________________
તૈયારીની તક
૨૯
સાતસાત મહિનાના સિતમેા વીત્યે એને ખીજા વિશાળ બંદીગૃહમાં પૂરવામાં આવ્યા. એ કારાગૃહમાં ધણાયે મિત્રા એતે આવી મળ્યા. અને ભવિષ્યના પ્રજાસત્તાકના પાયા ત્યાં જ મંડાઇ ચૂક્યા. ૧૯૦૪ માં સીંગમાન છુટયા. અમેરિકા ગયા. અભ્યાસે ચડયા. હાવર્ડ વિદ્યાપીઠમાં એમ. એ.ની અને તે પછી પી. એચ. ડી.ની પદવી લીધી. હાનેાલુલુ નગરમાં જઈને એક કૅારીઅન શાળાનેા આચાર્ય ખની સ્વદેશનાં ખાલકાની સેવા કરવા લાગ્યા.
૬૪ મહાપ્રજાઓના કાલ
રી
પામવાના એક પ્રસંગ પણ આવી પહેોંચ્યા : અને તે એ હતેા રશીઓ-જાપાનના ઇ. સ. ૧૯૦૪ના સંગ્રામ. જાપાનની દી દર્શી સરકારે એ યુદ્ધની જે જાહેરાત કરી તેની અંદર કુનેહથી લખ્યું હતું. કે “ કારીઆની તટસ્થ સ્થિતિ માટે અમારૂં સામ્રાજ્ય ખાસ ચિંતા સેવે છે. અને અમારા રાજ્યની સલામતીને ખાતર કારીઆની નિરાળી હસ્તી જરૂરની છે.” એ પહેલુ પેતરૂ ચેડા દિવસ પછી જાપાને કારીઆને રશીઆ સામેના તહનામાની અંદર દાખલ થવા લલચાવ્યું. એ તહનામાની ત્રીજી કલમમાં જાપાનને કાલ લખાયા કે “જાપાનની શાહી સરકાર કારીઅન સામ્રાજ્યની સ્વતંત્રતા તેમજ મુલ્કી તટસ્થતા રક્ષવાની ખેાળાધરી આપે છે.” અને આ ખેાળાધરીના બદલામાં તેમજ તહનામાને આધારે કારીઆએ જાપાની લશ્કરને રશીઆની સામે યુદ્ધ–રચના કરવા માટે પોતાના મુલ્ક વાપરવા દેવાનું કબુલ રાખ્યુ. એ રૂએ જાપાની સૈન્યે કારીઆને મુલ્ક રોકી લીધો. એનાં બંદા, એનાં તારટપાલ, રેલ્વે, વેટીઆમારા વગેરે મ્હાંમાગ્યાં સાધનેાના બળે જાપાનને રશીઆ સામે વિજય થયા. એ યુદ્ધવરામના સુલેહનામાની અંદર જાપાને રશીઓની પાસે લખાવી લીધું કે “જો કે કારીઆની સ્વાધીનતા અમે સ્વીકારીએ છીએ, તેા પણુ અમારે સ્પષ્ટ કરવું જોઇએ કે કારીઆમાં જાપાનનું હિત સૉરિ મહત્ત્વનું છે. અને કારીઆ
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
