Page Text
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
૧૧૮
આત્માનંદ પ્રકાશ
પ્રાપ્ત કર્યા વિના, ચાલ્યા કરવું તેને નિર્ણય કરવા નહિ પરંતુ માનવતાવાદી મૂલ્યાંકન માટે પણ અધ્યા આજનો માનવી મુખત્યાર છે. તેણે પોતાનાં પ્રામાણિક ભવાદને સ્વીકાર્યા વિના કે નથી. મંતવ્યો, લાગણીઓ, આદર્શો અને એષ્ણાએ સ્પષ્ટ
ઉપરની બધી મૂંઝવણોનું કારણ પ્રગતિ વિના રીતે જાણી લેવા જોઈએ. સ્વાર્થના અવિનાશક માર્ગે
આપણું ભ્રામક ખ્યાલે છે. પ્રગતિની બે મિકાઓ જવું છે કે આદર્શપૂર્વક સંપૂર્ણતાને પામવા ઊર્વ
છે : ભૌતિક અને આધ્યાત્મિક. પહેલી સાંસારિક ગતિ કરવી છે. પોતે શું સિદ્ધ કરવા માગે છે તે
વસ્તુઓને સ્પશે છે, બીજી શાશ્વત મૂલ્યોને આંકે છે. તેણે જાણી લેવું જોઈએ. જે યોગ્ય લાગે તે, આત્મ
ભૌતિક પ્રગતિને ભૌતિક શાસ્ત્રના પ્રદેશ ખોળવાના જ્ઞાન વડે, તે આત્મસિદ્ધિના માર્ગે પ્રયાણ કરી શકે
હેય છે; આધ્યાત્મિક પ્રગતિને અંતરના ઊંડાણમાં છે. આત્મજ્ઞાન એટલે માત્ર આત્માનું જ્ઞાન એટલું
પડેલી ચિત્તની જાગૃતિ સાથે સંબંધ છે. એકને જ નહિ, પણ પોતાના વિચારો, લાગણીઓ અને વાસનાઓ વિષયક વ્યાવર્તક જાતિ. બહારથી તે
માનુષી પુરૂષાર્થ વડે માનુષી એષ્ણુઓને સંતોષવાની ગમે તેમ માનતો હોય, પરંતુ તે હજી ગુફાવાસી
હોય છે, જ્યારે બીજીને ઉચ્ચ શક્તિની મદદ વડે આદિમાનવની દૃષ્ટિ અને વાસનાઓ ધરાવતે વાત
મનુષ્યસહજ નબળાઈને જીતવાની હોય છે. એક અવસ્થામાં જ છે. માત્ર ખાનપાન અને પહેરવેશમાં
માનવને ભૌતિક ક્ષેત્રે મુક્ત બનાવવા મથે છે, બીજી
માનવને આધ્યાત્મિક ક્ષેત્રે મેક્ષ અપાવવા પ્રયત્ન કરે તેશે બાહ્ય વિકાસ કર્યો છે પરંતુ તેની સાથે સાથ
છે. ભૌતિક પ્રગતિ અનિશ્ચિત પ્રાપ્તિ છે, જ્યારે આવશ્યક આંતરિક વિકાસ તે કરી શક્યો નથી.
આધ્યાત્મિક પ્રગતિ સાધકના ચિત્તમાં ચિરસ્થાયી રહે છે.
આધ્યાત્મિક સિદ્ધિ ઉચ્ચ અને શાશ્વત છે. ગીતામાં પ્રગતિ અને સંપૂર્ણતા સંબંધી કેટલીક ખરે. ખરી મુશ્કેલીઓનો સામનો અર્વાચીન મનુષ્ય કર
युछे या निशा सर्वभूतानां तम्यां जागति
સંયમી બીજા આત્માઓ માટે જે રાત છે તે સંયમી વાને છે. સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહીએ તે આ પ્રશ્ન તેને
મનુષ્ય માટે દિવસ છે. જે આ સ્થિતિ સુધી પહોંચેલ સતત મૂંઝવે છે કે જે સર્વનાશ એ જ જીવનને
છે, તે મોહ પામતો નથી અને આ જીવનમાં જ અંત હોય તો પ્રગતિ અને સંપૂર્ણતા પ્રાપ્ત કરવાનો
મુક્ત દશાને પામે છે. શ્રી રામકૃષ્ણ પરમહંસ પણ પુરૂષાર્થ શા કામને? જે તેની પ્રાપ્તિ માટે કોઈ
કહે છે કે પ્રકૃતિ અને પોતાના આત્માનું બ્રહામાં જેણે ઊંચું ધ્યેય ન હોય તે તે પુરૂષાર્થ નિરર્થક છે. જ્યારે પ્રાચીન ધર્મગુરુઓ ભૌતિક અસ્તિત્વને લક્ષણ
એત્વ અનુભવ્યું છે તેને મંગલ કે અમંગલ સ્પર્શતું
નથી, આજ વિધાન જેણે જગતના સર્વ પ્રાણીઓ ભંગુર કહેતા, ત્યારે તેમને લાગણીવશ નિરાશાવાદી કહેવામાં આવતા, પરંતુ આશ્ચર્યની વાત એ છે કે
તરફ સમત્વ કળવ્યું છે અને અહિંસાને જીવનમાં
ઉતારી છે તેમને પણ લાગુ પડે છે. આજે વિજ્ઞાને ધર્મગુરુઓની વાતને સમર્થન આપવા માંડયું છે. જાણીતા ખગોળશાસ્ત્રી અને તત્ત્વજ્ઞ સર જો કે આદિ માનવનું જીવન જંગલી હતું છતાં જેમ્સ જીન્સ કહે છે કે થર્મોડાયનામિકસના બીજા નૈતિક ક્ષેત્રે વિકાસ થયેલ છે. ભારતના વિચારકોએ નિયમ પ્રમાણે વિશ્વ ઉષ્ણત વડે કિનારા પામવાના પ્રથમથી જ ઉક્રાંતિને જુદી દૃષ્ટિએ નિહાળી છે. માળે જાય છે. આમ વિજ્ઞાનના વિજયનું પરિણામ ઉત્ક્રાંતિના દરેક ક્રમમાં આત્મા ઉચ્ચ સ્થિતિ પ્રાપ્ત બહુ આનંદજનક તે નથી જ. જે લોકો ડરતા ન કરવા પુરુષાર્થ કરતે હોય છે એમ તેઓ માને છે. હોય એટલે કે અસ્તિત્વના ક્ષણભંગુરતાનો ભય જેમને આંતર બાહ્ય પ્રકૃતિને નિગ્રહ કરી જાતિના વિશાળ ડરાવત ન હોય, તેમણે ભલે ઉચ્ચ આદર્શ માટે ક્ષેત્રમાં આત્માનું વકરણ કરવું તે તેમનું અનુ
For Private And Personal Use Only
| SR No. | 531702 |
| Book Title | Atmanand Prakash Pustak 061 Ank 05 06 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Jain Atmanand Sabha Bhavnagar |
| Publisher | Jain Atmanand Sabha Bhavnagar |
| Publication Year | 1963 |
| Total Pages | 48 |
| Language | Gujarati, Hindi |
| Classification | Magazine, India_Atmanand Prakash, & India |
| File Size | 6 MB |