ઉષ્કૃત.
For Private And Personal Use Only
આત્માનદ પ્રકાશ
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
જીવનનું અમૃત–મૃત્યુ
સંપાદક : મનસુખલાલ તા. મહેતા સંપાદકીય નોંધ :
ખરી ચીને ચાલી જાય છે, પણ માનવના આત્માને ગયા એપ્રિલ માસમાં જૈન આત્માનંદ સભાના
તે તેના કર્મ જ્ઞાન અને પ્રજ્ઞા અનુસાર અવશ્ય ન
જન્મ પ્રાપ્ત થતું હોય છે. શ્રી. રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે પ્રમુખ શ્રી, ખીમચંદ ચાંપશી શાહને ભાવનગરના તેમના
એક જગ્યાએ કહ્યું છે કે વન અને મરણ માતાના નિવાસસ્થાને મળવા ગયો ત્યારે સૌથી પ્રથમ તો મેં તેમની તબિયતના ખબર પૂછયાં. હસતાં હસતાં તેમણે
સ્તન સમાન છે. “સ્તન થેકે સ્થાનાંતરે” એમ કહ્યું, જુઓને ! સત્તોતેર વર્ષ થઈ ગયા છતાં જીવને
બંગાલી ભાષામાં કહ્યું છે. નાનું બાળક માતાના એક આ દેહની માયા છૂટી શકતી નથી.” એમણે તો માત્ર
સ્તનથી દૂધ ધાવે છે. એનું દૂધ ખલાસ થઈ જતાં રમુજમાં આ ટકેર કરેલી, પણ આ ટકે રે મને
માતા બાળકને બીજા સ્તને લઈ ધવરાવે છે–આ રીતે
જ માતાના બે સ્તનની પેઠે જીવન અને મરણ આપણને વિચારતા કરી મૂકે.
સમાન રીતે પિષણ આપનાર છે. અસહ્ય દર્દ અને વેદનાથી પીડાતા માણસને પણ,
- કાકાસાહેબ કાલેલકર તેમના પરમ સખા મૃત્યુ તેની ઉંમર ગમે તેટલી થઈ હોય તે પણ મૃત્યુ ગમતું
પુસ્તકમાં લખે છે કે: “દુનિયા મૃત્યુથી એટલી ગભરાયેલી નથી. દેહ-પુદગલનું સ્વરૂપ સમજાવતાં આપણે ત્યાં કહ્યું છે કે, પૂરાટનમાં પુર્વ (પૂરાવું
છે કે મૃત્યુનો પરિચય પામવા સારું, તેનું રહસ્ય મળવું-ગળી જવું-વિખરાઈ જવું એ જેનો સ્વભાવ
સમજવા માટે જેટલું ચિંતન-મનન આવશ્યક છે, છે તે પુદ્ગલ અર્થાત આપણે દેહ.) જીવનનાં અંતિમ
આ તેટલું મનુષ્ય જાતિએ કર્યું જ નહિ. આ ચિંતનસમયે આરાધના કરાવતાં આપણા સાધુ સાધ્વી જ
- મનન સહેલું તે નથી. મૃત્યુનો ભય અને આકર્ષણ આપણને સંભળાવે છે કે ટૂં નત્યિ રોડ,
* બંને નીકળી જાય પછી જ મનુષ્ય આ ચિંતનને માટે
યોગ્ય થાય છે.” नाहमन्नस्स कस्सइ....संजोग-मूला जीवेण पत्ताટુ-રાજા...ઈત્યાદિ. અર્થાત હું એકલું છું,
આપણે સૌ એક્ષ-મુક્તિ અર્થાત મરણ બાદ જન્મ મારુ કોઈ નથી, હું કોઈનો નથી. મારા જીવે દુઃખની ન
સી ન લેવું પડે એ માટે પરમ કૃપાળુ પરમાત્મા પાસે પરંપરા કર્મ સંજોગને લીધે જ પ્રાપ્ત કરેલી છે... હમેશાં પ્રાર્થના કરતા હોઈએ છીએ, પણ એ ભૂલી ઇત્યાદિ. પરંતુ આ બધું તે બાળક જ્યારે ઘોડિયામાં જઈએ છીએ કે આ પ્રકારના જન્મ મૃત્યુના કાયમી ઝૂલતું હોય છે ત્યારથી તેને સમજાવવા પ્રયત્નો કરવા પ્રેરાઓ બંધ કરવા અર્થે મૃત્યુ અનિવાર્ય છે. જોઈએ. માણસ કાદવમાં પડીને તેમાં ડૂબતે ડૂબતે “સંસાર” શબ્દનો અર્થ પણ એક સ્થાનેથી બીજે મૃત્યુની નજીક પહોંચી જાય ત્યારે તેને કાદવમાં ડૂબવાની જવું એ જ થાય છે. “સમ ઉપસર્ગ અને “સે ક્રિયા ખોટી છે એ સમજાવવાનો શું અર્થ ? માનવ પ્રકારથી સંસાર શબ્દની રચના કરવામાં આવી છે. માટે મૃત્યુ આશીર્વાદ સમાન છે. મૃત્યુ ન હતા તે સંસાર સંસાર સંસરવું-વહેવું, એક અમુક સમયને અંતે આત્માનો વિકાસ અટકી જાત. સ્થાનેથી અન્ય સ્થાને જવું એજેનો સ્વભાવ-તે સંસાર માણસે મૃત્યુનો લાભ ઉઠાવવા પ્રયત્નો કરવા જોઈએ. મૃત્યુને અર્થ જે સાચી રીતે સમજી શકે તેજ જીવન દેહના માટે મૃત્યુ એટલે અનંત શાંતિ-ચિરનિદ્રા. ત્યારે કેમ જીવવું એ જાણી શકે છે. મૃત્યુનો અર્થ સદાકાળ આત્મા માટે તે નવ દેહ ધારણ કરવાની તે પ્રાથમિક માટે જીવનનો અંત “એમ કરવાને બદલે મૃત્યુનો અર્થ ભૂમિકા રૂપ છે. અલબત્ત, શરીરના નાશની સાથે ઘણું જીવ માટે ન દેહ પ્રાપ્ત કરવા માટેનું પ્રયાણુ” એમ
જીવનનું અમૃત-મૃત્યુ
For Private And Personal Use Only
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
કરવું જોઈએ. આપણે ત્યાં યાવત કથિક અનશન બની જાય છે. મૃત્યુથી અનિત્ય અંશ ભરાઈ જાય છે, (મરણ પર્યત આહાર ત્યાગ)ની યોજના છેજ. જ્યારે નિત્ય અંશ દેહથી જુદો પડી, જેમનો તેમ રહે માનવદેહ આપણને ત્યાગ-તપ-સંયમને અર્થે પ્રાપ્ત છે. તત્ત્વજ્ઞાનીના અભ્યાસને વિષય આ જડ શરીર થયા છે. પણ આ કાર્ય માટે દેહ તદન અશક્ત બની નથી. એ સંભવ હોય ત્યાં સુધી, આત્માને જ પિતાનું જાય તે અનશનના માર્ગ દ્વારા મૃત્યુ આપણને પકડી લય માને છે. એનું સંપૂર્ણ ધ્યાન-જ્ઞાન આત્મા આવે તેને બદલે, તેની સામે જઈ તેને પકડી લેવાનું પ્રતિ જ કેન્દ્રિત હોય છે. આપણા માટે શક્ય છે. આવું મૃત્યુ આપઘાત નથી પણ એ તે સર્વોત્કૃષ્ટ-વિરલ મૃત્યુ છે. ચ્છ કિ જ્યાં સુધી સ્કૂલ શરીરનું આવરણ રહેશે ત્યાં સુધી યુવો ખૂલ્ય: જન્મેલાનું મૃત્યુ નિશ્ચિત છે-આ બધું
આપણે મૂળસ્થાનક-અનંત બ્રહ્મની પાસે કદી નહિ જાણતાં હોવા છતાં મૃત્યુને દૂર હડસેલવા આખરી
પહોંચી શકીએ. શરીરની આળપંપાળ કરવામાં આપણે માંદગી વખતે પણ ડોકટરે અને દવાની પાછળ આપણે ૧૨
ઘણો સમય વહ્યો જાય છે, કારણ કે સ્થૂલ શરીરની ગાંડા ઘેલા થઈ જઈએ છીએ. મૃત્યુને ઈચ્છવું એ રક્ષા માટે એ જરૂરી છે. જે શરીરને કોઈ પીડા થઈ ઉચિત નથી, પણ તેમ છતાં મૃત્યુ પ્રત્યે આપણે નિર્ભય કે શરીર રોગગ્રસ્ત બને તે જ્ઞાન પ્રાપ્તિમાં અવરોધક દૃષ્ટિ કેળવવી જોઈએ. જન્મ અને લગ્નને આપણે
આપ બની જાય છે. શરીરની સાથે આધિભૌતિક, આધ્યામંગળ કાર્યો માનીએ છીએ, પણ મૃત્યુને તે સર્વોચ્ચ ત્મિક અને આધિદૈવિક (કલેશાદિ) વિગેરે નાનાં પ્રકારના મંગળની દૃષ્ટિએ જોવું જોઈએ, કારણ કે નવા દુ:ખા લાગેલાં છે. શરીરને રાત દિવસ રોગ, શેક, જન્મની પ્રાપ્તિ સાથે આપણા આત્માનો વિકાસ પરિતાપ, બંધન, વ્યસન વિગેરેની ઈચ્છા અને વાસના નવેસરથી શરૂ થાય છે. મૃત્યુ એ પણ જીવનનો એક રૂપી તરંગથી વ્યાકુળ રાખ્યા જ કરે છે. અનેક મહા આનંદનો મંગલ પ્રસંગ છે એમ સૂચવતે પ્રકારના ભય અને સંશય વડે મૂઢ બની રહીએ છીએ. યુનાનના મહાન દાર્શનિક સુકરાત જેને જેલમાં ઝેર આ ઉપાધિઓને સાથે લઈ ફરતા “સત્યજ્ઞાન ને અનુભવ પીને મરવાની સજા થઈ હતી તેના જીવનની અંતિમ
નીતિ ક્યાંથી થાય ? સત્યજ્ઞાન તે દૂર રહ્યું પરંતુ આ ઉપાધિપળાને વિચાર–તેના જ શબ્દોમાં નીચે આપવામાં એને કારણે લડા–ઝઘડા, મા–ફાડ, ખૂન-લૂંઢ, યુદ્ધ આવેલ છે.
-સંપાદક વિગેરે થાય છે. અધ્યાત્મશાસ્ત્ર વિષે જેણે સાધારણ પણ અભ્યાસ
જે મહાયાત્રા માટે હું તૈયાર થયે હું તેનું અંતિમ કર્યો છે એ ચક્કસ મૃત્યુની ઈરછા સેવવાનો, પરંતુ સ્થાન મારા માટે ભારે સુખસ્થાન હશે અને અહીં હું મારા કથનને ભાવાર્થ એ નથી કે એવી વ્યકિત જે ચીજોની ઈચ્છા સેવતો રહ્યો એ મને ત્યાં અનાયાશે આત્મહત્યા કરે, આત્મહત્યા તે પાપ છે. મનુષ્ય એક જ પ્રાપ્ત થશે જે પરિપૂર્ણ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવાની ઇચ્છા એવા પ્રકારના કેદખાનામાં છે, જ્યાંથી પિતાની મેળે રહી હશે તે એ પૂર્ણ જ્ઞાન મને એ લેકમાં પ્રાપ્ત છૂટી જવું કે નાશી જવું યોગ્ય નથી. ભગવાન થશે. એટલે અત્યંત આનંદ પૂર્વક હું એ મહાપ્રસ્થાન આપણે રક્ષક છે-મહાન છે અને આપણે માનવી માટે તૈયાર બેઠી છું. અને પ્રત્યેક વ્યક્તિ જેનું મન એની સંપત્તિ છીએ. જ્યાં સુધી પરમાત્માની આજ્ઞા શુદ્ધ થઈ ગયું છે એ ચોક્કસ સહર્ષ મૃત્યુને ભેટવા ન મળે ત્યાં સુધી આપ મેળે પિતાના જીવનનો અંત તૈયાર જ રહેશે. લાવવાનો મનુષ્યને અધિકાર નથી.
- સાચે જ્ઞાની હંમેશા મૃત્યુની રાહ જોતા રહે છે - શરીરમાંથી આત્માનું નીકળી જવું એનું નામ અને સંસારની અન્ય વ્યક્તિ કરતાંએ મૃત્યુથી અતિ મૃત્યુ છે. શરીર અને આત્મા ભિન્ન થતાં, બંને સ્વતંત્ર અહ૫ ભય પામે છે. જ્ઞાની માણસ શરીરને શત્રુ અને
" [આત્માન પ્રકાશ
For Private And Personal Use Only
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
આત્માને જ આધક ચાહે છે. એ તે ખરી ત્યારે એ શુદ્ધ નિર્મળ, નિત્ય અને અવિનાશી પદાર્થની મૂર્ખતા કહેવાય કે જ્યારે આ શત્રુના હાથમાંથી છૂટા પાસે જઈ પહેચે છે, જ્યાં આત્માની શુદ્ધ સત્તા છે. થવાને સમય આવે ત્યારે ખુશ થવાને બદલે રડવા અને ત્યારે એ અનંતકાળના ભ્રમણમાંથી છૂટીને આ બેસી જાય ? એક તે શત્રુથી છૂટકારો મળે અને શુદ્ધ સત્તામાં નિવાસ કરવા લાગે છે. આત્મા નિત્ય બીજું જે જ્ઞાન પ્રાપ્તિ માટે જન્મભરની પ્રબળ આકાંક્ષા અને અવિનાશી પદાર્થો સાથે જ સમાનતા રાખે છે. હતી, અને હવે જ્યાં એની એ ઈચ્છા પૂર્ણ થાય આમા શહ, દેવી, નિત્ય, પૂર્ણ, અવિનાશી, એવી જગ્યાએ જવાને અવસર આવ્યો છે ત્યારે એ
અવિચ્છિન્ન, અમિશ્રિત અને સનાતન છે, જ્યારે શરીર આનંદને પ્રસંગ છે કે દુ:ખનો ? મૃત્યુ વેળાએ જેને
વિનાશી, અપૂર્ણ, મિશ્રિત અને પરિવર્તન પામવાની તમે રોતા-કકળતા ને માથું કૂટતા જુઓ છો, એ
સ્વભાવ વાળું છે. ઝડપથી છિન્નભિન્ન થઈ નાશ સાચા જ્ઞાનની ઈચ્છાવાળા નથી. એ માત્ર જડ-પિંડના
પામવાને શરીરને સ્વભાવ છે. જે આત્મા પોતાના મેહમાં ફસેલા છે કે પછી ધન-સંપત્તિ અને માન
જીવન કાળમાં શરીરના ભાગોમાં લિપ્ત નથી થતું, પ્રતિકાની ઈચ્છા સેવવાવાળા છે.
