SearchBrowseAboutContactDonate
Page Preview
Page 17
Loading...
Download File
Download File
Page Text
________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir રાગ-દ્વેષ નો તાત્ત્વિક વિચાર સંપાદક : મુનિ પુણ્યવિજ્યજી (સંવિઝપાક્ષિક) જગતની કોઈ પણ વસ્તુને અપનાવવી જ્યાં સુધી એ પ્રમાણે કરવામાં આવ્યા કરે અથવા પિતાના તરફ ખેંચવી તેને આવૃત્તિ ત્યાં સુધી ચક્કરે ચઢેલો વાંસ કદી પણ સ્થિરકહે છે તથા કઈ પણ વસ્તુને દૂર કરવી અથવા પશુને પામતે નથી. એને ખેંચવામાં તેમ તેથી હઠાવવું તેને પરાવૃત્તિ કહે છે. પ્રથમના ઢીલ કરવામાં બન્ને પ્રકારે બળ ખર્ચવું પડે પ્રકારને રાગ કહે છે, અને બીજા પ્રકારને દ્વેષ છે છતાં વાંસ તો સ્થિર થતો જ નથી. તેમ કહે છે. આ બન્ને પ્રકારના રાગદ્વેષ સમ્યફ અજ્ઞાન અને મૂઢતાપૂર્વક વસ્તુને ગ્રહણ કરવામાં પ્રકારે જ્યાં સુધી છૂટતા નથી, ત્યાં સુધી તેમ તેને ત્યાગ કરવામાં એમ બન્ને પ્રકારે વસ્તુઓના ગ્રહણ કરવાથી તથા તેના ત્યાગ આત્મવીર્ય ખર્ચવું પડે છે છતાં આત્મપરિણામ કરવાથી એમ બંને પ્રકારે કર્મોને બંધ તથા કદી સ્થિર કે શાંત થતો નથી. ખરી વાત તે તેનો યથાકાળે ઉદય થયા જ કરે છે. કારણ એ છે કે જે તે વાંસને સ્થિર કરવો હોય તે અજ્ઞાન અને બુદ્ધિ-ના વિશ્વમ એગે વસ્તુઓના તેને બાંધેલી બન્ને છેડાવાળી રસીને છોડી ગ્રહણ અને ત્યાગ બનેમાં રાગ-દ્વેષ જાજ્વલ્યમાન દૂર કરવામાં આવે, અને તે જ તે વાંસ સ્થિર બનેલે પ્રવતી રહ્યો છે. થાય. તેમ જીવ જેટલી એ પરવસ્તુના ગ્રહણ વર્ણન એટલે બંધાવું, ઉષ્ટન એટલે છૂટવું. ત્યાગની સાવધાનતા રાખે છે, તેટલી તે રસપૂર્વક ગ્રહણ કરી રાખેલા રાગદ્વેષમય એ બન્ને વાતે ત્યાં સુધી બની રહે છે કે જ્યાં વિકપના ત્યાગની સાવધાનતા રાખે તો સહેજે સુધી ચિત્તમાં રાગદ્વેષ વા ઈછાનિષ્ટ ભાવના આત્મપરિણામ સ્થિર અને શાંત થાય. પૂર્વક વસ્તુઓને ગ્રહણ-ત્યાગ થયા કરે. અને એને જ જ્ઞાની પુરુષ સંસારપરિભ્રમણ કહે - રાગ દ્વેષની માત્રા આત્મામાં જ્યાં સુધી છે. પ્રત્યેક વસ્તુઓના છોડવા–ધરવાની ચિંતામાં બની રહે છે, ત્યાં સુધી કર્મબંધન છૂટવાના નિમગ્ન રહેવું, મૂઢ બની કર્મબંધનથી જકડાવું, , ' અવસરે પણ રાગદ્વેષ વશીભૂત થઈ તે બંધાયા ઉદયકાળ પ્રાપ્ત થતાં અત્યંત મેહમુગ્ધ ઉન્મત્ત જ કરે છે અર્થાત કર્મબંધન છૂટવા માત્રમાં બની દુઃખી થવું અને ઈતસ્તત: ભવના પ્રકારે વાસ્તવિક કલ્યાણ નથી, કારણ કે બંધનું મૂળ વહ્યા કરવું અર્થાત્ જન્મમરણાદિ ધારણ કયો કારણ રાગદ્વેષ મોજુદ છે. એક બંધનની કરવાં એનું જ નામ ભવપરિભ્રમણ છે. નિવૃત્તિ ટાણે બીજા ચિત્રવિચિત્ર બંધને તુરત જેમ દહીં મંથન કરવાની ગેળીમાં રહેલા તેને જકડી લે છે. તેથી બંધનની ચિર શૃંખલા વાંસની રસીના બને છેડામાંથી એકને પિતા કદી તૂટતી જ નથી. એમ છૂટવું એ કર્મબંધથી ભણું ખેંચે છે, ત્યારે બીજાને ઢીલા મૂકે છે. વાસ્તવિક છૂટકારો નથી, કર્મબંધનથી વાસ્તવિક For Private And Personal Use Only
SR No.531466
Book TitleAtmanand Prakash Pustak 040 Ank 01
Original Sutra AuthorN/A
AuthorJain Atmanand Sabha Bhavnagar
PublisherJain Atmanand Sabha Bhavnagar
Publication Year1942
Total Pages38
LanguageGujarati, Hindi
ClassificationMagazine, India_Atmanand Prakash, & India
File Size5 MB
Copyright © Jain Education International. All rights reserved. | Privacy Policy