________________
क्षमारत्नीयावर्युपेता
श्रीपिण्डनियुतिः।
परि०९ वीराचार्यकृतटीकाया अन्त्यभागः।
भाग इति पंच स्युः, सांधोभॊजनप्रमाणमिति सर्वत्र प्रक्रमः, साधारणो हि द्विधा-शीताऽपेक्षयोष्णपेक्षया च, तत्र यत्र न बहुशीतं स शीताsपेक्षया मार्गशीर्षपोषौ, यत्र तुष्णता च बही स उष्णाऽपेक्षया माधफाल्गुनो, तत्र शीताऽपेक्षतायां तमाह-अथवेति प्रकारान्तरद्योतकः, द्वौ-द्विसंख्यौ भागौ, पाने पूर्वोक्त पानस्येत्यर्थः, से इत्यत्रोत्तरत्र च यथा संभवं शेषः, सेसा उ भत्तस्स इत्यत्रोत्तर च योगादुद्धरितास्त्रयो भागाः, पुनर्भक्तस्येति पंच, तथोष्णे पूर्वोक्ते द्रवस्य जलस्य, तत्र त्रिसंख्या भागाः स्युभवस्य पुनर्बी भागौ स्त इति पंच, उष्णाऽपेक्षया साधारणमाह-दौ-द्विसंख्यौ स्तः, चेति प्रकारान्तरद्योतकः, द्रवस्येति प्रक्रमः, शेषास्तूद्धरिता त्रयो भागाः पुनः भक्तस्यासनस्येति पंचः मागाः इति चत्वारः कालमेदा जाताः, परं त्रय एव ज्ञेयाः, साधारणयोर्द्वयोरपि तत्त्वत एकत्वादिति गाथार्थः ॥६५२॥ भागानां स्थिरचलनां गाथाद्वयेनाह
एगो दवस्स भागो० ॥ ६५३ ।। एत्थ उ तइय चउत्था०॥६५४ ॥ व्याख्या-एकः-एककः द्रव्यस्य पूर्वोक्तस्य भागः षष्टांशः अवस्थितो नित्यभावः स्यात् प्रक्रान्तानां पंचानां षष्टांशानां मध्यात् , तथा भोजनस्य पूर्वोक्तस्य द्वौ-द्विसंख्यौ भागौ षष्टांशी स्तः, अवस्थितावित्ति प्रक्रमः, इति त्रयो भागा अवस्थिता वड्डेति वृद्धि गच्छतः, वा-विकल्पे हीयंति-हानि गच्छति, वा पूर्ववत् , दो दोति द्वावेव २ प्रतीतौ साधारणमप्रेतनशब्दलब्धभागौ शेषषष्टांशी तु व्याख्यात एव एकैके पाने भक्ते च, शीतादाराम्य उष्णं यावद्गतस्य पानस्य वढेत भक्तस्य तु हीयेते, उष्णादारभ्यः शीतं यावद्गतस्य तु भक्तस्य वर्द्धते पानस्य तु हीयते, शीतो ह्येको भागो द्रवस्य स्यादभूत्ततः साधारण एको वर्द्धित उष्णे एको वृद्धित इति द्वौ वर्द्धिता एकादावित्यादीति, अत्र त्वेतेषां मध्यात् पुनः चतुर्थी पूर्वोको दुन्नियति द्वावेव प्रतीतो अनवस्थितौ चलौ भवेति भवेता-जायेत भागौ षष्टांशी, तथा पंचमत्ति विभक्तिलोपापंचमः षष्टः प्रथमो द्वितीय
॥१५५॥
Jain Education Intem
For Private & Personel Use Only
www.jainelibrary.org