એમાં મૃત્યુ વેળા એ શરીરના મળને જરા જેટલેએ જે ધર્મને જ્ઞાન સાથે સંબંધ નથી એ ધર્મ ડાઘ પણ નથી હોતે, કારણ કે એ મળ પૂર્ણ પદાર્થોથી નથી, ધર્મની વિડંબના માત્ર છે, કારણ કે એવા જન્મભર ધૃણ કરતું રહ્યું છે, અને સદાકાળ પિતા ધર્મમાં નથી સ્વતંત્રતા, નથી તન્દુરસ્તી અને નથી નામાં જ રહેવાને પાઠ બેવડાવતું રહ્યું છે. સત્ય. સાચે ધર્મ તે આ બધાના શુદ્ધ સ્વરૂપમાં છે શરીર છોડતાં સમયે શુદ્ધ ન રહેનાર અને ઈદ્રિયોની અને સંયમ, ન્યાય, વિવેક, સાહસ અને સર્વોપરી વાસનામાં જ રમમાણ રહેનાર અને શરીરને માત્ર એક જ્ઞાન જ એને શુદ્ધ કરનારું તરવે છે.
ઉપાસનીય સમજનાર તથા શબ્દ, સ્પર્શ રૂપ, રસ, કાળાનકાળથી એવી એક માન્યતા ચાલી આવી ગંધ તેમજ આહાર-નિકા-મૈથુનમાં હંમેશા એતપ્રેત છે કે, આ જગતને છોડી આત્મા પરલોકમાં જાય છે. રહેનાર, અદશ્ય આત્મસત્તા અને માત્ર જ્ઞાન અને અને ફરી એ આમ પુનર્જન્મ ધારણ કરે છે, એટલે બુદ્ધિ દ્વારા સમજી શકાતા બ્રહ્મજ્ઞાનથી એ હાથ દૂર કે એક શરીરમાંથી નીકળી બીજા શરીરમાં પ્રવેશ કરે ભાગનાર આત્મા, શરીર છોડતી વેળાએ કદી નિર્મળ અને છે. તાત્પર્ય એ કે મડદાંમાંથી જીવતાં પેદા થાય છે. શુદ્ધ નથી રહી શકતે. હંમેશા જડ શરીરનો જ ઉપાય આપણે આત્મા જન્મ લેતા પહેલાં હતા અને માનવ સનાના ભારના કારણે આત્મા દબાઈને ફરી એ દરયમન શી રમાં પ્રવેશ કરતાં પહેલાં જ્ઞાન સંપન્ન હતે. જગતમાં ખેંચાઈ જાય છે. આનું કારણ એ છે કે
જ્યારે આત્મા શરીર સાથે મળીને સત્યની શોધમાં અદશ્ય જગતથી એને ભય લાગે છે અને એ સ્મશાનમાં લાગે છે એટલે કે જ્યારે આંખ, કાન, નાક અને
- ભટકતો રહે છે. સ્મશાનમાં કયારેક કોઈ એની ભટક્તી અન્ય કઈ દિ દ્વારા સત્ય જ્ઞાનની શોધ કરવા
હત છાયાને જોઈ પણ લે છે. આ એ આત્માઓની છાયાઈચ્છે છે ત્યારે એ ક્ષણજીવી વસ્તુઓ પ્રતિ ખેંચાઈ ભૂત હોય છે જે મૃત્યુકાળે અશુદ્ધ હતી. જાય છે, અર્થાત બુદ્ધિ આ નાશવંત, હંમેશાં બદલતી જે લેકે આ જીવનમાં બેફામપણે વ્યભિચાર કરે જતી ચીજોમાં ભ્રમણ કરવા લાગે છે અને એકમત છે કે દારુ પીએ છે એ ગધેડા કે એવી કોઈ નીચ વાલા આંધળા મનુષ્યની જેમ અંધારામાં ભટકતી ફરે યોનિમાં જન્મે છે. જે લેકે અન્યાય, અત્યાચાર, લંડ છે. અને વિવેક ભ્રષ્ટ થઈ જાય છે. કારણ કે અનિત્ય ખૂન વિગેરે કરે છે તેઓ કોઈ ચીલ, બીજ કે ઘેટાંની વસ્તુઓના સંસર્ગનું એ જ ફળ છે, પરંતુ જ્યારે એ યોનિમાં જન્મે છે. પાપીઓને આત્મા ગમે ત્યાં સ્વસ્થ ચિત્ત આત્મિક ભાવે આ શોધ પ્રતિ વળે છે જાય પરંતુ એમને એમના સ્વભાવ પ્રમાણે શરીર
જીવનનું અમૃત-મૃત્યુ
[૮૭ .
For Private And Personal Use Only
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
ધારણ કરવું પડે છે. દેવતાઓનું શરીર માત્ર જ્ઞાનને માર્ગે વાળી દે. હવે વિષપાન કરવામાં મારે નકામું પ્રેમી કે મરતી વેળાએ જેનો આત્મા શુદ્ધ રહેતે હેય મોડું ન કરવું જોઈએ. હું બેડું કરીને ઝેર પીશ તે છે તેમને જ મળે છે. એટલે સાચા જ્ઞાની સંયમી હોય કંઈ લાભ તે થશે નહિં. માત્ર એટલું જ કે એ છે અને દેહાદિ સુખ ભોગમાં નથી ફસાતા. ‘સત્યાની પ્રાણને જકડીને છેડી વાર બેઠો રહીશ. અને જેની શુદ્ધ અને શૂરવીર હોય છે. જ્ઞાનીને આત્મા જાણે છે મર્યાદા પૂરી થઈ ચૂકી છે એને વધુ વાર રોકી ધૃણા કે મોક્ષ પ્રાપ્ત કરે એ જ એનું ર્તવ્ય છે. જ્ઞાનના પાત્ર બનીશ. બળ વડે રાગ દ્વેષ રૂપી બંધનમાંથી છૂટેલે આત્મા કેર પીતાં પહેલાં હું મારા ભગવાનની પ્રાર્થના ફરી ન ફસાઈ જાય એ અંગે પણ તે સાવચેત અને કરવાનું અવશ્ય યોગ્ય માનું છું, કારણ કે એથી મારી જાગૃત રહે છે.
આ મહાયાત્રા નિર્વિન સમાપ્ત થઈ જાય. બસ, તે મનુષ્ય પોતાના આત્મા પ્રત્યે પૂર્ણ સંતોષ રાખો આ જ મારી અંતિમ પ્રાર્થના છે. જોઈએ. એણે શારીરિક કે ઈદ્રિય સુખ નથી ભગવ્યા
મારા વહાલાંઓ ! વિલાપ ન કરે, એટલા માટે તે શું થયું ? એ સુખ ભોગવવામાં તે એને દુઃખ જ તે એ સ્ત્રીઓને અહિં હાજર નથી રહેવા દીધી કે પ્રાપ્ત થવાનું હતું. આવા સુખેને તુચ્છ માનીને જે
ન જ જેથી રોકકળ ન કરે અને હું શાંતિથી મરી શકું.
થી એ વિદ્યા અને જ્ઞાનમાં ડૂખ્યો રહે, પોતાના આત્માને મેં સાંભળ્યું છે કે મૃત્યુ સમયે માણસે ભારોભાર શૃંગાર, સાહસ, સત્ય, ન્યાય અને સંયમથી કરતે રહે,
રહે, શાંતિમાં જ મરવું જોઈએ. તમે બધા શાંત થઈ જાવ પલેક યાત્રા માટે આનંદથી તૈયાર બેસી રહે તે
અને ધીરજ ધરો. હવે મને રજ માત્ર પીડા પણ થતી પછી એને બીજું જોઈએ પણ શું ?
નથી. શરીર સુખ અને ઠંડું બની રહ્યું છે. એ ઠંડી મને સંતોષ થશે કે જે કંઈ મેં કહ્યું છે એ જ્યારે મારા હૃદયને ઘેરી વળશે ત્યારે મારું મૃત્યુ થશે. પ્રમાણે તમારા જીવનને પુનઃ નિર્માણના સુધારણાના વિદાય.....!
સપાને વાર્ષિક ઉવસ
આ સભાને ૭૮ મે વાર્ષિક ઉત્સવ ઉમંગપૂર્વક જેઠ સુદી ૨ ગુરૂવાર તા. ર૩-૫-૭૪ના રોજ ઉજવવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રસંગે સભાના લાઈબ્રેરી હેલમાં સવારના ૧૦ કલાકે રાગ રાગણીથી પૂજા ભણાવવામાં આવી હતી. સારી સંખ્યામાં ભાઈઓએ હાજરી આપી હતી અને પ્રભાવના પણ કરવામાં આવી હતી.
આત્માનંદ પ્રકાશ
For Private And Personal Use Only
Page #12
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
· સન્માન-સમાજને અહેવાલ ...
જમણી બાજુ : (૧) સભાના ઉપપ્રમુખ શ્રી ગુલાબચંદભાઈ શેઠશ્રી વાડીલાલભાઈને
સન્માનપત્ર અર્પણ કરે છે. ડાબી બાજુ : (૨) સન્માન-પત્ર અંગે થયેલી સભામાં હાજર રહેલ સમુદાયનું
એક દશ્ય.
શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા તરફથી તા. ૨-૬-૭ ને રવિવારના રોજ શેઠશ્રી વાડીલાલ ચત્રભુજ ગાંધી જે. પી.ને સન્માન પત્ર અર્પણ કરવાને એક સમારંભ યોજવામાં આવ્યો હતો. સમારંભનું પ્રમુખસ્થાન શેકશી પન્નાલાલ લલ્લુભાઈ પટણી મહુવાવાળાએ સ્વીકાર્યું હતું. આ સમારંભમાં જૈન સંઘના આગેવાને, વિદ્યાને તેમજ જૈન જૈનેતર સમાજના ભાઈ–બહેનોએ સારી સંખ્યામાં હાજરી આપી હતી.
શરૂઆતમાં કુ. અરૂણાબેન તથા કુ. તિબહેને સંસ્કૃતમાં મંગળ બ્લેક સુમધુર રાગમાં ગાયા હતા. ત્યારબાદ મહિલા કોલેજના સંગીતના પ્રાધ્યાપક શ્રી. બાપોદરાભાઈ તથા મહિલા સેલેજની વિદ્યાર્થિની કુ. મીનલ ભટે સુમધુર સુરાવલી રેલાવી હતી.
ત્યારબાદ શ્રી જૈન આત્માનંદ સભાના ઉપપ્રમુખ શ્રી ગુલાબચંદ લલ્લુભાઈએ સૌનું હાર્દિક સ્વાગત કર્યું હતું, અને આજના સમારંભના પ્રમુખ શ્રી પન્નાલાલભાઈની ધાર્મિક શ્રદ્ધા અને ધાર્મિક તેમજ સામાજીક ક્ષેત્રે તેમની ઉદારતાની પ્રશંસા કરી હતી. જે વ્યક્તિને સન્માન પત્ર આપવાનું છે તેને યોગ્ય પ્રમુખ મેળવવા માટે આનંદ વ્યક્ત કર્યો હતો.
ત્યારબાદ સ્વાગત પ્રવચન કરતાં તેઓએ જણાવ્યું કે, જેનાં જીવનમાં સેવા અને ઉદારતાની ભાવના તાણાવાણાની જેમ વણાયેલ હોય તેમને જ માનપત્ર અર્પવાની ભાવના જાગ્રત થાય છે. વાડીભાઈનાં જીવનમાં આવી સુવાસ અનેક પ્રકારની ભરેલી છે. તેથી તેમનાં ગુણોનું બહુમાન કરવા અમોએ આ માનપત્ર આપવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
સન્માન-સમારંભને અહેવાલ
For Private And Personal Use Only
Page #13
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
શ્રી વાડીલાલભાઈએ ધાર્મિક, સામાજીક, કેળવણી વિષયક અને રાષ્ટ્રીય એમ દરેક ક્ષેત્રે ઉદાર દિલથી લક્ષ્મીને સલ્ફગ કર્યો છે. જાણવા મુજબ તેમની એવી ઉદારતાને આંક લાખ રૂપિયાને થાય છે.
અત્રે હાલમાં સરદારનગરમાં આપણાં જૈન સંઘે બનાવેલ કલાત્મક ભવ્ય દેરાસરમાં તેમજ પ્રતિષ્ઠામાં તેઓએ સારી ઉદારતા બતાવી લક્ષ્મીને ઉપયોગ કર્યો છે અને પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવને વધારે દીપાવ્યો છે.
પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવ પ્રસંગે જૈનોના ત્રણે ફિરકાની સ્વામિભક્તિ કરી હતી. જે અનુમોદનીય છે.
શ્રી જૈન કોન્ફરન્સનું નાવે જ્યારે ઝોલા ખાઈ રહ્યું હતું ત્યારે સતત મહેનત અને જાગૃતિપૂર્વક કોન્ફરન્સમાં નવું જોમ લાવવામાં તેમણે ભારે પુરુષાર્થ કર્યો હતો, અને તે સંસ્થાના સેક્રેટરી બની સંસ્થાને પ્રગતિને પંથે મૂકી દીધેલ છે.
