Page Text
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
ભાગ્ય શું છે?
[૨૮૩]
કર્મોનું પણ પરિણામ હેય. પ્રત્યેક કર્મનું ફળ તરત પવિત્ર શ્રીમાન લોકેના અથવા બુદ્ધિશાળી કર્મયોગીજ નથી મળી જતું, પરંતુ એને અર્થ એ નથી યોના કુલમાં જન્મ લે છે. જ્યાં તે પૂર્વજન્મના કે જે કર્મોનું ફળ તરત નથી મળી જતું તેનું ફળ બુદ્ધિ-સંસ્કારના બળે વધારે સિદ્ધિ મેળવવાને યત્ન મળતું જ નથી. એવાં કર્મોના ફળ ભવિષ્યમાં કરે છે અને એ રીતે પ્રયત્નપૂર્વક ઉદ્યોગ કરતાં ભાગ્યના રૂપમાં પ્રકટ થાય છે. એ રીતે ભાગ્ય કેવળ કરતાં પાપથી શુદ્ધ બની અનેક જન્મો પછી સિદ્ધિ આપણા પૂર્વ કર્મોનું સંચિત પરિણામ છે, જે પામીને અંતે ઉત્તમ ગતિ મેક્ષ પામે છે. વારંવાર આવીને આપણી સમક્ષ પ્રકટ થાય છે અને આ રીતે પ્રત્યેક પ્રાણીનું ભાગ્ય તેના હાથમાં આપણને ભૂલાવામાં નાખી દે છે. ખરી રીતે આપણે છે અને તે પોતે જ પોતાના સુખદુઃખનું કારણ એમાંથી બોધ લેવો જોઈએ કે કઈ પણ કર્મનું ફળ છે અને તેથી તે પોતે જ તેને માટે જવાબદાર છે. નષ્ટ નથી થતું, પરંતુ તે કોઈ ને કોઈ કાળે ભવિ- પછી દુઃખ પડતાં ભાગ્ય અથવા દૈવ પર દોષનું બમાં જરૂર આવે છે, પરંતુ આપણે નાદાનીથી આરોપણ કરીને સંતોષ માની લે એમાં કશી તેને ભાગ્ય અથવા દેવની ઈચ્છા કહીને ટાળી દઈએ બુદ્ધિમત્તા નથી. છીએ; કેમકે તે સમયે તે આપણું કાબુની વાત નથી उद्धरेदात्मनाऽऽत्मानं नात्मानमवसादयेत् । હોતી. એમાં તે લેશ પણ સંદેહ નથી કે સઘળી ગામૈવ ઘાત્મનો વધુમૈર રિપુરાહ્મનઃ | વાત કર્મના નિયમ પ્રમાણે જ થાય છે. સાચું
बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य येनात्मैवाऽऽत्मना जितः। તે એ છે કે તે પણ આપણા પોતાનાં કર્મ પ્રમાણે અનામતું શત્રુ વર્તતાય શકુવર છે જ ઘડાય છે. આપણને તે કર્મ કરવા માટે સ્વતંત્ર અર્થાત્ મનુષ્ય પોતાને ઉદ્ધાર પોતે જ કરે, છોડી દેવામાં આવ્યા છે, પરંતુ એ વતંત્રતાને પોતાની જાતને કદી પણ પડવા ન દે; કેમ કે પ્રત્યેક કેવો ઉપયોગ કરે એ આપણાં હાથમાં છે. જે મનુષ્ય પોતે જ પોતાને બંધુ તથા શત્રુ છે. જેણે આપણે તેને અયોગ્ય ઉપયોગ કરશું તે આપણને પોતાની જાતને જીતી લીધી તે પોતાની જાતને તેની સજા થશે. એ સજા આપણને હમેશાં તુરત જ બધુ છે પરંતુ જે પિતાની જાતને નથી જાણતા કેમ નથી મળતી એ વિચારવા જેવી વાત છે. ન્યાયા- તે પોતે પોતાની જાત સાથે શત્રુની માફક વેર કરે છે. ધીશ જ એ સઘળી વાત સમજી શકે છે કે કયારે આ જ વાત આપણું જન્મના ભેદથી પણ આપણને કેવા પ્રકારની સજા કરવી. કઈ કઈ સિદ્ધ થાય છે. એક મનુષ્ય જન્મથી જ સુખ વાર આપણને સમજાતું નથી કે એવું કેમ થયું? ભોગવતે જોવામાં આવે છે તો બીજો શરૂઆતથી બસ, એ જ આપણા પૂર્વજન્મનાં કર્મોનું ફળ છે, જ દુઃખમય જીવન વ્યતીત કરતા હોય છે. એક અને તેથી તેને સમજવાનો પ્રયત્ન કરે પણ વ્યર્થ ઉચ્ચ કુલમાં ઉત્પન્ન થાય છે તે બીજે નીચ કુલમાં. છે. એ રીતે આપણને આપણાં સારાં કર્મોનું એક મહાબદમાશ હોય છે તે બીજે ખૂબ જ ફળ પણ જરૂર મળે છે. જે યોગાભ્યાસ કરવા લાગે ભોળો અને શાંત હોય છે, એક અત્યંત ચપળ હોય છે, પરંતુ પૂરા સમયના અભાવે વચમાં ચલિત થઈ છે તે બીજે ખૂબ જ ચુસ્ત હોય છે. એકની જાય છે, એવા પુરુષની શી ગતિ થાય છે? એના પ્રવૃત્તિ ધર્મ તરફ હોય છે તે બીજાની અધર્મ જવાબમાં એમ કહેવામાં આવે છે કે કલ્યાણકારી તરફ. એ રીતે પ્રાણી–પ્રાણીમાં, ભાઈભાઈમાં ભેદ કર્મ કરનારની કદી પણ દુર્ગતિ થતી જ નથી હોય છે એવો ભેદ જન્મથી જ શા માટે ? એનું કાંઇ તે તે પુણ્યશાળી પુરુષોને મળનાર સ્વર્ગ આદિ કારણ તો હોવું જોઈએ ને? વિચાર કરતાં જણાશે મેળવીને અને ત્યાં ઘણું વર્ષ સુધી નિવાસ કરીને કે તેનું કારણ આપણા પૂર્વજન્મોનાં કર્મ જ છે.
For Private And Personal Use Only
| SR No. | 531451 |
| Book Title | Atmanand Prakash Pustak 038 Ank 10 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Jain Atmanand Sabha Bhavnagar |
| Publisher | Jain Atmanand Sabha Bhavnagar |
| Publication Year | 1940 |
| Total Pages | 36 |
| Language | Gujarati, Hindi |
| Classification | Magazine, India_Atmanand Prakash, & India |
| File Size | 5 MB |