________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
ઉપાધ્યાયજીનાં ૧૫૨ લઘુ સ્તવન
(લે. છે. હીરાલાલ ર. કાપડિયા એમ. એ.)
સામાન્ય માનવીનું સાધારણ રીતે એક જ નામ ૧૯૩૬માં જે સ્તવને ઉપલબ્ધ જણાય તેને તે સમયે હોય, પરંતુ વિશિષ્ટ કક્ષાના મનુષ્યની વાત ન્યારી ગુર્જર સાહિત્યસંગ્રહ (ભા. ૧)માં નિમ્નલિખિત છે. જૈન મુનિવરોને વિચાર કરીશું તે જણાશે કે નામથી અને કમથી રજૂ કરાયા છેઉમરવાતિને વાચક' તરીકે, જિનભદ્રગણિ “ક્ષમા- (૧) વીશી-પહેલી, (૨) વીશી-બીજી, (૩) શ્રમણ તરીકે અને ન્યાયવિશારદ ન્યાયયાય યશોવિજય ચોવીશી-ત્રીજી (ચૌદ બેલની), (૪) વિહરમાન-જિનગણિનો “ઉપાધ્યાયજી' તરીકે નિર્દેશ કરાયો છે અને વીશી, (૫) નવનિધાન-સ્તવને, (૬) વિશિષ્ટ-જિનઆજે પણ કરાય છે.
સ્તવને. (૭) સામાન્ય જિનસ્તવને "(પા), (૮) શ્રી સ્તવન” શબ્દ "સ્ત ' ધાતુ ઉપરથી બનાવાયો મૌન એકાદશીનું દેઢ કલ્યાણકનું સ્તવન, (૯) છે, એથી કરીને એ સંસ્કૃત શના “સ્તતિ અને નિશ્ચય વ્યવહારગર્ભિત શ્રી શાંતિજિનસ્તવન, (૧૦)
સ્તોત્ર ” એ બે બંધુઓ ગણાય-પર્યાય ગણાય એ નિશ્રય વ્યવહાર ગતિ શ્રી સીમંધરસ્વામીસ્તવન, (૧૧) સ્વાભાવિક છે; પરંતુ અહીં તે હું સ્તવન' શબ્દ શીસીમંધરસ્વામીની વિનતિરૂપ ન રહસ્યગર્ભિત સવાસો આજે કેટલાયે સૈકાઓથી જૈન સમાજમાં જે અર્થમાં ગાથાનું સ્તવન, (૧૩) કુમતિમદગાલન શ્રી વીરરૂઢ થયેલ છે તે અર્થમાં વાપરું છું, અને એથી તે રસ્તુતિરૂ૫ ૧૫૦ ગાથાનું હું ડીનું સ્તવન, (૧૩) સિદ્ધાંતઉપાધ્યાયજીએ સંસ્કૃત ભાષામાં જે તે રચાં વિચારરહસ્યગર્ભિત ૩૫૦ ગાથાનું શ્રી સીમંધર જિન છે તે અત્ર અભિપ્રેત નથી,
સ્તવન, અને (૧૪) શ્રી વર્ધમાન જિન સ્તવન યશવિજયગણિએ જેટલી કૃતિ રચાને ઉલ્લેખ
દસમતસ્તવન-તે ઘણા વર્ષોથી ઉપલબ્ધ છે,
પણ કોઈ કારણસર એને ગૂ, સ, સંમાં સ્થાન મળે છે તે બધી હજી સુધી તે મળી આવી નથી.
અપાયું નથી, નવ કડીનું ગેડી–પાશ્વનાથતવન કાળ કેટલીકને સ્વાહા કરી ગયો હોય તે ના નહિ.
પહેલાં ઉપલબ્ધ હતું નહિ એટલે એ ન હોય તે આ પરિસ્થિતિમાં એ બનવાજોગ છે કે એમણે સ્વાભાવિક છે. આ ઉપરાંતનું ઉપાધ્યાયજીનું રચેલું રચેલાં બધાં સ્તવન સચવાઈ નહીં રહ્યાં હાય-આજે કોઇ સ્તવન છેલ્લા વીશ વર્ષોમાં કોઈ સ્થળેથી પ્રસિદ્ધ પ્રાપ્ય નહિ હશે. આજથી ૨૦ વર્ષો ઉપર-ઈ. સ. -
– ૧. આના પછી “આધ્યાત્મિક પદે છે. એ સામાન્ય રીતે ૧ એરૂતિ વીરરત્ર, (ન્યાયખંડખાઇ), ગણાય નહિ એટલે એને અહીં મેં નિર્દેશ કર્યો નથી. આદિ જિન-સ્તવન (પુંડરીક ગિરિરાજ સ્તોત્ર), “ગોડી' ૨ આના પછી “સ્વાધ્યાયાદિ વિભાગ” છે. પાર્શ્વનાથ-સ્તવન, ત્રણ શંખેશ્વર ”-પાર્વજિન-સ્તોત્ર, વાણ- ૩, આ સ્તવન લગભગ અંતમાં (પૃ. પર૦)માં અપાયું છે. રસીમાં રહેલું પાશ્વ જિન-સ્તોત્ર અને શમીન” ૪. એકંદર ૧૫૮ (૨૪+૪+૨૪+૨+૯+૩+૧+૧++ પાશ્વજિન સ્તોત્ર
૧ +૧+૧+૧) સ્તવને છે.
For Private And Personal Use Only