ભાવનગરમાં શેઠશ્રી ભેગીલાલભાઈએ બીજા ઘણા ક્ષેત્રે ઉપરાંત ખાસ કેળવણીની સંસ્થા ઉભી કરવામાં લક્ષ્મીને સારી રીતે સઉપયોગ કર્યો છે, તેવી રીતે વાડીલાલભાઇએ પણ સ્ત્રી કેળવણીની જાણીતી સંસ્થા મહિલા કોલેજમાં તેમનાં પૂજ્ય માતુશ્રી નર્મદાબાઈનું નામ આપી એ સંસ્થાને મોટી રકમની સહાય કરી છે. હજુ પણ તે સંસ્થાના વિકાસમાં તન, મન, ધનથી સેવા આપી રહેલ છે. હાલ એ સસ્થા એક આદર્શ સ્ત્રી કેળવણીની સંસ્થા તરીકે પ્રખ્યાત છે. સંસ્થાનાં સદ્ભાગે છે. શ્રી. ખીમચંદભાઈ ચાંપશી શાહ અને જાણીતાં અધ્યાપક શ્રી જયેન્દ્રભાઈ ત્રિવેદી જેવા આદર્શ કાર્યકર મળ્યા છે. જેથી આ કોલેજ ઉત્તરોત્તર વિકાસ પામી રહેલ છે. સહશિક્ષણમાં સમાજને રસ મોટા ભાગે નથી હોતું. ત્યારે આ મહિલા કોલેજ કન્યાઓ માટે જ સ્વતંત્ર હોવાથી ઘણી મોટી સંખ્યામાં કન્યાએ લાભ લે છે.
તેમનાં જીવનમાં અનુકરણીય અને ધ્યાન ખેંચે તેવી એ હકીકત છે કે, ધંધાદારીની ભેટી પ્રવૃત્તિઓ વચ્ચે પણ કલાકોના કલાક ધર્મધ્યાનમાં પૂજા, સામાયિક, ધ્યાન અને નવકાર મહામંત્રના જાપમાં નિયમિત રચ્યાપચ્યા રહે છે. તે રીતે તેમની ધાર્મિક શ્રદ્ધા અનુકરણીય છે.
તેઓશ્રીને અપાતા આ માનપત્રમાં પૂજ્ય ગુરુદેવ આચાર્યશ્રી વિજયાનંદસૂરીશ્વરજી મહારાજનાં મંગળ આશિર્વાદ ભરેલા છે. તે વાડીલાલભાઈ એમનાં જીવનમાં ઉત્તરોત્તર પ્રગતિ કરતા રહે અને સ્વાસ્થ સાથે દીર્ધાયુ ભોગવે એવી શુભેચ્છા.
ત્યારબાદ આમાનંદ સભાના મંત્રી શ્રી કાન્તિલાલ દોશીએ અત્રેનાં જૈન સંઘના પ્રમુખ શેઠશ્રી ભોગીલાલભાઈ મગનલાલ શાહને શુભેચ્છા સંદેશા વાંચી સંભળાવ્યો હતો જે નીચે મુજબ છે –
શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા તરફથી ભાઈશ્રી વાડીભાઈને માનપત્ર આપવાને સમારભ તા ૨ જીને રવિવારે શ્રી પન્નાલાલ લલ્લુભાઈ પટ્ટણીના પ્રમુખ સ્થાને યોજવામાં આવ્યા છે, તે માટેનું તમારું આમંત્રણ મળ્યું. દાદરા ચડવાની મુશ્કેલીને લીધે સમારંભમાં હાજર રહી શકીશ નહિ પણ આ સંદેશ મોકલું છું.
ભાઈશ્રી વાડીભાઇએ તાજેતરમાં સરદારનગરને નુતન દેરાસરની સ્થાપનામાં જે અગ્રભાગ લીધે છે તે પછી તરત આવું બહુમાન કરવામાં આવે તે યોગ્ય જ છે. ભાઈશ્રી વાડીભાઈ મારા મિત્ર છે. એટલું કહે તે અધૂરું ગણાય. તે તે મારા નાનાભાઈ માં છે અને અમારો આ નિકટનો સંબંધ જોતાં તેમની પ્રશંસા કરે તે જરા અનુચિત લાગે છતાં તેમના અંગે થોડું કહેવા વિના રહેવાય તેવું નથી.
૯૦]
[આત્માનંદ પ્રકાશ
For Private And Personal Use Only
Page #14
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
શ્રી વાડીભાઈ ભાવનગરના સપૂત છે. વેપાર ધંધા અંગે ભલે મુંબઈ વસતા હોય પણ વતનને વિસર્યા નથી. મુંબઈમાં વેપાર ઉદ્યોગમાં અને સામાજિક તથા રાજકીય ક્ષેત્રમાં તેમણે પોતાના વિશિષ્ટ વ્યક્તિત્વથી આગવી ભાત પાડી છે. શિક્ષણ ક્ષેત્રે તેમજ ધાર્મિક ક્ષેત્રે તેમણે દાનને પ્રવાહ વહેવરાવ્યો છે. ભાવનગરમાં પણ મહિલા કોલેજની ખોટ તેમની ઉદાર સખાવતથી પૂરાઈ છે અને એરોપ્લેનમાં મુંબઈથી ભાવનગર આવનારને શહેરમાં પ્રવેશ કરતાં જ તેમનું આ સર્જન જોવા મળે છે. તેમની બધી પ્રવૃત્તિઓ વિશે કહેવાનો અત્યારે પ્રસંગ નથી.
આત્માનંદ સભા તેમને આ રીતે માનપત્ર આપે છે તે એગ્ય જ છે અને હું તમારા સહુની સાથે જોડાઉ . એવી શુભેચ્છાઓ સાથે કે શ્રી વાડીભાઈ હજી વધારેને વધારે સેવા કર્વા માટે લાંબુ તંદુરરત આયુષ્ય ભગવે.
ત્યારબાદ આત્માનંદ સભાનાં પ્રમુખ શ્રી બીમચંદભાઈ ચાંપશી શાહ જેમની તબીયત નરમ હોવાથી હાજર રહી શક્યા ન હતા તેમણે લખી મોકલાવેલ દં, પ્રવચન શ્રી કાન્તિલાલભાઈએ વાંચી સંભળાવ્યું હતું. જે નીચે મુજબ છે –
આજે શેઠશ્રી વાડીલાલભાઈને સન્માન-સમારંભ અમારી સભા તરફથી થાય છે તેથી મારું મન આનંદ મગ્ન થાય છે. કેમકે યોગ્યને યોગ્ય રીતે સત્કાર થઈ રહ્યો છે.
મારી તબીયત છેલ્લા બાર માસથી નરમ રહેતી હોવાથી આ પ્રસંગે પ્રબળ ઈચ્છા હોવા છતાં હાજર રહી શકતા નથી તેનું મને દુખ છે.
શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા લગભગ આઠ દસકાથી જૈન સમાજમાં કામ કરી રહી છે. તેણે જૈન ધર્મ અને સંસ્કૃતિના અમૂલ્ય પ્રત્યે સંસ્કૃત, પ્રાકૃત, અર્ધમાગધ વગેરે ભાષામાં ૨૦૦ ઉપરાંતની સંખ્યામાં પ્રગટ કર્યા છે અને જગતના વિદ્વાનમાં નામના મેળવી છે. વળી વિશ્વવિખ્યાત પૌર્વાત્ય વિદ્યાની સંસ્થાઓ સાથે સારા સંબંધે કેળવ્યા છે. જૈન સાહિત્ય ક્ષેત્રે આ મહામૂલી સિદ્ધિ અને સેવા ગણી શકાય તેવી છે. અલબત આ સભા આવું સુંદર કાર્ય કરી શકી છે તેને પ્રતાપ પરમ પૂજ્ય ન્યાયાભાનિધિ આચાર્ય શ્રી વિજયાનંદસૂરીશ્વરજી મહારાજ અને તેમના પરિવારને છે. અને તેમાં પણ ખાસ કરીને આગમ પ્રભાકર મૃતશીલવારિધિ સ્વ. પુણ્યવિજયજી મહારાજની કૃપા તો આ સભા કદાપિ ભૂલી શકે તેમ નથી.
Try –આ સભાને એક હેતુ એ પણ છે કે આ સભાને કોઈ સભ્ય સારું કાર્ય કરે અથવા કેઈ ઇરછનીય પદવી પ્રાપ્ત કરે તે તેને અભિનંદન આપવા સમાન-સમારંભ યોજવા. આવા પ્રસંગે આનંદદાયી અને પ્રેરણાત્મક બની જાય છે. અગાઉ આવી રીતે રાયબહાદુર સીતાબચંદજી નાર, શેઠ મનસુખલાલ ભગુભાઈ, શેઠશ્રી હઠીસંગ ઝવેરભાઈ, રાયબહાદુર વિજયસિંહજી દુધેડિયા, શેઠશ્રી દેવકરણ મુળજીભાઈ, શેઠશ્રી ભોગીલાલ મગનલાલ, શેઠશ્રી મોહનલાલ તારાચંદ, શેઠશ્રી ફતેચંદ ઝવેરભાઈ વગેરેને સન્માનપત્રો આપ્યા છે. આજે ભાવનગરના વતની અને આ સભાના પેટ્રન શેઠશ્રી વાડીલાલભાઈ ચત્રભુજ ગાંધીનું તેમના ધર્મપ્રેમ અને સમાજ કલ્યાણની ભાવનાથી પ્રભાવિત બનીને આ સન્માનપત્ર અર્પતા ખૂબ હર્ષ થાય છે.
તેઓ સામાન્ય વેપારીમાંથી જથ્થાબંધ વેપારી અને છેવટે ઉદ્યોગપતિ બન્યા. ધંધામાં જેમ જેમ સફળતા સાંપડતી ગઈ તેમ તેમ લક્ષ્મી પણ મળવા લાગી છતાં લક્ષ્મીનું અભિમાન તેમને ચડયું નથી,
સન્માન-સમારંભને અહેવાલ
[૯૧
For Private And Personal Use Only
Page #15
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
પરંતુ તેમણે લા અમુક ભાગ ધર્મ અને સમાજ કલ્યાણકારી કાર્યોમાં વાપરવા માંડ્યો. દાનથી શુદ્ધિ થાય છે એ સૂત્ર તેમણે પચાવી લીધેલું છે, એમના દાન કેળવણી અને આરોગ્ય તથા ધાર્મિક ક્ષેત્રોમાં ખાસ કરીને છે.
ધાર્મિક ક્ષેત્રે પણ તેઓ સારો એવો પૈસો વાપરે છે. હમણાં જ ભાવનગરના સરદારનગર જિનાલયની પ્રતિષ્ઠા પ્રસંગે તેમણે સારી એવી રકમ વાપરી લાભ લીધો છે.
તેઓ ખૂબ પ્રવૃત્તિશાળી હોવા છતાં સામાયિક, પ્રતિક્રમણ, દેવપૂજ વગેરે ધાર્મિક ક્રિયા નિયમિત હમેશા કરતા રહે છે.
તેમના પત્ની શ્રીમતી ભાનુમતી બહેન ખૂબ ધમં શ્રદ્ધાળુ, સાદા અને વિવેકશીલ છે. તેમના પુત્રો શ્રી મહેશભાઈ વગેરે પણ ધર્મના અનુરાગી છે.
હું શેઠશ્રી વાડીલાલભાઈને સ્વાસ્થ સહિત દીઘાયુષ્ય ઈચ્છું છું અને તેમના હૃદયમાં ધર્મ પ્રેમ અને સમાજ કલ્યાણની જ્યોત સદા જલતી રહે અને તેમના શુભ હસ્તે દિવસે દિવસે પુણ્યાનુબંધી શુભકાર્યો વિશેપ ને વિશેષ થતા રહે એવો આશીર્વાદ આપું છું.
ત્યારબાદ આત્માનંદ સભાના મંત્રી શ્રી હીરાલાલ ભાણજી શાહે સન્માન-પત્રનું વાંચન કર્યું હતું જે નીચે મુજબ છે – દાનવીર ધર્મપ્રેમી શેઠશ્રી વાડીલાલભાઈ ચત્રભુજ ગાંધી, જે પી
આપની ધર્મ પ્રત્યેની ઊંડી શ્રદ્ધા, સાધર્મિક બંધુઓની ઉન્નતિ માટેના તીવ્ર પ્રયાસ, અને સમાજ તથા દેશના કલ્યાણની શુભ ભાવના વગેરે ગુણેથી આકર્ષાઈ અમે આપને આ સન્માન-પત્ર અર્પણ કરવા પ્રેરાયા છીએ અને તે બદલ ગૌરવની લાગણી અનુભવીએ છીએ.
ધર્મપ્રિય સેવાભાવી અને સંસ્કારી કુટુંબમાં જન્મ પામીને આપે આપના પૂર્વજોના પુણ્યકાર્યોમાં સારી રીતે વધારો કરીને સમસ્ત સમાજમાં ગાંધી-પરિવારની કીર્તિ પ્રસરાવી છે.
આપના પૂજ્ય પિતાશ્રી પાલીતાણામાં શ્રી સિદ્ધક્ષેત્ર જૈન બાલાશ્રમની સ્થાપના અને વિકાસ પાછળ પુષ્કળ પરિશ્રમ કરી એક નમૂનેદાર સંસ્થા બનાવવામાં સહાયભૂત થયા હતા. પિતાના પગલે ચાલી આપે પણ જૈન તેમજ સાર્વજનિક સંસ્થાઓની સ્થાપના અને વિકાસમાં તન-મન-ધનથી અગ્રભાગ લીધેલ છે.
શહેર ભાવનગરમાં સામાન્ય અભ્યાસ કરી નાની ઉમ્મરેજ મુંબઈ જઈને છુટક કાપડના વેપારમાં આપે ઝંપલાવ્યું અને ભવ્ય પુરુષાર્થ અને ભારે વેપારી કુનેહના પરિણામે ઉત્તરોત્તર પ્રગતિ કરી આજે આપ ગ્રુપ ઓફ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના કર્ણધાર બન્યા છે. કાપડ, રસાયણ અને આયાત-નિકાસ વ્યાપારમાં આપના માર્ગદર્શન નીચે કામ કરતા ઉદ્યોગ અને કંપનીઓએ બેંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે. આપના પુરુષાર્થને આ આખો ઇતિહાસ ભારે રોમાંચક અને સાહસપૂર્ણ છે.
