________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
મન સ્થિર કેમ થાય.
ઉછું આવા મનુ રાજાની પ્રસન્નતા મેળવી શકે છે અને સુખી થઈ શકે છે. બુદ્ધિધને પિતાના બુદ્ધિરૂપ ધનનો સંભાળથી ઉપયોગ કર્યો, તો છેવટે પોતાના રાજાને વશ કરવામાં તેનો પ્રયત્ન સફળ થયો અને તે નિશ્ચિત થયો. આ જરાશંકર અને બુદ્ધિધનનાં દૃષ્ટાંતો સરસ્વતીચંદ્ર નામક પ્રસિદ્ધ નવલકથામાંથી લીધેલાં છે.
- ચેસીને પ્રતિકૂલ થવાથી શાપના ભાજન થવું પડે છે (દ્વીપાયન ઋષિ પ્રત્યે યાદવની પેઠે) અને અનુકૂળ થવાથી રક્ષણ મેળવાય છે (કૃષ્ણ અને બળભદ્રની પેઠે. )
આ રીતે ચાર પ્રકારના હઠનું સ્વરૂપ પ્રતિપાદન કરી કાંઈક ઉંડાણમાં ઉતરવાને હેતુ એ છે કે મનને વશ કરવામાં દબાણ, જોરજુલમ કે હઠને પ્રયોગ જરા પણ કાર્યકર થઈ શકતો નથી, પણ ઉલટ પડે છે. તેને એમ સમજાવવામાં આવે કે તારે અમુક જેવું નહિ તો તે ગમે તેમ કરી નિષિદ્ધ પદાર્થને જોઈ લેશે. આમ અનેક પ્રસંગોમાં બને છે. ગીરાજ આનંદઘનજી અને ચિદાનંદજીનાં નીચે લખેલાં કેટલાંએક વાકયો કે જે તેઓનાં હૃદયને સ્પશીને નીકળ્યાં છે તેથી આ વાતને પુષ્ટિ મળે છે.
શ્રીમાન આનંદઘનજી કુંથુનાથ પ્રભુની સ્તુતિ કરતાં કથે છે મનડું કીમહી ન બાજે હે કુંથુજિન મનડું કિમહી ન બાજે, છમ છમ જતન કરીને રાખું, તીમ તીમ અળગું ભાજે. કહાં કણે હઠ કરી હટકું તો) વ્યાલતણુપે વાંકું;
જે જે કહું તે કાન ન ધારે, આપ મતે રહે કોલો; સુરનર પંડિત જન સમજાવે, સમજે ન માહર સાલો
મન સાધ્યું તેણે સઘળું સાધ્યું, એહુ વાત નહિ ટી; એમ કહે સાધ્યું તે નવી માનું; એ કહી વાત છે મોટી. મનડું દુરારાધ્ય તે વશ આપ્યું, આગમથી મતિ આખું; આનંદધન પ્રભુ માહ આણે, તો સાચું કરી જાણું.. શ્રી ચિદાનંદજી કહે છે – મનડો હટ ન માને પ્રભુ મેરે મનડો હક ન માને, બહુત ભાત સમજાયે યાકું, હું અ૩ છાને; પણ ઇમ શીખામણ કછુ પંચક, ધારત નવી નિજ કાને.
ચિદાનંદ પ્રભુ એહ વિનતિકિ, અબ તો લાજ છે થાને,
For Private And Personal Use Only
