________________
आत्मनः
सुखबोधा-
अष्टाविंश मोक्षमार्गी याख्यमध्ययनम् । मोक्षमार्ग
गतिस्वरूपम् ।
श्रीउत्तरा- सम्यक्त्वम् 'अङ्गेन' आचारादिना 'बाह्येन वा' अनङ्गप्रविष्टेन स सूत्ररुचिरिति ज्ञातव्यः॥ बीजरुचिमाह-एकेन' ध्ययनसूत्रे
प्रक्रमात् पदेन जीवादिना "अणेगाई पयाई" ति सुव्यत्ययाद् अनेकेषु पदेष्वजीवादिषु यः प्रसरति 'तुः' एवकारार्थः श्रीनेमिच
प्रसरत्येव सम्यक्त्वमित्यनेन रुचिरत्रोपलक्षिता, तदभेदोपचारादात्माऽपि सम्यक्त्वमुच्यते, उपचारनिमित्तं च रुचिरूपेणैव न्द्रीया
आत्मनः प्रसरणम् , 'उदक इव तैलबिन्दुः यथोदकैकदेशगतोऽपि तैलबिन्दुः समस्तमुदकमाक्रामति तथैकदेशोत्पन्नरुचिर
प्यात्मा तथाविधक्षयोपशमाद् अशेषतत्त्वेषु रुचिमान् भवति स एवंविधो बीजरुचिख़त व्यः।। अभिगमरुचिमाह-स ख्या लघु
भवति अभिगमरुचिः श्रुतज्ञानं येनार्थतः ‘दृष्टम्' उपलब्धम् एकादशाङ्गानि प्रकीर्णकमिति जातावेकवचनम्, ततः वृत्तिः ।
प्रकीर्णकान्युत्तराध्ययनादीनि 'दृष्टिवादः' द्वादशं अङ्गम् चशब्दादुपाङ्गानि ॥ विस्ताररुचि माह-'द्रव्याणां' धर्मास्ति॥३२१॥
कायादीनां 'सर्वभावाः' एकत्व-पृथक्त्वाद्यशेषपर्यायाः 'सर्वप्रमाणैः' प्रत्यक्षादिभिर्यस्य 'उपलब्धाः' यस्य यत्र व्यापारस्तेनैव प्रमाणेन ते प्रतीताः। "सबाहि" ति सर्वैः 'नयविधिभिः' नैगमादिभेदैः अमुं भावं अयम् अमुं चायं नयभेद इच्छ
तीति, 'चः' समुच्चये, स विस्ताररुचिरिति ज्ञातव्यः॥ क्रियारुचिमाह-दर्शनं च ज्ञानं च चारित्रं च दर्शनज्ञानXIचारित्रं तस्मिन् तपोविनये सत्यसमितिगुप्तिषु यः क्रियाभावरुचिः, किमुक्तं भवति ?-दर्शनाद्याऽऽचारानुष्ठाने यस्य |
भावतो रुचिरस्ति स खलु क्रियारुचिः 'नामे'त्यभ्युपगमः।। सङ्केपरुचिमाह-अनभिगृहीतकुदृष्टिः सङ्केपरुचिरिति भवति ज्ञातव्यः, 'अविशारदः' अकुशलः प्रवचने "अणभिग्गहिओ य" त्ति अविद्यमानम् अभी ति-आभिमुख्येन गृहीतं-ग्रहणं ज्ञानमस्येत्यनमिगृहीतः 'चः' समुच्चये, 'शेषेषु' कपिलादिप्रणीतप्रवचनेषु, अयमाशयः- य उक्तविशेषणः सङ्केपेणैव चिलातीपुत्रवत् पदत्रयेण तत्त्वरुचिमवाप्नोति स सद्धेपरुचिः॥धर्मरुचिमाह-योऽस्ति कायानां धर्म:-गत्युपष्टम्भादिः अस्तिकायधर्मस्तं श्रुतधर्म 'खलु' वाक्यालङ्कारे चारित्रधर्म वा, चस्य वार्थत्वात् , श्रद्दधाति जिनामिहितं स धर्मरुचिर्ता
॥३२१॥