આપની ઉપર નાની ઉમરથીજ મહાત્મા ગાંધીજીના વિચારોને પ્રભાવ પડ્યો હતો અને આપે સત્યાગ્રહ આંદોલનમાં ભાગ લીધો હતો. તે સમયે ખૂબ નફે આપ પરદેશી કાપડના વેચાણનો ધંધે ન કરવાની આ પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી, અને રાષ્ટ્રીય પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું. સ્વરાજ્ય મળ્યા પછી રાષ્ટ્રીય ક્ષેત્રે આપની સેવામાં સરકારે વિવિધ સમિતિમાં લીધી. મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભામાં ચેમ્બર મતવિસ્તારમાંથી
[આત્માનંદ પ્રકાશ
For Private And Personal Use Only
Page #16
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
આપ ચૂંટાઈ આવ્યા અને એ વિસ્તારના લોકોનું સુયોગ્ય પ્રતિનિધિત્વ કર્યું. સરકારશ્રીએ આપની સેવાઓની કદરરૂપે આપને જે. પી. બનાવીને બહુમાન કર્યું છે.
પોતાના પુરુષાર્થથી કમાયેલી લમીનો સદુપયોગ કરી ધર્મ, કેળવણી અને આરોગ્યના ક્ષેત્રે આપે ઘણી મોટી સખાવત કરી આપના ધર્મકાર્યોની સુવાસ ચોતરફ પ્રસરાવેલી છે.
શહેર ભાવનગરમાં સરદારનગરના વિસ્તારમાં આ વર્ષમાં જ ભાવનગરના શ્રી જૈન શ્વેતામ્બર મૂર્તિપૂજક તપા સંઘે બનાવેલ ભવ્ય શ્રી શાન્તિનાથ જિનપ્રાસાદના નિર્માણ અને પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવમાં આપે ઉદારતાપૂર્વક ફાળે અને સહકાર આપી આ શુભ પ્રસંગને દિપાવેલ છે.
આપ તે ધાર્મિક ચિંતનમાં અને ભક્તિમાં સારો વખત લે છે. ધર્મના આ સુસંસ્કારો આપના કુટુમ્બ પરિવારમાં પણ સારી રીતે પ્રસરેલા છે.
આપની શુભભાવનાના પરિણામે આપે અનેક સમાજકલ્યાણના કાર્યો કર્યા છે. પાલીતાણાની શ્રી ચત્રભુજ મોતીલાલ ગાંધી હાઈસ્કૂલ, ઘાટકોપરની શ્રી વાડીલાલ ચત્રભુજ ગાંધી ગુરુકુળ હાઈસ્કૂલ, ભાવનગરની શ્રીમતી નર્મદાબાઈ ચત્રભુજ ગાંધી મહિલા કોલેજ વગેરે કેળવણીની ઘણી સંસ્થાઓની સ્થાપના અને વિકાસમાં આપનો ફાળો અનન્ય છે. ઘાટકોપર તેમજ અમરગઢની હોસ્પીટલમાં આપે ઉદાર સખાવત કરી છે. નાની મેટી અનેક સંસ્થાઓમાં આપ ટ્રસ્ટી તરીકે પણ સેવા આપી રહ્યા છો.
આપ અમારી આત્માનંદ સભાના પેટ્રન છો અને સભા પ્રત્યે સારી લાગણી ધરાવો છો. અને સંસ્થાના વિકાસમાં રસ લઈ રહ્યા છો એ માટે અમે આનંદ અનુભવીએ છીએ.
આ સન્માન-પત્ર આપનામાં રહેલા ગુણોને વધારે વિકસિત કરવામાં જાગૃત રાખે તેમજ ધર્મની વકીલ તેમજ સમાજની સેવા કરવા આપ આરોગ્ય સાથે દીર્ધાયુ ભોગવો એ શુભેચ્છા. ખીમચંદભાઈ થાંપશી શાહ-પ્રમુખ જાદવજી ઝવેરભાઈ શાહ ગુલાબચંદ લલુભાઈ શાહ
હીરાલાલ ભાણજીભાઈ શાહ મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા-ઉપપ્રમુખ કાન્તિલાલ જગજીવનદાસ દેશી-માનદ મંત્રીઓ
શ્રી જૈન આત્માન સભા ભાવનગર,
સંવત ૨૦૩૦ જેઠ સુદ ૧૩ રવિવાર તા. ૨-૬-૧૯૭૪ ત્યાર બાદ ભાવનગરનાં જાણીતાં ધારાશાસ્ત્રી ભાવનગર વકીલ મંડળના પ્રમુખ શ્રી ગુલાબરાયભાઈ સંઘવીએ પિતાનાં વક્તવ્યમાં જણાવ્યું હતું કે, આજે શ્રી વાડીભાઈ માટે બેલતા સંકેચ અને ક્ષોભ અનુભવું છું. કારણ કે મારે મુરબ્બી વાડીભાઈ સાથે બે પેઢીને સંબંધ છે. મારા વડીલ બંધુ વાડીભાઈના અંગત મિત્ર છે અને તે કારણે તેમને માટે બેલતાં સ્વપ્રશંસા જેવું જણાય છે. તે છતા ઔચિત્યને ભંગ કરી એટલા માટે બેલુ છું કે તેમના કાર્ય અને તેમની શક્તિ માટે બેસવાનું છે. વ્યક્તિ માટે નહિ.
શ્રી વાડીભાઈ અત્યંત કપરા કાળમાં પસાર થઈ પિતે ખંત, અભ્યાસ અને કર્તવ્ય નિષ્ઠાથી આપ બળે આગળ વધી આજે સમાજ તથા શહેરને પ્રેરણા આપી રહેલ છે. તેઓને ભાગ્યે યારી આપી છે તેને સ્વીકાર કરીએ તે પણ તેઓની ઉદ્યોગ પ્રત્યેની સુઝ તેને લગતા અભ્યાસ, એક દીલ અને તન્મયતા તેમની પ્રગતિમાં કારણભૂત છે. આજ કાયદાનું સ્થાપત્ય એટલું ફુલ્ય ફાલ્યુ છે કે કાયદાના સામાન્ય અભ્યાસ સિવાય
સન્માન-સમારંભ અહેવાલ
[૩
For Private And Personal Use Only
Page #17
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
ઉદ્યોગમાં પ્રગતિ સાધી શકાતી નથી. વાડીભાઈનું કાયદાની ઇન્કમટેક્ષ, સેલ્સટેક્ષ, લેબર લે તથા ઘણુ ખરૂ દીવાની કાયદાનું પ્રાથમિક જ્ઞાન છે. અને તે કારણે પણ પોતાને ઉદ્યોગ સારી રીતે ખીલવી શકયા છે. અને પ્રગતિ સાધી સંપત્તિ પ્રાપ્ત કરી છે. તેમાંથી લેક કલ્યાણના કાર્યમાં, શિક્ષણ કાર્ય માં, કે સામાજીક અને ધાર્મિક કાર્યમાં વાપરી તેમણે ઘાટકોપરમાં અતિ લોકચાહના પ્રાપ્ત કરી છે. તેવી જ રીતે ભાવનગર તથા મુંબઈમાં ધણી શિક્ષણ, સામાજીક તથા ધાર્મિક સંસ્થાઓમાં અનેક પ્રકારે સહાયભૂત બની યુવાન પેઢીને પ્રેરણા આપી રહ્યા છે.
જૈન આત્માનંદ સભા શ્રી વડીભાઈનું સન્માન કરે છે તે યાચિત અને અભિનંદનને ય છે તેથી વિશેષ શ્રી જૈન આમાનંદ સભાને અભિનંદન ઘટે છે કારણ કે આ સભાએ જુના ભાવનગર રાજ્યના વખતથી શહેરમાં ચારિત્ર્ય અને સંસ્કારનું ઘડતર કરવામાં અગ્ર ભાગ ભજવ્યો છે અને જ્ઞાતિ સંસ્થા હોવા છતાં જાહેર જીવનમાં પણ સારો રસ બતાવ્યો છે. સભાએ અનેક ધાર્મિક સંસ્કાર આપે તેવા મહા મૂલ્યવાન અગત્યનાં પુસ્તક પ્રકાશન કરેલ છે. અને શિક્ષણ ક્ષેત્રે આગવું સ્થાન મેળવેલ છે. જેથી સંસ્થા એગ્ય અને સુપાત્ર વ્યકિતનું બહુમાન કરી જે વ્યક્તિને માન આપે છે તેવું માત્ર નથી હોતું પરંતુ તેઓ પોતે પણ માનના અધિકારી બને છે.
ત્યાર બાદ મહિલા કોલેજના પ્રિન્સિપાલ શ્રી જયેન્દ્રભાઈએ પોતાનાં વક્તવ્યમાં જણાવ્યું કે,
માનનીય પ્રમુખશ્રી, આદરણીય શેઠશ્રી વાડીલાલભાઈ, મુ. શ્રી. ગુલાબચંદભાઈ મુ. શ્રી બકુભાઈ મુરબ્બીઓ, બહેનો અને બંધુઓ,
શ્રી. જૈન આત્માનંદ સભા તરફથી યોજાયેલા આ સન્માન સમારંભમાં ભાગ લેવા માટે મને પણ તક આપવામાં આવી તે માટે હું સભાને આભાર માનું છું. આદરણીય શેઠ શ્રી વાડીલાલભાઈનું જાહેરમાં સન્માન કરીને સભાએ એક પ્રશસ્ય કાર્ય કર્યું છે.
દાયકાઓ પહેલાં ભાવનગરના ટાઉન હોલમાં સુપ્રસિદ્ધ સાક્ષર શ્રી, રમણલાલ વસંતલાલ દેસાઈનું વ્યાખ્યાન જાયેલું. તે વખતે તેઓશ્રી પોતાની સામાજિક નવલકથાઓ માટે પ્રસિદ્ધ હતા. ઐતિહાસિક નવલકથાઓ તેમણે ત્યારે ખાસ લખી નહોતી. સભાના અંતે કેઈએ તેમને પૂછ્યું કે “મુનશીની નવલ કથાના પાત્રો જેવા પરાક્રમી અને તેજસ્વી હોય છે તેવા તમારી નવલકથાના પાત્રો કેમ હોતા નથી ? તેમણે હસીને કહેલું, “ભૂતકાળના ગુજરાતીઓ જેવા પરાક્રમી હતા તેટલા વર્તમાનના કયાં છે? કોઈ મગનલાલ કે છગનલાલ એવરેસ્ટનું આરોહણ કરે તેવું તમે કલ્પી શકે ખરા ?
આજે તે ગુજરાતની દીકરીઓ પણ હિમાલયના શિખરો સર કરવા માંડી છે. પણ શ્રી. ૨. વ. દેસાઈ પરાક્રમ માત્ર યુદ્ધભૂમિ કે પર્વતારોહણ કે એવા કેઈ ક્ષેત્રમાં જ હોઈ. શકે એમ ક૫તા હશે ? ભવ્ય પુરુષાર્થ કરીને લાખ મેળવવા અને ઘડીના છઠ્ઠા ભાગમાં લૂંટાવી દેવા એ પણ પરાક્રમ નથી ? ટેલીફેન પર લાખ બે લાખ ખેવાના સમાચાર મેળવ્યા પછી પણ સંપૂર્ણ સમતા રાખીને નિરાંતે ભજન કરનારા વ્યક્તિઓનું ધૈર્ય વખાણવા લાયક નથી ? | મુ. શેઠશ્રી વાડીલાલભાઈની જીવનગાથા એક પરાક્રમની જ કથા છે. નાની ઉમરે સંજોગોમાં અભ્યાસ છેડીને ધંધો કરવાની ફરજ પાડી અને કાપડના કટપીસને વેપાર કરવાનું શરૂ કર્યું ત્યારથી આજ સુધીને ઇતિહાસ ભારે રોમાંચક અને આકર્ષક હોવો જોઈએ. સાવ સામાન્ય વેપારમાંથી મેટા ઉદ્યોગપતિ બનવું; રાજકીય, સામાજિક, ધાર્મિક ક્ષેત્રે આગળ પડતું કામ કરીને નામના મેળવવી એ દેખાય છે એટલું સહેલું
[આત્માનંદ પ્રકાશ
For Private And Personal Use Only
Page #18
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
નથી. એની પાછળ કેવી મેટી તપશ્ચર્યા પડી હશે તે સમજવું જોઈએ. ક કોયડો કોડીને પણ એ ના કળાય ત્યાં સુધી ?
અમેરિકા શોધીને પાછા આવનારા કે લંબસનું સ્પેનના બાદશાહ સન્માન કરતા હતા, ભોજન સમારંભ ચાલતું હતું. કોઈ અદેખા અમલદારે તેણે માર્યો, “આમાં કેલંબસનું શું પરાક્રમ છે? કઈ પણ માણસ સીધા ને સીધા વહાણ હંકાર્યો જાય તે સામે કિનારે પહોચે જ ને?? કેલંબસે તરત ટેબલ પરથી ઈ લઈ કહ્યું, ‘આને કેઈ ઉભું રાખી શકો ખરાં ?” સૌ કોઈએ મથામણ કરી પણ લંબગોળ દડું ઊભું શી રીતે રહે ? સૌએ કોલંબસને જ આ કામ કરી દેવા કહ્યું, તેણે તરત ચપુ લઈ ઈડા એક છેડો સહેજ કાપી નાખ્યો. એ છેડા પર ઈ ઊભું રાખ્યું. સૌ કહે, “આ તે અમેય કરી શકત.” કોલંબસે કહ્યું, ‘તે કરવું હતું ને ? લઈને ઇડો છેડો કાપવાની મનાઈ તે નહોતી કરવામાં આવીને? પણ મુકવું જોઈએ ને ? વહાણ સીધાં હું કાર્યો રાખવાથી અમેરિકા ખંડ જડી જતું હોય તે સૌએ નીકળી પડવું હતું ને?' પણ દુનિયા આવી જ છે. કેઈના પરાક્રમથી રાજી થવાને બદલે ઈર્યા કરે છે. કેટકેટલા પુરૂષાથી પુરુષાએ દોરી લેટાની મુડીએથી શરૂ કરી કરોડો રૂપિયાની કમાણી કરી છે ! ગુજરાતીઓ માટે તે આવા પરાક્રમે ખૂબ જાણીતા છે. આવા એક ગુજરાતીને, એક ભાવનગરીને આપણે સન્માની રહ્યા છીએ.
