________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
૨૩૦
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ,
હયગ્રીવ, હિરણ્યગર્ભ, હરબા,) વિક્રમની ચૌદમી સદીમાં વિદ્યમાન હતા અને હરગર્વ ભટે વિક્રમ સં. ૧૩૬૬ માં આનેબાસ(ઉર્ફે ગોપાળપડિત)નું શિષ્ય પણું સ્વીકાર્યું હતું એટલે ઉપર જણાવેલ વાર્તાલાપને પ્રસંગ વિ. સં. ૧૩૬૬ માં બન્યો હતે.
જેનેતર સાહિત્યમાં આ પ્રાચીન ઉલેખનું૧૩ મહત્વ એ દષ્ટિએ છે કે આ તીર્થની અને આ મૂર્તિના પ્રભાવની પ્રસિદ્ધિ માત્ર જૈનમાં જ નહીં પણ જૈનેતરમાં પણ સેંકડો વર્ષો પહેલાં પ્રસરેલી હતી. શિરપુરથી સેંકડે માઈલ દૂર વસતા જેનેતરોમાં પણ આ ગામ પાશ્વનાથના શિરપુર” તરીકે ઓળખાતું હશે ત્યારે આ મૂર્તિને ચમત્કાર તથા પ્રભાવ કેટલે બધે વિખ્યાત હશે એની કલ્પના સ્વયં જ કરી લેવા જેવી છે. એક નાનું તરખલુ પણ અદ્ધર રહી શકતું નથી, ત્યારે ફણુ સુધી ૪૨ ઇંચ ઊંચી આ મૂતિ બીલ કુલ અદ્ધર રહે એ ભલભલાને પણ નવાઈ ઉપજાવે એમાં શું આશ્ચર્ય છે ?
અર્ધ પદ્માસનાવસ્થ મૂર્તિ આ લેખમાળાના પ્રથમ લેખ સાથે છપાયેલા શ્રી અંતરિક્ષ પાર્શ્વનાથ ભગવાનના ફોટામાં વાચકોએ જોયું જ હશે કે આ મૂર્તિ અર્ધ પદ્માસનાવસ્થ છે. ડાબા પગ ઉપર જમણે પગ છે, આવી અર્ધ પલસનાવસ્થ મૂર્તિ ડાઈમાં શ્રી લઢણ પાર્શ્વનાથ ભગવાનની તથા ભાદક (જિલ્લા ચાંદા, તાલુકા-વરેરા, મધ્યપ્રદેશ) તીર્થમાં વિરાજમાન પાર્શ્વનાથ ભગવાનની ( ઉંચાઈ મસ્તક સુધી ૫૦ ઇંચ, ફણાસુધી ૬૦ ઇંચ) મારા જેવામાં આવી છે. કુલપાક તીર્થમાં પણ અધ પદ્માસનાવસ્થ મૂર્તિ એ વિરાજે છે.
વાળુની પ્રતિમા. એક વાત ધ્યાનમાં રહે કે આ પ્રતિમા વાળુની કિવા છાણવાળની બનાવેલી છે, એ વાત આપણી પરંપરાથી તે ચાલી આવે છે જ. અને તેથી વેતાંબર અવારનવાર લેપ પણ કરાવે છે. પરંતુ આ તીર્થના વહીવટ અને માલિકીના દિગંબર-શ્વેતાંબર વચ્ચે ચાલેલા ઝગડા વખતે દિગંબરોએ કોર્ટમાં એ જાતની રજુઆત કરી હતી કે આ મૂતિ પાષાણની જ છે. ત્યારે આકેલા કેર્ટમાં કેસને ચુકાદો આપનાર એડિશનલ જજ શ્રી R. V. પરાંજપેએ ( તારીખ ૧૮-૩-૧૯૧૭) અંતરિક્ષ જઈને જાતે તપાસ કરી
૧૨. જુઓ. મહાગુવપંથીય મારી વાય
૧૩. શ્રી યશવંત ખુશાલ દેશપાંડે કે જેમને હું અગાઉ ઉલ્લેખ કરી ગયો છું તેમને મેળાપ જ્યારે હું ભાદક તીર્થની યાત્રા કરીને પાછા ફરતાં યવતમાળ આવ્યો ત્યારે ત્યાં થયેલ હતું. તેમને દિગંબર સાહિત્યનો સારો પરિચય છે. મારા પરિચય પછી વેતાંબર સાહિત્યને પરિચય કરવાની તેમને ઘણી જ ઉત્કંઠા થઈ છે. જૈનસાહિત્યને પરિચય કર્યા સિવાય ભારતના પ્રાચીન ઇતિહાસ અને ભૂગોળ અધૂરાં જ રહેવાના છે એ મેં તેમને ભારપૂર્વક કહ્યું હતું. મહાનુભાવપંથના સાહિત્યમાં આવતા આ શિરપુર ઉલેખ તરફ ધાન ખેંચવા બદલ તેમજ તે સંબંધી સાહિત્ય અને મહાનુભાવ૫થ સંબંધી માહિતી પૂરી પાડવા બદલ તેમને ધન્યવાદ આપું છું
For Private And Personal Use Only