________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
પ્રતિક્રમાદિક ક્રિયાઓમાં થતી શન્યતા.
૧૮૭ લાગ્યા હોય તેની નિદા પ્રમુખ થાય તેટલા માટે પૂર્વાચાર્યોએ તેને દેશી (ગુજરાતી) ભાષામાં કર્યા છે. પરંતુ તે ઉપરાપૂર્વક સ્થિરતાથી કહેવામાં આવે તેજ સત્ય આલોચના થાય. નહિ તે–
ક રામ નામ વખાણે, નવિ પરમારથ તસ જાણે
યા વિધ ભણું વેદ સુણાવે, પણ અઠલ કલા નવિ પાવે.” એમ થશે. માટે અર્થ સમજવા પૂર્વક ભણવા માટે પ્રયત્ન કરે, અને બીજાઓ અર્થવિચારણા કરી શકે તેવી ઢબથી બલવા. તે સંક્ષેપ તથા વિસ્તાર અતિચારમાં કેટલાક શબ્દ બાળ જીવોને ન સમજાય તેવા જણાવ્યા છે. તેના અર્થ જુદા છપાવવા ધારણું છે, તે ન બને ત્યાં સુધી જે સમજાવી શકે તેની પાસે અતિચારના અર્થો બરાબર સમજી સ્થિરતાએ બેલવા. જલદી ભણી જવામાં બહાદુરી ન સમજવી.
દરેક કિયા કરતાં બોલનારે તથા સાંભળનારે સ્થાપનાચાર્ય યા ગુરૂમહારાજ સન્મુખ જ દષ્ટિ રાખવી તથા બે હાથ જોડેલા રાખવા. પાક્ષિક સૂત્ર જે મુનિ મહારાજ બોલે છે તે મુખ્યતાએ કાયોત્સર્ગ કરી ઉપયોગ પૂર્વક શ્રવણ કરવું. કદાચ કાત્સર્ગ ન બની શકે તે પણ પ્રમાદ ન સેવતાં ઉપયોગ પૂર્વક સાંભળવું.
પ્રતિકમણના હેતુઓ જે અગાઉ “જૈન ધર્મ પ્રકાશમાં પ્રસિદ્ધ થયા હતા તેમજ પ્રતિક્રમણ હેત નામના પુસ્તકમાં છપાયેલા છે તે સમજી દરેક કિયા તે મુજબ સમજ પૂર્વક બને તેટલો વીલ્લાસ ફેરવીને કરવી. શરીરની છતી શક્તિએ પ્રતિકમણ ઉભા ઉભા જ કરવું. વાંદણુના આવર્ત વિધિ બરાબર સાચવવા ખપ કરે, અને દેવસિ કે રાઈ પ્રતિકમણ બે ઘડીથી પહેલાં પારવું નહિ. કેમકે સામાયકને કાળ જધન્યથી બે ઘડીને જ છે, વિશેષ માટે બાધક નથી. ઓછા કાળે પારવાથી દેયપાત્ર થવાય છે.
ઉપર મુજબ પ્રતિકમણની ક્રિયા શુદ્ધ ઉપગ પૂર્વક કરવા ઉજમાલ થવું. પર્વે બંદીખાનામાં પણ કર્મવાત આવી પડતાં એક શ્રાવકે નૈયા આપીને નિત્ય પ્રતિક્રમણ કર્યું છે. તે ભાગ્યશિરોમણિએ પ્રતિકમણની કિંમત અમૂલ્ય જાણી હતી, તેમ આપણે પણ તેને અમૂલ્ય જાણી રાજ્યની જેમ કરવાને યા શૂન્યપણાને ત્યાગ કરી ઉપગ પૂર્વક કરવું કે જેથી ખરેખરૂં આત્મહિત થાય.
પ્રાણલાલ મંગળજી
હાલ અજીમગંજ,
For Private And Personal Use Only