મુ. શેઠશ્રી વાડીલાલભાઈ જેમ કમાઈ જાણે છે તેમ બચી પણ જાણે છે. આરોગ્ય, કેળવણી અને ધર્મ ક્ષેત્રે એમણે વહાવેલ દાનના પ્રવાહની હમણા જ આપણે વાત સાંભળી. શરીરને નીરોગી રાખવામાં મદદરૂપ થનાર દવાખાનાં, મનને નીરોગી રાખવામાં મદદરૂપ થનારી કેળવણીની સંસ્થાઓ અને આત્માને ઉન્નતિના માર્ગે જવામાં સહાયભૂત થનારી ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓ સૌને મુ, વાડીભાઈએ પોતે અથાક મહેનત કરી કમાયેલું ધન છૂટે હાથે આપ્યું છે. ગરીબ લોકોને વિવિધ રીતે મદદ પહોંચે એવાં ગુપ્ત દાનને તે હું ઉલ્લેખ પણ કરતો નથી.
તે ખૂબ ધાર્મિક છે. જૈન ધર્મના આચાર વ્યવહારના આગ્રહી છે. આટલી બધી પ્રવૃત્તિ કરનાર માણસને ધાર્મિક કાર્યો નિયમિત કરવા માટે વખત કેમ કરીને મળતું હશે એની મને નવાઈ લાગતી. એકવાર હું મુંબઈથી તેમની સાથે ઘાટકોપર જતો હતો. મોટર ચાલવા માંડી અને તેમણે માળા શરૂ કરી. મને રહસ્ય સમજાઈ ગયું. પળે પળને સદુપયોગ કરનાર માણસને બધા કાર્યો માટે પૂરતો સમય મળીજ રહે છે. મારી જેવા ઘણા માણસે આ સભામાં હશે જે અમુક કામ આળસને અંગે ન થઈ શકતું હોય ત્યારે વખત નથી એટલે થતું નથી એમ કહેતા હશે. ભગવાને સૌને એક દિવસનાં માત્ર ચોવીસ કલાકજ આયા છે. એને સદુપયોગ સમજણપૂર્વક કરીએ તે બધા કામ માટે સમય મળી રહે. એક અંગ્રેજ વિઠાને કહ્યું છે કે આપણે બહારગામ જઈએ ત્યારે આપણી બેગને જે રીતે પેક કરીએ છીએ તે રીતે આપણા દિવસના કાર્યોને આપણે પેક કરવા જોઈએ. જેમ નાની ચીજો બેગના ખુણામાં કે જ્યાં પિલાણ હોય ત્યાં ગોઠવી દઇએ છીએ તેમ થોડો થોડો સમય પણ દિવસમાં જ્યારે ફાજલ પડે ત્યારે તેમાં પ્રવૃત્તિ ગોઠવી શકાય. મુ. શ્રી વાડીભાઈ મેટરના પ્રવાસમાં મોટે ભાગે મૌન રાખીને માળા ફેરવે છે. એ રીતે સમય કાઢીને પણ અન્ય ધાર્મિક ક્રિયાઓ માટે સમય મેળવી લે છે. ચિત્તને એથી શાંતિ મળે છે અને પુણ્યમાં વૃદ્ધિ થાય છે. આમ વૃત્તિ હોય તે પ્રવૃત્તિ માટે સમય મળી જ રહે છે.
આપણે જ્યારે તેમનું સન્માન કરીએ છીએ ત્યારે તેમના ગુણોનું સન્માન કરીએ છીએ એ ગુણોનું આહવાન કરીએ છીએ અને એ ગુણ આપણામાં અને આપણું આસપાસ વિકસે એવું ઈચ્છીએ છીએ. એ માટે તે આવા મેળાવડાઓ એજીએ છીએ.
સન્માન-સમારંભ અહેવાલ
For Private And Personal Use Only
Page #19
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
હું' મુ. શ્રી વાડીલાલભાઇના કુટુંબ જીવનથી પણ સુપરિચિત ', મારી જાતને એ માટે હુ' સદ્ભાગી માનુ છુ. નાના મેાટા સૌ કુટુંબમાં સાથે જમતા હોય, પોતપોતાની વાતો ચાલતી હોય, મુ. શ્રી, વાડીભાઈ અને મુ. શ્રી ભાનુબહેન સંસારનો સર્વે ભાર છોડીને સૌની સાથે આનંદ પ્રમોદ કરતાં હોય એ દૃશ્ય મને ખૂબ ગમ્યું છે. સુખી કુટુંબમાં વસનારા માણસ નવા નવા પરાક્રમો માટે તાજો માજો થઈ જતો હોય છે. શ્રી. મહેશભાઇ કે શ્રી. હરીશભાઈ સાથે પણ તમારે કામનો પ્રસંગ પડે તો તમે તેમની નમ્રતાથી પ્રસન્ન થઇ જાઓ, ધનની સાથે સાથે જે દુર્ગુણે સમાજમાં પ્રવેશ કરી જાય છે તે શ્રી. વાડીભાઇના કુટુંબમાં પ્રવેશ કરી શકયા નથી તેનાં એ કારણા મને સ્પષ્ટ દેખાયાં છે. એક તો આખું કુટુંબ ખૂબ સાદાઈથી રહે છે. જાતે કામ કરી લેવામાં કોઈને સંકોચ નથી અને બીજી મુ. શ્રી. વાડીભાઈ અને મુ. શ્રી. ભાનુબહેનની ધાર્મિક વૃત્તિ, અહંકાર વગેરે દુર્ગુણોની આડે પાળ બાંધીને ઊભી રહે છે. પુત્રો, પુત્રી, પુત્રવધૂ વગેરેમાં વ્યાપ્ત સ્નેહની સરવાણી સમસ્ત પરિવારને સાચાં સુખના સતત અનુભવ કરાવે છે. એટલે આજે શ્રી જૈન આત્માનદ સભાએ આ મેળાવડો યોજીને એક સમાજોપયોગી સેવા કાર્ય કર્યું છે અને તેમાં ભાગ લેવાની મતે પણ તક આપીને કૃતા કર્યાં છે એમ જણાવી મારૂં વક્તવ્ય પૂરૂં કરવાની રજા લઉં છું.
—જયેન્દ્ર ત્રિવેદી
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
ત્યારબાદ કુ. સરલાબેન કપાસીએ જણાવ્યું કે :—
મુરબ્બી વાડીભાઇ ધાર્મિક, સામાજીક, કે કેળવણીના ક્ષેત્રમાં આર્થિક સહાય આપવા ઉપરાંત જ્યારે જ્યારે જરૂર હોય ત્યારે પોતે જાતે સેવા આપવામાં પાછી પાની કરતા નથી, એક વખત તેમને ધરે હું કામ સર ગયેલી ત્યારે કેટલાક ભાઇએ આવા કોઇ પ્રકારની સેવા માટે આવ્યા હતા. ત્યારે તેઓ થાકેલા હતા તો પણ તેઓએ તેમની વાતને સહ વધાવી લીધી હતી. ઘાટાપુરમાં તેમનું સ્થાન ઉદારતા અને સેવા માટે ઘણું જાણીતુ છે. શ્રી જૈન આત્માનદ સભા તેમને સત્કાર કરે છે તે ઘણું ચિત છે.
ત્યારબાદ શ્રી ગુલાબચંદ લલ્લુભાઇએ શેઠશ્રી વાડીલાલભાને માનપત્ર અપર્ણ કર્યું હતું .
તેને પ્રત્યુત્તર આપતા શેઠશ્રી વાડીલાલભાઇએ જણાવ્યું કે
મે જે કઈ કર્યું છે અને કરૂં છું તે મારા આત્મસતોષ માટે અને મારી ફરજ રૂપે કરૂં છું. ભાવનગરમાં સરદારનગરમાં પ્રતિષ્ઠા માટે મને જે શુભ યોગ પ્રાપ્ત થયા તે મારૂં સદ્ભાગ્ય સમજું છું. અને સઘના ઉપકાર માનું છું.
:
શ્રી જૈન આત્માનંદ સભામાં આજ સુધી હુ' જોઇએ તેવા રસ લઈ શકયો નથી. પણ કીંમતી અગત્યના પુસ્તકો અને સુંદર સાહિત્ય પ્રકાશન વિગેરે કાર્યો કરતી આ સભામાં જરૂર હું ઊંડો રસ લઇ મારાથી બનતો સહકાર આપીશ.
ત્યારબાદ પ્રમુખશ્રી પન્નાલાલભાએ જણાવ્યું હતું કે, આત્માનંદ સભા સાહિત્ય અને સેવાનાં ક્ષેત્રે સુંદર કાર્યો કરી રહી છે અને આવા ઉદાર ચરિત શેઠશ્રી વાડીલાલભાઇનુ બહુમાન કરવાનો નિર્ણય કરવા માટે હું સભાનાં કાર્યવાહકોને અભિનદન આપુ બ્રુ. શેઠશ્રી વાડીવાલભાઇને પણ ધાર્મિ ક તેમજ સમાજ કલ્યાણનાં કાર્યો કરતા રહે અને તેઓશ્રી તંદુરસ્તી સાથે દીર્ધાયુ પ્રાપ્ત કરે એવી શુભેચ્છા પાઠવું છું.
ત્યારબાદ ફૂલહાર અને આભારવિધિ થયા પછી સભા વિસર્જન થઈ હતી.
૬]
For Private And Personal Use Only
[આત્માન’દ પ્રકાશ
Page #20
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
મનિષ્ઠ આચાર્ય શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગર સુરીશ્વરજીની
સ્વર્ગારોહણ તિથિ પ્રસંગેનું વ્યાખ્યાન [જેઠ વદિ ૩ તા. ૮-૬-૭૪ના દિવસે ગનિક આચાર્ય શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગર સૂરીશ્વરજીની ૪૯મી સ્વર્ગારેહણ તિથિ પ્રસંગે પૂ. આચાર્ય શ્રી કૈલાસસાગરસૂરિજી મહારાજના વિદ્વાન શિષ્યરત્ન પૂ. પદ્મસાગરજી ગણિવર્ય મહારાજે મુંબઈના ગેડીજી જૈન ઉપાશ્રયમાં આપેલા વિદ્વત્તાપૂર્ણ વ્યાખ્યાનને મહત્ત્વને ભાગ નીચે આપવામાં આવ્યો છે. પ્રસ્તુત વ્યાખ્યાનની વિસ્તૃત બેંધ શ્રી. લાલચંદ કે. શાહ બી. એ. (ઓનર્સ) બી. ટી. એસ. ટી. સી. એ લીધેલી, જે પરથી સંકલન કરી નીચેનું વ્યાખ્યાન તૈયાર કરવામાં આવેલ છે.
–સંપાદક અનંત ઉપકારી વીતરાગ ભગવંતે અંતિમ દેશના વખતે મહત્ત્વપૂર્ણ ઉપદેશ આપેલ છે. જીવન શું છે? મૃત્યુ શું છે ? અને તે વચ્ચેનું રહસ્ય શું છે તે અંગે બધું આ ઉપદેશમાં આડી જાય છે. એક સુંદર ઉપમા છે. જંગલમાં વિશાળ પશુ પરિવાર હતો. ત્યાં એક સિંહ આવ્યો અને બધા વચ્ચેથી એક અગત્યના પશુને ઉપાડી ચાલ થઈ ગયે. વિશાળ પરિવાર હોવા છતાં કોઈ તેને ન બચાવી શકયું. માનવજીવનની પણ આવીજ પરિસ્થિતિ છે. યમરૂપી સિંહ આવે ને શિકાર કરી ચાલતો થઈ જાય. કુટુંબ પરિવાર હાથ ઘસતા જોયા કરે. ત્યાં છે કોઈનું રક્ષણ? કોઈ કેર્ટને સ્ટે ઓર્ડર ત્યાં કામ આવી શકે છે ?
