________________
परि०१०
क्षमारत्नीया. वर्युपेता
श्री
शेखरीयदीपिकाया आद्यमाग
पिण्डनियुक्तिः।
॥१६८॥
यो यत्र द्वियोगादावायाति स तवंगे मील्यः ।। ५४ ॥ उक्तः समपञ्चं द्रव्यपिण्डः, क्षेत्रकालपिण्डाबाह
तिनि उ पएससमया०॥ ५५ ॥ " नामठवणापिंडे दवे खेत्ते य कालभावे य" इति गाथायाश्चतुर्थपञ्चमपिण्डौ, क्षेत्रंआकाशं, कालः-समयाविवर्तरूपः, तत्र त्रयः प्रदेशाः व्योम्नो मिलिताः क्षेत्रपिण्डः, त्रयः समया मिलिताः पिण्डः, आदाने द्विचतुरादयोऽपि स्युः, एवं निरुपचरितौ मुख्यो क्षेत्रकालपिण्डौ उक्तौ, सोपचारौ गौणावाह-" ठाणहिउ" द्रव्येऽणुस्कंधरूपे स्थानं-अवगाई, स्थितिः-कालं वाश्रित्य यस्तदाऽऽदेशः-क्षेत्रकालाबाश्रित्य क्षेत्रकालपिण्डव्यपदेशः स्यात् , यथा एकपादेशिकः स्कंधः द्वित्रिप्रादेशिक इत्यादि क्षेत्रतः, उक्तः क्षेत्रपिण्डः, एकादिसामयिकः कालपिण्डः, यद्वा त्रिप्रदेशादौ क्षेत्रपिण्डे त्रिसमयादौ कालपिण्डेऽवस्थितः स्कंधः, तदाऽऽदेशात् क्षेत्रकालोपचारात् , क्षेत्रकालपिण्डौ पुनराह-क्षेत्रकालपिण्डौ 'जत्थ जया तप्परुपणया-यत्र व xxx
xxx वात्र कालसमयेषु, ननु मिथो वेधः संख्यावाहुल्याभ्यां, यतः क्षेत्रप्रदेशा मिथो मिश्रिता एव सदा, यथा बुझ्या कृते चतुरस्रादिधने क्षेत्रे प्रदेशानां मिथो मैश्यासंख्यावाहुल्यास्पिण्डाख्या, तथा क्षेत्रपदेष्वपि पिण्डशब्दः प्रवर्तमानोऽविमुद्धमिथ्यो बहुसंख्याभावात् , कालोऽपि परमार्थतः सन् , द्रव्यं च, ततः सोऽपि परिणामी, सतः सर्वस्य परिणामीत्वमङ्गीकृते, अन्यथा सत्त्वायोगः, धर्मसंग्रहणीटीकादावेतदुक्तं-अत्र नोच्यते, परिणामी चान्वयी तेन रूपेण परिणममान उच्यते, ततोऽस्ति सांप्रतसमयस्याप्यतीतैष्यसमयाभ्यामनुवेधः, किंतु तो असन्तावपि धिया सन्तौ विवक्षिती, बहुसंख्यात्त्वं च तत्रास्तीति पिण्डत्वाविरोधः ॥ ५६ ॥ क्षेत्रपिण्डाविरोधाय दृष्टान्तः--
जह तिपएसो खंधो० ॥ ५७ ॥ यथा त्रिपदेशिक:-घ्याणुकः स्कंधविष्वप्याकाशपदेशेष्ववगाढो नत्वेकस्मिन् द्वयोर्वा अविभागेन
॥१६८॥
For Private Personal Use Only
in Educh an in
Twww.jainelibrary.org
