Page Text
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
(અનુસંધાન પેજ ૪૪ થી શરૂ)
એમાં હરકત નહીં આવતી હેય તા પારકાનું હિત
નારા માનવા જ જગતમાં વધુ પ્રમાણમાં જોવામાં આવે છે. કારણ એમાં તેને પેાતાનું હિત ડવાનુ કે જોખમમાં મુકવાનુ હતુ નથી, એવા માનવતા ધરાવનારા માણુસે પણ જગતમાં માન પામે છે. અને તે અનુક્રમે ઉંચી કેટીએ ચઢવાના સંભવ હોય છે. મનુષ્યનો દેહ ધારણ કરનારામાં ત્રીજો એક વ હોય છે, અને સુભાષિતકાર તેને રાક્ષસ અથવા દાનવ ગણે છે. તેની વૃત્તિનું વર્ણન કરતા સુભાષિત કહે છે કે, એવા દાનવે આગળ પેાતાના અગત સ્વાર્થ' એ જ મુખ્ય સાધ્ય હેય છે. પેાતાના સ્વાર્થ માટે તે ગમે તેવુ અધતિ અને નીચે કામ કરતા શરમાતા નથી. તે પેાતાના જરા જેવા ફાયદા માટે બીજાના પ્રાણ જતા હોય પણ તેઓ અચકાતા નથી. પાપ કે પુણ્યમાં તે ઝાઝો ભેદ માનવા તૈયાર હોતા નથી. પેાતાને એકાદ રૂપિયાને લાભ થતા હોય અને તે માટે બીજાનુ ધર બળી જતુ હાય અને તેમાં રહેનારા માગુસેને વનવાસ વેઠવા પડે તેમ હોય છતાં એને એ એક રૂપિયાના લાભ જતા કરવાનું મન થતું નથી. પોતાની જરા જેવી પ્રીતિ કે નામના મેળવવા માટે તે બીજાની કીર્તિ ઉપર મેશ ચોપડવા તૈયાર થઈ જાય છે. બીજાનુ સુખ, બીજાના આનંદ કે સમાધાન એને મન તુચ્છ જણાય છે. પેાતાની જરા જેવી સગવડ માટે પારકાને ગમે તેવા દૂષણેા આપવા તે અચકાતા નથી. પેાતાની માન્યતા જ સાચી અને સર્વાપરિ છે એમ બતાવવા માટે બીજા ઉપર ગમે તેવા આધાતા કરવામાં તેએ આનંદ માને છે. અને મોક્ષના અધિકારી તેા અમે જ છીએ. અને
લીધે તેનુ નામ તે આપી શક્યા નથી. એવા માનવ દેહધારી રાક્ષના કરતાં પણ વધુ ક્રૂર અને દુષ્ટ વા તે સાધવા તૈયાર હાય. આવું સસ્તુ પુણ્ય મેળવ-હરો કે જેને કાઇ નામ આપવામાં પણ સુભાષિતકાર નિષ્ફળ નિવડ્યા છે? જો કે તેવાનું નામ સુભાબઞા-તિકાર આપી શકતા નથી, તે પણ તેમના ગુણ્ણાની ભૂમિકા તા તે આપે છેજ એવા શેતાને મૂળ સ્વભાવ એવા હાય હાય છે કે, ભલે પેાતાને વા નહીં સધાતા હાય પણ બીનઝ્માનું નુકસાન કરવામાં એને મજા પડે છે. બીજાને ભલે અસહ્વ દુઃખ થતુ હોય અને એમ કરતાં પેાતાને જરા જેવા પણ લાભ ન હેાય તેા પણ બીજાને દુ:ખ તા જરૂર આપવું જ. એમના આનંદમાં, સુખમાં કે ભલામાં ઝેર તે મેળવવુ અને એમાં જ પેાતાને કૃતકૃત્ય માનવું અને મનમાં પેાતાની કૃતિ ઉપર પ્રસન્ન થઈ સતાપ અનુભવવા. જ્યારે ગુભાષિતકાર પંડિત હાવા છતાં આવા માનવદેહધારી દુષ્ટોનુ નામ પણ ઊંચરી શકતા નથી, ત્યારે આપણે તેવાઓને શી રીતે નામ
આપી શકવાના?
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
ઉપર આપેલા વન ઉપરથી પ્રશ્ન ઉત્પન્ન થાય હૈં કે, એવા લેકાનુ` ભાવ વર્ણન આપણે શા માટે કરવું ? અને એવાના ગુણ્ણાનું જ્ઞાન આપણે શા માટે મેળવવું ? આપણે આ જગતમાં માનવા તેટલા ભેગા જ વસે છે. ત્યારે તેમાં માનવા કાણુ છે અને દાનવે કાણુ છે એ શેાધી કાઢવા વિના ચાલે તેમ નથી. અનાજમાં કાંકરા ભળી ગયેલા હાય છે તે જો જુદા કાઢવામાં ન આવે તે તેવા કાંકરા આપણા દાંત તેડી નાખ્યા વગર રહેશે નહીં. ત્યારે એવા કાંકરા ઓળખી લેવામાં આપણુ’ પોતાનું જ હિત છે. સાથે સાથે આપણે પોતે પણ માનવ જ છીએ કે દાનવેના ગુણે! આપણામાં પણ પેસી ગએલા છે? એ તપાસી જોવુ જોઇએ, બગલાએ બીજાએ નમાં જનારા છે એવી શાપ વાણી ઉચ-ધોળા હેાય છે, તેમ હુંસા પણુધાળા જ જણાય રવામાં પણ તેમને શરમ લાગતી નથી. આવા હોય છે. ત્યારે પ્રથમ દર્શીતે બન્નેમાં કાંઇ ફેર તેા જણાતા છે દાનવા ! એના ગુણાનું વષઁન કરી સુભાવિતકારે નથી. એવી પરિસ્થિતિમાં આપણે બગલાને જ હુંસ તેમની કાંઇક ઓળખાણ આપી છે. માની લઇએ તેમ છે, પણ જ્યારે દુધ અને પાણીનુ મિશ્રણ જુદું પાડવાના પ્રસગ આવે છે ત્યારે બમલે
અને હંસ ક્રાણુ છે એના પરિચય આપણને ( અનુસધાન ટાઇટલ પેજ રજા ઉપર)
આ રાક્ષસેના કે દાનવાના વ ઉપરાંતને સુભાષિતકાર એક વ કલ્પેલે છે. પણ તે વર્ષાંતેકાણુ શું નામ આપવું એ સુભાષિતકારને સુઝતુ ન હોવાને
For Private And Personal Use Only
| SR No. | 533957 |
| Book Title | Jain Dharm Prakash 1966 Pustak 082 Ank 05 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Jain Dharm Prasarak Sabha |
| Publisher | Jain Dharm Prasarak Sabha |
| Publication Year | 1966 |
| Total Pages | 16 |
| Language | Gujarati, Hindi |
| Classification | Magazine, India_Jain Dharm Prakash, & India |
| File Size | 6 MB |