સ્વર્ગસ્થ આચાર્ય શ્રી બુદ્ધિસાગરસુરીશ્વરજીનું જીવન અપૂર્વ હતું. જેને કુળમાં જન્મ નહોતે થયે પણ જૈન કુટુંબો વચ્ચે જન્મ થયો હતો. આચાર્ય શ્રી રવિસાગરજી મહારાજ રસ્તે જતા હતા ત્યાં પાછળથી દેડતી ભેંસ આવી. બુદ્ધિસાગરજી બન્યા પહેલાના બેચરદાસની દૃષ્ટિએ આ દશ્ય પડ્યું. મહારાજશ્રીને બચાવવા પ્રયત્ન કર્યો અને ભેંસને લાકડી મારી દૂર ખસેડી દીધી. સદ્ભાવના સાહસને લઈ આવે છે. પરંતુ આચાર્યશ્રીએ બેચરદાસને ભસને મારતા વાર્યા અને કહ્યું કે જીવનમાં પ્રતિકાર નહીં સ્વીકાર થવો જોઈએ. બેચરદાસને અહિંસાની નવીજ દષ્ટિ પ્રાપ્ત થઈ. સાધુનું જીવન પરોપકાર માટે છે. સાનિતિ પરહિતાનિ કાર્યાણિ યઃ સઃ સાધુઃ સાધુનું જીવન સાધનાથી સૌરભભર્યું હોય છે. દુનિયાના સંઘર્ષને સ્વીકાર કરવાથી શાંતિનો અનુભવ થાય છે એ પાઠ આચાર્યશ્રીએ બેચરદાસભાઈને આવે અને જીવનમાં પરિવર્તન આવ્યું. આચાર્યશ્રીએ બેચરદાસની જિજ્ઞાસા જોઈ મહેસાણા પાઠશાળામાં અભ્યાસ માટે વ્યવસ્થા કરાવી આપી. પૂર્વજન્મની સાધના તે હતી જ, તેના પર ચડેલી ધૂળ ઊડી ગઈ. સર્વ દર્શનનું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું. યુવાવસ્થા હતી. પછી તે પાલનપુર મુકામે દીક્ષા લીધી અને બેચરદાસભાઈ બુદ્ધિસાગરજી બન્યા. સાધનાની અપૂર્વ દષ્ટિ હતી, જીવ માત્ર માટે તેમને પ્રેમ હતો. સંઘર્ષમાં સમન્વય સાધતા. તેમના શબ્દોમાં ચિંતન હતું, બળ હતું. જિન આગમના મંથનમાંથી મેળવેલ નવનીત જગતને અપ્યું. વીતરાગના શબ્દોમાં પ્રચંડ શક્તિ છે. તે શક્તિને સ્વીકારવા ગ્ય પાત્રતા જોઈએ. પૂજ્ય શ્રી, બુદ્ધિસાગરસૂરિજીએ લેક ભાષામાં જૈન દર્શનનો પરિચય કરાવ્યો. રેચક ભાષામાં ગ્રંથની રચના કરી. તેમની રચનામાં સાધનાની સુગંધ મહેકે છે. સમન્વયની દૃષ્ટિથી પરિચય કરાવવાની દૃષ્ટિ હતી, જીવન તે ટૂંકું હતું પણ થોડા સમયમાં મહાન કામ કરી ગયા. સંઘર્ષમાં પોતાની શક્તિને વેડફી ન દેતાં. એ શક્તિને ઉપયોગ સમન્વયમાં કરી પ્રશસ્ય સર્જન કર્યું. તેમણે નિર્મળ અને શુદ્ધ ભાવે પરમાત્માને પરિચય કરાવ્યો. જગતના જીવોનાં જીવનને જીર્ણોદ્ધાર કર્યો. તેમનામાં લઘુતા-નમ્રતા અમાપ હતા, તેમનું જીવન અગરબત્તી સમાન હતું. પ્રતિકાર નહીં પણ સહન કરવું, સળગાવનારને સુગંધ અર્પવી. સ્વર્ગારોહણ તિથિ પ્રસંગેનું વ્યાખ્યાન
For Private And Personal Use Only
Page #21
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
તેમણે જીવનને જ્વાળા નહિ, પણ જ્યાતિ બનાવી. સ્વયં જ્યોતિ બનીને બધાને પ્રકાશ આપ્યો. સ્વયંને સ્વય' જોઈ શકે એ છે આધ્યાત્મિક સ્થિતિ. પોતે દષ્ટા બનવું જોઇએ. સથી દૂર રહી આત્મદશા પ્રાપ્ત કરી, આદશ જ્ઞાન માટે દરેક વિષયની પ્રેરણા માટે, જીવન ઉચ્ચતર બનાવવા માટે સ્તવનો, પદો, ભજતા લખ્યા. તેમાં અપૂર્વ ભાવ ભર્યાં છે. તેઓ માનતા કે જ્યાં અહીં ત્યાં અંધકાર જ્યાં જ્યાં તેઓ ગયા ત્યાં વિનમ્રતાની સૌરભ મૂકતા ગયા. જ્યાં કપાય, જ્યાં મમત્વ હોય ત્યાં અધોગતિ. તેથી તેના પ્રસાર પર ભયંકર પ્રહાર કરેલ છે. તેમણે આડંબરના પ્રદર્શન ન ભર્યાં. પ્રદર્શનમાં દર્શન નથી.
ન્
સિગ્નલ નીચે નમ્યા કે ટ્રેનનું આગમન થાય. તેમ જ્યાં નમન ત્યાં અન્યનું હપૂર્વક આગમન. કોઇ આત્માનુ આગમન, કોઇ ઉચ્ચ તત્ત્વનું આગમન, કોઇ મહાપુરુષનું આગમન–પણ તે જો સિગ્નલ નીચું થાય તા—નહિતર નહીં. તેમ જ્યાં નમસ્કાર ત્યાં અપૂર્વ સ્થિતિ, આત્માના ગુણના વિકાસ થાય ત્યાં અભિમાન નહિ હોય, દુનિયાની દુર્ગંધ નહિ હોય. શ્રી. બુદ્ધિસાગરજીએ હૃદયની ભાષામાં વર્ણન કર્યું. હૃદયની ગંભીરતાને ઊંડાણથી સર્જન કર્યું. તેમના સર્જનમાં ચિંતન છે, ઊંડાણ છે અને આદર્શ છે. આત્માના ગુણાનું સર્જન છે. તે વ્યક્તિને નિર્મળ બનાવે છે. તેમના જીવનમાં સંઘર્ષાંતે સ્થાન ન હતું . ત્યાં સમન્વયને મત્ર હતા. જે બહારથી લડે તે સસારી, જે અંદરથી લડે તે વૈરાગી. તેમણે અંદરથી લડવાનો રસ્તો બતાવ્યા. પરમાત્માની પરમ શક્તિનો સ્વીકાર કરીએ ને વિચારને સર્વ નાશમાંથી ખેંચી જઇએ.
આગ્રહ ન સેવીએ તા
શ્રી. બુદ્ધિસાગરજીની રચનામાં શબ્દોનું જોમ છે, ત્યાં આત્માની પ્રતીતિ છે, ત્યાં તર્ક નથી, કાય મુક્તિનો માર્ગ છે, જ્યાં કષાયોમાંથી મુક્તિ પામ્યા કે આત્માના આનંદની અનુભૂતિ થશે. સ્વયં સ્વયં તે દેખી શકશે, તેમણે ઉદારતાથી પોતાનુ અર્પણ કર્યું. તેમણે પરિગ્રહ ન કર્યો, સંગ્રહ ન કર્યાં. તેમણે સંઘને ટાળવાનો માર્ગ બતાવ્યો. અહુથી દૂર રહો, જીવનના વિકાસ માટે સહયોગની જરૂર છે. કાય નહિ, પ્રહાર નહિ, પણ સ્વીકારની જરૂર છે. હથેાડાના પ્રહારા એરણ પર પડે છે પણ તેથી એરણ ચકચક્તિ બનતું જાય છે, ત્યારે હથોડા તૂટી પડે છે. પ્રહાર કરનાર તૂટી જાય છે, પ્રહાર ઝીલનાર શુદ્ધ બને છે, જે આત્મા સહન કરે છે, દૃઢ છે, થિર મનથી જગતનો સ્વીકાર કરે છે તે મહાન બની શકે છે. પ્રતિકાર ભયંકર છે, પરમાત્માથી જીવનને વંચિત કરે છે.
તમે લડશે તો સર્વનાશ થશે. સંધની શક્તિ નાશ પામશે. ઘણા કહે છે. ‘અમે ધર્મનું રક્ષણ કરીએ છીએ. શુ ધર્મ એટલો કમજોર છે કે એનુ રક્ષણ કરવું પડે ? ધર્મ આપણું રક્ષણ કરનાર છે. આપણી તે એવી શી તાકાત છે કે શાસનની આપણે રક્ષા કરીએ ! ઘરની આગ બુઝાવશે તો જગતની આગ બૂઝાઈ જશે. કોઈ બાબતમાં પ્રપ ંચ-કાયદંભ ન જોઈ એ. આત્માની દૃષ્ટિથી આત્માનો પિરચય કરવો જોઇએ. જ્યાં સહનશીલતા ત્યાં સાધના. જ્યાં સાધના ત્યાં સિદ્ધિ. સાધના સક્રિય બને ત્યારે આનદ આવે.
વમાનકાળની સાધના દૂધપાકના ચમચા જેવી રસહીન છે, સ્વાદહીન છે. દૂધપાકના સ્વાદનો આનંદ ચમચા લઇ શકતા નથી, તેને કશો સ્વાદ આવતો નથી. દૂધપાકમાં રહેલા ચમચાને પૂછે કે દૂધપાકનો સ્વાદ કેવા છે ? બધા સમય અંદર રહે પણ સ્વાદ ન જાણે. તેમ જિંદગી આખી ઉપાશ્રયમાં ગાળી હોય, છતાંય જીવન પેલા ચમચા જેવુ-સ્વાદહીન-સાધના રહિત.
એક ભાઈ હતા. ૪૦ વર્ષથી સામાયિક કરતા આવે—તે માટે અનુમોદના. પણ પહેલેથી છેલ્લે સુધી કાંઈ ચિંતન નહિ. મેં પૂછ્યું: સઝાય સદિ સાહુ'ના અ રો ? આ ખેલે છે તેની અસર શી થઈ ? કાંઈ નહિ. હા, નિર્જરા થઈ હશે. આવા અંગુઠા છાપને સમતા નહિં, ચિંતન નહીં,
આરાધનાનો પરિચય
૮]
[આત્માન’દ પ્રકાશ
For Private And Personal Use Only
Page #22
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
નહીં. આવી રીતે સામાયિક કરનારને પેલા દૂધપાકના ચમચાની માફક ન આનંદ-ને સ્વાદ, સાંજ સવારે આરાધના ચાલ્યા કરે અને છતાં કશું પરિવર્તન ન આવે, એ તે કઈ જાતની આરાધના ? આ તે કેલેજના પટાવાળા જેવું થયું. વરસોના વરસ સુધી કોલેજમાં નોકરી કરી હોય, પણ કામ ફાઈલેનું એક ઠેકાણેથી બીજે ઠેકાણે મુકવાનું જ કર્યું હોય ત્યાં જ્ઞાન કયાંથી આવે ?
આ તે પરમાત્માનું શાસન છે, ત્યાં સંગઠન જોઈએ. સ્વયંને વિચાર નહીં. વીતરાગના વિચારને પ્રસાર કરવાને છે. તે માટે વિતરાગ પ્રત્યે પ્રેમ સદ્ભાવના જોઈએ. અહીં સ્વયંમને વિચાર નથી કરવાને. આ બેટલ ફીડ નથી. આત્માની શોધ કરવાની છે. ચતુર્વિધ સંઘ પરમાત્માનું અંગ છે. એક બીજાની સાથે આત્મીયતાથી-પ્રેમથી ચાલવાનું છે. આત્મા તે છે જે પરમાત્માને જુએ. પરમાત્માને–વીતરાગને જવા નીકળ્યા છો તે પરમાત્માને પરિચય કરે. બહારથી નહિ આત્મામાં પરમાત્માનાં દર્શન કરે. શ્રી બુદ્ધિસાગરજીનું જીવન યુનિવર્સિટી જેવું હતું. ઉત્કૃષ્ટ બ્રહ્મચર્ય, ઉત્કૃષ્ટ સાધના, શ્રેષ્ઠ ચિંતન, પ્રેમ સભર જીવન. ત્યાં સંઘર્ષ નહિ પણ સમન્વય હતો. ત્યાં સુગંધ હતી. તેમના જીવનમાં પ્રેમની સૌરભ છૂટે છે. તેમનું ચિંતન અપૂર્વ હતું. ચિંતન માટે એકાંત જોઈએ, આંતરરૂચિ જોઈએ, દષ્ટિની નિર્મળતા જોઇએ. આ બધું તેમનામાં હતું. જ્ઞાન અગાધ હતું. તેમનામાં સર્વતોમુખી પ્રતિભા હતી. તેમનું સાધુ જીવન આદર્શમય અને નિસ્પૃહી હતું. તેઓ સ્વયં પ્રશસ્તિથી દૂર રહેતા. લેકેષણાથી મુક્ત. સ્વાગત કે સન્માનની ભૂખ ન હતી.
ગૃહસ્થના વધુ પડતાં પરિચયથી અમારા પરિવર્તન થાય છે. તેમનું જીવન અપરિગ્રહી, નિસ્પૃહી, ત્યાગી હતું. આનંદધન જેવું મસ્ત જીવન. તેઓ ચાતુર્માસ વખતે કોઈને ભારરૂપ ન બનતા. એક પિસ્ટ કાર્ડ પણ ન લે. આજે તે સાધુના ચાતુર્માસ મોરગેજ કરવામાં આવે છે. સુત્રાવકોએ સાધુતાનું રક્ષણ કરવું જોઈએ. સાધુ ખલના કરે તે શ્રાવકોએ તેને વિવેક પૂર્ણ ભાષામાં કહી દેવું જોઈએ. શ્રાવક અને સાધુના અરસપરસના સોગ-સંગઠન ઉભયને કલ્યાણ માર્ગ છે. આજે ત્યાગને અહં લાગેલ છે. ત્યાગને દુષિત બનાવવામાં આવેલ છે. શ્રી. બુદ્ધિસાગરજીના આહાર વિહાર, આચાર વિચાર સાદા, સરળ હતા. જીવનમાં નિઃસ્પૃહતા હતી. જે મળે તેથી સંતોષ. પ્રપંચ નહીં, ગૃહસ્થનો વધુ પરિચય નહીં. સ્ત્રીથી તે દૂરના દૂર. કાર્ય વિનાને પરિચય સાધુના જીવનને પતનના માર્ગે ઘસડી જાય છે.
આવા મહાન આત્માને પૂરે પરિચય કરવવાનું મારી અ૫ બુદ્ધિથી શક્ય નથી. તેમના સ્વર્ગારોહણને આવતા વરસે પચાસ વર્ષ થશે. હવે આપણે તેમના વિચારને આચારમાં મૂકવાને પ્રસંગ આવ્યો છે. વિચારોનું આચાર સાથે લગ્ન થાય છે તેથી ધર્મને જન્મ થાય. તેમની સ્વર્ગારોહણની અર્ધ શતાબ્દીને પ્રસંગ માત્ર એક રૂઢી ન બનવો જોઈએ. તે માટે આપણે વિસ્તૃત આયોજન કરવાનું છે. તેમના આદર્શોને જીવંત બનાવવાના છે. ધર્મને જીવનમાં ઉતારવાને છે. ધર્મને જાણ તે ધર્મ નથી, પણ આચરણમાં ઉતારો તે સાચે ધર્મ છે. અંતમાં મારે એટલું કહેવાનું છે કે તેમના જીવનના આદર્શો આપણા જીવનને ઉજવાળે તેવું કાર્ય આપણે સૌ સાથે મળી કરવા કટિબદ્ધ થઈએ.
