Page Text
________________
સ્યાદ્વાદની સર્વોત્કૃષ્ટતા
પૂ. પંન્યાસજી મહારાજશ્રી સુશીલવિજયજી ગણિવર સ્યાદ્વાદના સમ્બન્ધમાં સુપ્રસિદ્ધ જૈનેતર તેમાંથી હું મુસલમાનોની દષ્ટિએ તેમને,
મહાશયેના સુંદર અભિપ્રાય ખ્રિસ્તીની દષ્ટિએ તેમને વિચાર કરતાં શીખ્યો.
જનેતા પિતાના પુત્રની પ્રશંસા કરે એમાં મારા વિચારોને કઈ ખોટા ગણે ત્યારે મને નવાઈ નથી, પણ અપરમાતા શેકયપુત્રની જ્યારે તેના અજ્ઞાનને વિષે પેવે રેષ આવતું. હવે હું પ્રશંસા કરે ત્યારે જ તેની નવાઈ છે. જુઓ તેઓનું દૃષ્ટિબિન્દુ તેઓની આંખે જોઈ શકું જેને માટે નીચે જણાવેલા સુપ્રસિદ્ધ જૈનેતર છું. તેથી તેમની ઉપર પણ પ્રેમ કરી શકું મહાશયના જૈનદર્શનના મૌલિક સ્યાદ્વાદ-અને- છું. કેમકે હું જગતના પ્રેમને ભૂખ્યો છું. કાન્તવાદ માટેના સુંદર અભિપ્રા. અનેકાન્તવાદનું મૂળ અહિંસા અને
સત્યનું યુગલ છે.' ભારતને આઝાદી અપાવનાર મહાત્મા ગાંધીજીએ સ્યાદ્વાદને માટે જણાવેલ છે કે કાશી વિશ્વવિદ્યાલયના પ્રીન્સીપાલ અને
સૃષ્ટિમાં પ્રતિક્ષણ પરિવર્તન થાય છે તેથી ગુજરાતના સમર્થ વિદ્વાનૂ પ્રેફેસર આનંદસૃષ્ટિ અસત્ય-અસ્તિત્વ રહિત કહેવાઈ પિય. શંકર બાપુભાઈ પિતાના એક વખતના ભેદ), પણ પરિવર્તાને છતાં તેનું એક એવું રૂપ ભાષણમાં સ્યાદ્વાદના સમ્બન્ધમાં જણાવેલ છે કેછે જેને સ્વરૂપ કહો તે રૂપે છે એમ પણ કહી “સ્યાદ્વાદને સિદ્ધાંત અનેક સિદ્ધાંતે આવશકીએ છીએ તેથી તે સત્ય પણ છે (વસ્તુગતે), લેકીને તેમને સમન્વય કરવા ખાતર પ્રકટ તેથી તેને સત્યાસત્ય કહે તે મને અડચણ કરવામાં આવ્યે છે. સ્યાદ્વાદ એકીકરણનું નથી. એથી મને અનેકાંતવાદી કે સ્યાદ્વાદી દષ્ટિબિંદુ આપણી સામે ઉપસ્થિત કરે છે. માનવામાં આવે તે બાધ નથી. માત્ર સ્યાદ્વાદ શંકરાચાર્યે સ્યાદ્વાદ ઉપર જે આક્ષેપ કર્યો હું જે રીતે ઓળખું છું તે રીતે માનનારે છે, તે મૂળ રહસ્યની સાથે સંબંધ રાખતે છું, પંડિતે મનાવવા ઈ છે તેમ કદાચ નહીં, નથી. એ નિશ્ચય છે કે વિવિધ દષ્ટિબિંદુઓ તેઓ મને વાદમાં ઉતારે તે હું હારી જાઉં. દ્વારા નિરીક્ષણ કર્યા વગર કઈ વસ્તુ સંપૂર્ણ મેં તે મારા અનુભવે જોયું છે કે મારી સ્વરૂપે સમજવામાં આવી શકે નહી. આ માટે દષ્ટિએ હું હંમેશાં સાચે હોઉં છું. અને મારા “સ્યાદ્વાદા ઉપગી તથા સાર્થક છે. મહાપ્રામાણિક ટીકાકારના દષ્ટિએ હું ઘણીવાર ભૂલેલે વીરના સિદ્ધાંતમાં બતાવેલ સ્યાદ્વાદને કેટલાક ગણાઉં છું, એ જાણવાથી હું કઈને સહસા સંશયવાદ કહે છે, એ હું નથી માનતા. સ્યાજુઠો, કપટી વિગેરે માની શકતું નથી. દ્વાદ સંશયવાદ નથી કિન્તુ તે એક દષ્ટિબિંદુ
સાત આંધળાઓએ હાથીના સાત વર્ણન અમને મેળવી આપે છે. વિશ્વનું કેવી રીતે આપ્યાં તે બધા પિત–પિતાની દષ્ટિએ સાચા અવલોકન કરવું જોઈએ એ અમને શીખવે છે.' હતા, એક-બીજાની દૃષ્ટિએ જુઠા હતા. ને જ્ઞાનીની દષ્ટિએ સાચા તથા ખેટા હતા. કાશી હિંદુ વિશ્વવિદ્યાલયમાં દર્શનશાસ્ત્રના
આ અનેકાન્તવાદ મને બહુ પ્રિય છે. મુખ્ય અસ્થાપક શ્રીફણુંભૂષણ અધિકારી M.
| SR No. | 539195 |
| Book Title | Kalyan 1960 03 Ank 01 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Somchand D Shah |
| Publisher | Kalyan Prakashan Mandir |
| Publication Year | 1960 |
| Total Pages | 68 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Kalyan, & India |
| File Size | 13 MB |