કહેણ તિથિ પ્રસંગેનું વ્યાખ્યાન
For Private And Personal Use Only
Page #23
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
ભાવનગર-સરદારનગરમાં ભવ્ય
પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવ
અત્રે ભાવનગરમાં શ્રી જૈન વે. મૂ. તપ સંઘે સરદારનગર વિસ્તારમાં બંધાવેલ શ્રી શાન્તિનાથ જિનપ્રાસાદમાં સંવત ૨૦૩૦ જેઠ સુદી ચુથ ને શનિવાર તા. ૨૫-પ-૭૪ના રોજ ભવ્ય પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવ
જા હતો.
આ જિનપ્રાસાદને શીલા સ્થાપન, તથા મૂળનાયક ભગવાન શાન્તિનાથજીના જિનબિઅને ગાદીનશીન કરવા તેમજ કાયમી પ્રતિવર્ષ પ્રતિષ્ઠા વર્ષગાંઠ દિને ધ્વજા ચડાવવાનો આદેશ થી સંઘ પાસેથી મેળવી શેઠશ્રી વાડીલાલભાઈ ચત્રભુજ ગાંધીએ અપૂર્વ લાભ લીધેલ.
આ પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવ પૂજ્ય આચાર્ય મહારાજ શ્રી કસ્તુરસૂરીશ્વરજી, પૂજ્ય આચાર્ય શ્રી ચન્દ્રોદયસૂરીશ્વરજી તથા અન્ય પૂજ્ય મુનિ મહારાજની નિશ્રામાં ખૂબ ઉલ્લાસપૂર્વક થયેલ.
આ પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવ નિમિત્તે વૈશાખ વદી ૧૧થી જેઠ સુદી પંચમ સુધી અાઈ મહોત્સવ યોજાયેલ. આઠે દિવસ પૂજા, શ્રી સિદ્ધચક્ર પૂજન, અષ્ટોત્તર બૃહદ્ સ્નાત્ર અઢાર અભિષેક, જળયાત્રાને વરઘોડે વગેરે મહા મંગલકારી તેમજ આનંદ-ઉલ્લાસ વર્ધક કાર્યક્રમો થયેલ.
આ પ્રસંગે જિનેશ્વર ભગવંતની પ્રતિષ્ઠા કરાવવા તેમજ મંગળ પ્રવેશ કરાવવાનો આદેશ લેનાર મહાનુભાવોના નામ નીચે મુજબ છે,
| (1) મૂળનાયક શ્રી શાન્તિનાથ ભગવાનની પ્રતિષ્ઠા તેમજ પ્રવેશ કરાવવાનો આદેશ શેઠશ્રી વાડીલાલ ચિત્રભુજ ગાંધી.
| (૨) શ્રી અજિતનાથ ભગવાનની પ્રતિષ્ઠા તથા પ્રવેશને આદેશ શ્રીમતી મધુકાન્તાબેન રમણીકલાલ ભેગીલાલ શાહ.
() શ્રી આદિશ્વર ભગવાનની પ્રતિષ્ઠા તેમજ પ્રવેશને આદેશ-શેઠ હરજીવનદાસ રાઘવજી તથા તેમના ધર્મપત્ની તથા તેમના સુપુત્રે મુંબઈ
(૪) શ્રી વાસુપૂજ્ય ભગવાનની પ્રતિષ્ઠાને આદેશ શ્રી કંચનબેન વલ્લભદાસ શાહ તથા તેમના સુપુત્રો અને પ્રવેશને આદેશ થી મૃદલાબેન જસવંતરાય.
(૫) શ્રી સંભવનાથ ભગવાનની પ્રતિષ્ઠાને આદેશ ગાંધી મહેશકુમાર વાડીલાલ તથા તેમને બંધુઓ, તથા પ્રવેશને આદેશ સ્વ. નગીનદાસ હરગોવીંદદાસ શાહના સુપુત્રો તથા રજનીકાન્ત તથા પુત્ર વધૂઓ.
6) શ્રી શંખેશ્વર પાર્શ્વનાથ ભગવાનની પ્રતિષ્ઠા તેમજ પ્રવેશને આદેશ શાહ પ્રભુદાસ માવજીભાઈ તથા તેમના ધર્મપત્ની મેઘીબેન તથા તેમના સુપુત્રે.
() શ્રી મહાવીરસ્વામી ભગવાનની પ્રતિષ્ઠાને આદેશ સ્વ. જેઠાલાલ મેરારજી મહેતાના સુપુત્ર તથા પ્રવેશને આદેશ શ્રી ધનજીભાઈ દામોદરદાસ,
૧૦૦]
[આત્માનંદ પ્રકાશ
For Private And Personal Use Only
Page #24
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
(૮) શ્રી મુનિસુવ્રતસ્વામી ભગવાનની પ્રતિષ્ઠા તેમજ પ્રવેશનો આદેશ સ્વ. નગીનદાસ હરગોવીંદદાસ શાહ તથા સુપુત્ર અને પુત્ર વધૂઓ.
(૯) શ્રી નેમિનાથ ભગવાનની પ્રતિષ્ઠા તેમજ પ્રવેશને આદેશ સ્વ. શા. શાન્તિલાલ પુરૂષોત્તમ ગીગાભાઈ.
આઠે દિવસને ઉત્સવ આનંદ ઉલ્લાસથી ઉજવાય હતો. તેમજ મૂળનાયકની પ્રતિષ્ઠા નિમિત્તે શેઠશ્રી વાડીલાલભાઈ ચત્રભુજ ગાંધી તરફથી સમસ્ત શ્રી સંધમાં (ત્રણે ફીરકામાં) (જમણવારનો પ્રતિબંધ હોવાથી) છ લાડવાની શેષ ઘરદીઠ વહેંચી સાધર્મિક ભક્તિ અપૂર્વ લાભ લીધો હતો.
પ્રતિષ્ટા થયા પછી જેઠ સુદ પંચમીને શનિવારના જિન પ્રસાદના કારધાટનો આદેશ લઈ શેઠશ્રી ચીમનલાલ દોશીએ અપૂર્વ લાભ લીધેલ.
જૈન સમાચાર
પાલીતાણામાં ધાર્મિક શિક્ષણ શિબિર –ભાવનગરના શ્રી મહાસુખરાય હીરાચંદના નિમંત્રણથી શ્રી ધાર્મિક શિક્ષણ શિબિર પાલીતાણામાં થયેલ. આ શિબિરને આરંભ વૈશાખ સુદી ૧૧થી થયેલ અને તે ૨૨ દિવસ સુધી ચાલેલ. શિબિરનું આયોજન અને સંચાલન શ્રી કુમારપાળ વિ. શાહે કરેલ. તેમાં આશરે ૧૭૫ મેટ્રીક તેમજ કોલેજના વિદ્યાર્થીઓએ ભાગ લીધો હતો. પૂજ્ય આચાર્ય શ્રી ભુવનભાનુ સૂરીશ્વરજીએ પ્રવચન અને માર્ગદર્શન આપ્યું હતું. હમેશા આવશ્યક સુત્રે, મોક્ષમાર્ગ, યાને માર્ગાનુસારી જીવન, જૈન તત્ત્વજ્ઞાન તથા આચાર વગેરે વિષયો પર પ્રવચને થતા હતા. શિબિરમાં વિદ્યાથીઓની પરીક્ષા લઈને વિદ્યાર્થીઓને સારી રકમના ઈનામો વહેંચવામાં આવ્યા હતા,
શેઠશ્રી કસ્તુરભાઈનું શ્રી સંધને ઉદ્દબોધન કલકત્તા-સિદ્ધાચલ સંઘના સંઘપતિઓના સન્માન પ્રસંગે શેઠશ્રી કસ્તુરભાઈ લાલભાઈનું ટૂંકુ પ્રવચન અમદાવાદ તા. ૧૪–૫–૧૯૭૪. | તીર્થપ્રભાવક પૂ. આ. શ્રી યંતસુરીશ્વરજી, પૂ. આ. શ્રી વિક્રમસૂરીશ્વરજી, પૂ. આ. શ્રી નવીન સૂરીશ્વરજી તથા સંઘપતિ ભાઈઓ.
કલકત્તાથી નીકળી અનેક તીર્થોની યાત્રા કરતા કરતા અમદાવાદ જૈન પુરીમાં સંધને આવકારતા મારૂં અહોભાગ્ય માનું છું. આજથી ૧૦૦ વર્ષ ઉપર જ્યારે ટ્રેન અને બસની સગવડ ન હતી ત્યારે જૈન ભાઈ બહેને માટે સંધ નીકળે ત્યારેજ યાત્રાએ જતાં, કારણકે તે જમાનામાં એકલદોકલ જવાનું ઘણું મુશ્કેલ હતું. આપણે જાણીએ છીએ કે જુદા જુદા વખતે મોટા મોટા સંઘે નીકળ્યા હતા. અને તેમાં હજારે યાત્રીઓએ ભાગ લીધો હતો. પણ આટલે લાંબો સંઘ અને તે પણ પગપાળા કાઢવા ઈતિહાસમાં મળવું મુશ્કેલ છે. પૂ. આચાર્ય મહારાજ વિજય જયંતસૂરીશ્વરજીની નિશ્રામાં આ સંધ નીકળે અને પાંચ મહિનાથી મજલ કાપતે તે અમદાવાદમાં આવી પહોંચ્યો તે અમારે સારૂ ધન્ય ઘડી છે.
જૈનસમાચાર
For Private And Personal Use Only
Page #25
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
આપના પ્રયાણમાં આપે જુદા જુદા દેવ મંદિરોના દર્શન કર્યા હશે. તે પ્રાસાદો ઊભા કસ્નારે વ્યક્તિઓની જૈન ધર્મ ઉપર કેવી શ્રદ્ધા અને ભક્તિ હશે તેને આ છો પાતળો ખ્યાલ આપને આવ્યા હશે આપણા ભાઈ બહેને મંદિરો બંધાવવામાં ઉપધાન સમારંભ કરાવવામાં અને બીજી ધાર્મિક ક્રિયાઓ પાછળ દર વર્ષે પચાસ લાખથી એક કરોડ રૂપિયા જેવી રકમ ખર્ચે છે તેને માટે તેમને જેટલે ધન્યવાદ આપીએ તે ઓછો છે. પણ મારે કહેવું જોઈએ કે એક અગત્યની બાબતમાં આપણે ઉપેક્ષા સેવીએ છીએ, અને તે એ કે જૈન ભાઈ બહેનને કામે ચડાવી તેમની સ્થિતિ સુધારવા અંગે આપણે દુર્લક્ષ્ય સેવ્યું છે. હું આશા રાખું છું કે જૈન અગ્રેસરનું આ તરફ ધ્યાન ખેંચાય અને આ ઉણપ પૂરી કરીએ.
પ-પ-૭,”માંથી સાભાર.
શ્રી મહાવીર જૈન વિદ્યાલય વિદ્યાર્થીની શિષ્યવૃત્તિ-૧૯૭૪ સને ૧૯૭૪ના માર્ચ-એપ્રિલમાં લેવાયેલ ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યની એસ. એસ. સી. ની પરીક્ષામાં સૌથી વધુ ગુણ પ્રાપ્ત કરનાર અને ઉચ્ચ અભ્યાસ ચાલુ રાખનાર વેતામ્બર મૂર્તિપૂજક એક જૈન વિદ્યાર્થિનીને રૂ. ૩૦૦ની શ્રીમતી લીલાવતી ભોળાભાઈ મોહનલાલ ઝવેરી જૈન વિદ્યાર્થિની શિષ્યવૃત્તિ આપવાની છે. એ અંગે નિયત અરજી પત્રક શ્રી મહાવીર જૈન વિદ્યાલય, ઓગષ્ટ ક્રાંતિ માર્ગ, મુંબઈ-૩૬ ઉપર આવેલ કાર્યાલયેથી મળશે, જે સ્વીકારવાની છેલ્લી તારીખ ૩૦મી જુલાઈ છે.
પુસ્તક પરિચય શ્રી જિનેશ્વર મહિમા (શ્રીમદ્ રાજચંદ્રજીના લખાણોમાંથી સંગ્રહ) સંકલન કર્તા:--શ્રી જયંતીલાલ પિપટલાલ શાહ. પ્રસ્તાવના શ્રી રતિલાલ દીપચંદ દેશાઈ. પ્રકાશક: શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર નિજાભ્યાસ મંડપ તથા વિહાર ભવન ટ્રસ્ટ. પ્રાપ્તિસ્થાનઃ શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર સ્વાધ્યાય મંદિર, પંચભાઈની પોળ, અમદાવાદ. ક્રાઉન આઠ પેજ પૃષ્ઠ ૨૦૯૩૬ કિંમત રૂા. ૧-૨૫.
શ્રી જિનેશ્વર ભગવતેને મહિમા અપાર છે પણ તેને સમજવાની વાત કઠિન છે. શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર જેવા સમર્થ તત્ત્વજ્ઞાની શ્રી જિનેશ્વર ભગવંતને કેવી શ્રદ્ધાની નજરે જુએ છે, સર્વજ્ઞ ભગવંતના કેવા ગુણો છે, તેઓએ શું પ્રાપ્ત કર્યું છે કે જેથી તેમના વચનમાં “એક પળ પણ શંકા ન થવી જોઈએએ વસ્તુનું નિરૂપણ આ પુસ્તકના સંકલનકારે શ્રીમદ્જીના લખાણો દ્વારા ઉત્તમ રીતે કર્યું છે. શ્રી. રતિલાલ દીપચંદ દેશાઈએ આ પુસ્તકની પ્રસ્તાવનાદ્વારા શ્રીમદ્ભા આંતર વૈભવની ઝાંખી કરાવી આ પુસ્તકની શોભામાં અનેક રીતે વધારો કર્યો છે. પૂ. ગાંધીજીએ પોતાની આત્મકથામાં શ્રીમ અંગે લખ્યું છે કે “ઘણાં ધર્માચાર્યોના પ્રસંગમાં હું ત્યારપછી આવ્યો છું. દરેક ધર્મના આચાર્યોને મળવાનો પ્રયત્ન મેં કર્યો છે, પણ જે છાપ મારા પર રાયચંદભાઈએ પાડી તે બીજા નથી પાડી શક્યા. તેમનાં ઘણાં વચનો મને સસરા ઉતરી જતા” પૂ. ગાંધીજીએ શ્રીમદ્દન વનમાંથી ચાર ચીજો શીખવાનું કહ્યું છે : (૧) શાશ્વત વસ્તુમાં તન્મયતા (૨) જીવનની સરળતા–આખા સંસાર સાથે એક વૃત્તિથી વ્યવહાર (૩) સત્ય (૪) અહિંસામય જીવન બીમજી અંગેનું વિપુલ સાહિત્ય બહાર પડ્યું છે અને પડે છે, તેમાં આ ગ્રંથ જુદી ભાત પાડે છે. સંકલનકાર અને પ્રકાશકોને આવા અમૂલ્ય ગ્રંથ માટે ધન્યવાદ ઘટે છે. ગ્રંથની પડતર કિંમત કરતાં પણ ઘણી ઓછી કિંમત રાખી છે તે વાત પ્રશંસાને પાત્ર છે.
૧૦૨),
[આત્માનંદ પ્રકાશ
For Private And Personal Use Only
Page #26
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
સાભાર ગ્રન્થ સ્વીકાર (૧) કર્મ સિદ્ધાન્ત : રૂપરેખા અને પ્રૌઢ ગ્રન્થ લે. પ્રે. હીરાલાલ ર. કાપડિયા-પ્રકાશક શા. મઘરાજ ખુમચંદજી વાઈવાલા
(૨) સ્તવ-પશ્તિા (અજ્ઞાત નામના શ્રી પૂર્વધર મહાપૂર્વાચાર્ય વિરચિત)-સંપાદક પ્રભુદાસ બેચરદાસ પારેખ કિ. રૂા. ૩-૦૦
(૩) ધ્યાન યોગ : લે. સ્વામી શિવાનંદ સરસ્વતી કિ. રૂા. ૭-૦૦ (૪) રાગ પાઠાવલી : લેખક ઉપર મુજબ કિ. રૂા. ૩-૦૦ (૫) સાધન ચતુષ્ટયે : લેખક ઉપર મુજબ કિ. રૂા. ૨-૦૦ (૬) વેગનું વ્યવહાર જ્ઞાન : લેખક ઉપર મુજબ કિં. રૂા. ૨-૫૦ (૭) ઈશ્વર : માતૃ સ્વરૂપે : લેખક ઉપર મુજબ કિં. રૂા. ૨-૫૦ (૮) શિવાનંદ આત્મકથા : લેખક અને પ્રકાશક ઉપર મુજબ કિ. રૂા. ૩-૫૦ (૯) ગીતા સંદેશ : લેખક અને પ્રકાશક ઉપર મુજબ કિ. રૂા. ૨-૫૦
(૧૦) સરળ ગીતા : લેખક શ્રી સ્વામી કૃષ્ણાનંદ, પુસ્તક ૩ થી ૧૦ ના પ્રકાશક શ્રી સ્વામી કૃષ્ણાનંદ, ડિવાઈન લાઈફ ટ્રસ્ટ સોસાયટી, પ. શિવાનંદનગર જિ. હરી–ગઢવાલ (ઉ. પ્ર.)
| (૧૧) શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર અધ્યાત્મ જ્ઞાનકોષ સ ગ્રહકર્તા ભેગીલાલ ગિ. શેઠ-ડે. ૩૪, મોરબી હાઉસ, શેવા સ્ટ્રીટ, મુંબઈ ૪૦૦૦૦૧.
(૧૨) વીતરાગ સ્તવ : વિવેચન-કાવ્યાનુવાદ. વિવેચન-અનુવાદ કર્યા છે. ભગવાનદાસ મનસુખભાઈ મહેતા. મૂલ્ય-ત્રણ રૂપિયા. પ્રાપ્તિસ્થાન : શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર પાઠશાળા, ઠે. પંચભાઈની પિળ, અમદાવાદ. | (૧૩) જૈન ધર્મ સાર : હિન્દી સર્વ સંધ પ્રકાશન, ઠે. રાજઘાટ વારાણસી
(૧૮) અચલ છ દિગ્દર્શન (સચિત્ર) : પ્રાજક શ્રી “પાર્શ્વ” પ્રકાશક શ્રી મુલુંડ અંચલ ગચ્છ જૈન સમાજ, મુલુંડ-મુંબઈ-૮૦ કિ. રૂા. ૧૫-૦૦
સાચી વિદ્યા
આજની કેળવણીમાં ધર્મને સ્થાન નથી એમ કહીએ તે ચાલે. માત્ર ભરણ-પોષણને ખાતર જ કેળવણી લેવી એ સામાન્ય વસ્તુ છે. માનવીના જીવનની કિંમત શું છે? દેહ અને આત્માને શું સંબંધ છે ? તે બધી વસ્તુઓનું જ્ઞાન ન હોય તે ગ્રેજ્યુએટ થવા છતાં નકામું છે. જ્ઞાન એ દીપક છે. એટલે જ્ઞાન તે મળવું જોઈએ. નહીં તે પેટ તે જાનવરો પણ ભરે છે. પરંતુ મનુષ્યમાં જે વિશેષતા છે એ મનુષ્ય ન ઓળખે તે એને મળેલું જ્ઞાન નકામું છે.
–સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ
સાભાર ગ્રન્થ સ્વીકાર
For Private And Personal Use Only
Page #27
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦
હe૭૦૦૦૦૦૦૦
શા પરી આ
૦૦૦૦૦૦૦૦૦
૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૨
- - : બનાવનાર :
-
શીપ
બીસ
૦ બાઈસ ૦ લાઈફ બોટસ ૦ ટઝ. ૦ જય
અને
- : બનાવનારા : – ૦ રોલીંગ શટ ૦ ફાયરપ્રુફ ડોસ' ૦ રોડ રોલર્સ ૦ વહીલ બેઝ ૦ રેફયુઝ હેન્ડ કાર્ટસ ૦ પિલ ફેન્સીંગ
સ્ટીલ ટેકસ વિગેરે ....
૦ યુરીંગ બોયઝ ૦ બોયન્ટ એપરેટસ ! વિગેરે....................
એજીનીયર્સ
શાપરીઆ ડોક એન્ડ સ્ટીલ કુ.
પ્રાઈવેટ લીમીટેડ.
ચેરમેન શ્રી માણેકલાલ ચુનીલાલ શાહ મેનેજીંગ ડીરેકટર શ્રી અમૃતલાલ ભાણજીભાઈ શાપરીઆ
>
રજીસ્ટર્ડ ઓફિસ અને શીપયાર્ડ
શીવરી ફેટ રાય, મુંબઈ-૧૫ (ડી. ડી. ) ફોન : ૪૪૮૩૬૧/૬૨ ગ્રામ : “શાપરીમા’ શીવરી-મુંબઈ.
એજીઅરીંગ વકર્સ અને ઓફિસ
પરેલ રોડ, કેસ લેન,
મુંબઈ-૧૨ ( ડી. ડી.) ફોન : ૩૯૫૦૬૭, ૩૭૪૮૯૩ ગ્રામ : “શાપરીઆ” પરેલ-મુંબઈ.
For Private And Personal Use Only
Page #28
--------------------------------------------------------------------------
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશન મુનિશ્રી પુણ્યવિજયજી
શ્રદ્ધાંજલિ વિશેષાંક પાકુ પુડું' કી. રૂા. ૬-૨૫
કાચુ બાઈન્ડીંગ રૂા. ૫-૨૫ | આ અંકમાં પૂજ્ય મુનિશ્રી પુણ્યવિજયજીના જીવનના દરેક પાસાને આવરી ખૂબ જહેમત લઈ સંપાદક કમિટીએ તૈયાર કરેલ છે. પૂજ્ય મુનિમહારાજનું જીવન સૌને પ્રેરણાદાયી છે. તેમના જીવનના મહત્ત્વના પ્રસંગોના ફોટા આપી અકને સજીવ બનાવવામાં આવ્યા છે. તેનું કવર પેજ પણ સુંદર અને કલાત્મક . તેમાં આવેલા પૂજ્ય મુનિજીના રંગીન ફેટાએ આ અંકની મહત્તા અને શોભામાં વધારો કરે છે. બાઈન્ડીંગ પણ સુંદર છે.
e -: પ્રાપ્તિસ્થાન :૧. શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા ખારગેઈટભાવનગર, ૨. શ્રી રતિલાલ દીપચંદ દેસાઈ. ઠે, ૬, અમુલ સોસાયટી, અમદાવાદ-૭ | ૩. શ્રી કાન્તિલાલ ડી. કરા. ઠે. શ્રી મહાવીર જૈન વિદ્યાલય ઓગષ્ટ કાન્તિ માર્ગ મુબઈ ૩૬
અમારૂ નવું અને અણમેલ પ્રકાશન
શ્રી શાકટીયનાથાર્ય વિરચિત स्त्रीनिर्वाण-केवलिभुक्तिप्रकरणे ॥ સંપાદક : પૂ મુનિ મહારાજ શ્રી જખ્રવિજયજી
કિમત છ રૂપિયા
પ્રકાશક : શ્રી જૈન આમા' સભા મૂળ સંસ્કૃતભાષામાં સ્વાનિવૃત્તિ સાથે શ્રી શાકટાયનાચાર્યે રચેલે આ ગ્રન્થ ઘણી મહત્ત્વની વિચારણા રજુ કરે છે. સ્ત્રી-નિર્વાણુ અને કેવલી-કલાહાર આ બે વિષયેની આ પુસ્તકમાં વિશદ છણાવટ થયેલી છે. આ ગ્રન્થની મહત્તા સમજી સ્વ. પૂજ્ય મુનિશ્રી પુણ્યવિજયજીએ એ પ્રગટ થાય એવી અભિલાષા પ્રગટ કરી હતી. અને તેમની જ પ્રેરણાથી વિદ્વાન મુનિરત્ન શ્રી જંબૂવિજયજી મહારાજે ખૂબ જહેમત લઈ આ પુસ્તકનું સંપાદન કરેલ છે. તેની પ્રાસ્તાવિક સમજુતી સંસ્કૃત તેમ જ ગુજરાતી ભાષામાં આપવામાં આવી છે. આ પુસ્તક દરેક પુસ્તાકાલયે અને જ્ઞાનભંડારાએ વસાવવા યોગ્ય છે.
• પ્રાપ્તિસ્થાન : શ્રી જૈન ઓરમાનંદ પ્રકાશ ખારગેઈટ, ભાવનગર,
For Private And Personal use only
Page #29
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 20 - 7 فیلم کو 10-00 ATMANAND PRAKASH Regd No. B. V. 31 ખાસ વસાવવા જેવા કેટલાક અલભ્ય ગ્રન્થો संस्कृत ग्रंथो ગુજરાતી ગ્રંથ - 2. ન. પૈ. રૂા. ન. પૈ. 2 થરાવ કી-દ્વિતીય અંજી 20-00 | 1 શ્રી પાર્શ્વનાથ ચરિત્ર 2 ગૃહ૧૯૫ત્ર માં o 20-00 | 2 શ્રી તીર્થકર ચરિત્ર 3 त्रिषष्टिशलाकापुरुषचरित 3 શ્રી સુપાશ્વનાથ ચરિત્ર ભા. 2 $-@ @ महाकाव्यम् भा. 2, '4 કાવ્ય સુધાકર 2-57 પર્વ 2, 3, 4 (ગૂઢ સંeત) 5 આદેશ જૈન સ્ત્રીરત્ન ભા. 2 6 કથા રત્ન કોષ ભા. 1 12- પુdવેલા છે ?--00 7 કથાર– કોષ ભા. 2 10- છે શું sy 19 પ્રતાવારે 6-00 8 આત્મ વલ્લભ પૂજા સંગ્રહ ૩-છ @ 5 द्वादशार नयचक्रम् 40-00 9 આત્મ કાતિ પ્રકાશ 1-50 6 सम्मतितर्क महाण वावतारिका 7 तत्त्वार्थाधिगमसूत्रम् 10 જ્ઞાન પ્રદીપ ભા. (1 થી 3 સાથે) 10-00 26-00 સ્વ. આ. વિજયકરસૂરિજી રચિત 8 प्रबंधपंचशती ९स्त्रीनिर्वाणकेवलिभुक्तिप्रकरणे 11 ધમ કૌશલ્ય 2-@ @ | -00 12 અનેકાન્તવાદ 13 નમસ્કાર મહામંત્ર 2-@ @ અંગ્રેજી ગ્રંથ 14 ચાર સાધન 2=7 15 ભગવાન મહાવીર યુગના ઉપાસકે 2-00 RNP 1 Anekantyada | 16 જાણ્યું અને જોયુ” 17 સ્યાદ્વાદમ જરી ૧પ-૦૦ by H. Bhattacharya 3-00 18 ભ. મહાવીર યુગનાં ઉપાસિકાએ 2-00 9 Bhree Mahavir Jain Vidyalaya | 19 પૂજય આગ મપ્રભાકર પુણ્યવિજયજી Bgvarna Mahotsava Granth 86-(0 | શ્રદ્ધાંજલિ વિશેષાંક પાકું બાઈન્ડીંગ 6 - 25 કાચુ ખાઈન્ડીંગ 5-25 2-00 ૨છે ? નેધ : સંસ્કૃતમાં 10 ટકા અને ગુજરાતીમાં તથા અંગ્રેજીમાં 15 ટકા કમિશન કાપી આપવામાં ખાવશે. પાર્ટ ખર્ચ અલગ, આ અમૂલ્ય ગ્રંથ વસાવવા ખાસ ભલામણ છે. શ્રી જે ન આ ત્મા ન દ સ ભાગ : ભા વ ન ગ 2 ત’ત્રી : ખીમચ'દ ચાંપશી શાહ, શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ તત્રી મંડળ વતી પ્રકાશક : શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા, ભાવનગર સુદ્રકઃ હરિલાલ દેવચ'દ શેઠ આનદ પ્રિન્ટીંગ પ્રેસ, ભાવનગર, For Private And Personal Use Only