________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
સુભાષિત મક્તિમાલા એક જીભ આદેશ કરે છે અને તાત્કાલિક યુદ્ધ બંધ થાય છે, અને તેને સ્થાને સુલેહને ત દવજ ફરકે છે. બીજી જીભ આદેશ કરે છે અને તુરતજ સુલેહભર્યા શાંતિના વાતાવરણમાં યુદ્ધની નેબતે ગડગડે છે. સુલેહના દૂતરૂપ ત દવજને ઉખેડી નાખવામાં આવે છે. એક જીભ હુકમ કરે છે અને કેટલા ય ફાંસીને માંચડે લટકે છે. બીજી જીભ આદેશ કરે છે અને કેટલાય જી કસાઈ ' કાતીલ છુરી તળેથી છૂટા થાય છે. આ સર્વ જીવ્વા બાઈના પ્રતાપ છેને ? માનવ દેહની ટુંકીસી જિંદગીમાં જીભને આ દુરુપયોગ કયે સુજ્ઞ જન ઈરછે ભલા ?
અષ્ટ પ્રવચનમાતામાં જીવ વિષે બે વખત ઉલ્લેખ આવે છે ( ભાષાસમિતિ અને વચનગુપ્તિ) એ શું સૂચવે છે? ખૂબ વિચારીને, હિતકારી, પરિમિત, મિષ્ટ એવું જ વાક્ય વધે. કાણને પણ કાણે ન કહે; કારણ કે
કાણને કારણે કો, કડવા લાગે વેણુ;
ધીરે ધીરે પુછીએ, કેમ ગયા તુજ નેણુ? શાસ્ત્રજ્ઞ પુરુષ તે સાચું હોય છતાં કડવું અને પરિણામે અહિતકર હોય તે તેવા સાચાને પણ અસત્યની કોટીમાં મૂકે છે. આ આદેશ ખૂબ વિચા૨ણીય છે. વચનના ઘા તલવારના ઝાટકાથી વધુ સાલે છે, અને તેની સાથે ઉગ્ર કર્મબંધ પડાવે છે. જેને કથાનુગમાં એક કથા આવે છે. તેનું તાત્પર્ય એ છે કે પુત્ર ક્ષુધાતુર થયે થકે ઘરમાં આવે છે ત્યારે માતા હાજર નથી, જ્યારે માતા બહારથી આવે છે ત્યારે ક્રોધાંધ પુત્ર માતાને કહે છે કે તું ક્યાં શૂળીએ ચડી હતી કે જેથી અત્યાર સુધી ઘેર ન આવી ? ક્રોધાંધ બનેલી માતાએ પણ તે જ પ્રત્યુત્તર આપે કે તારા હાથ કયાં કપાઈ ગયા હતા કે જેથી છીંકામાં મૂકેલું ભેજનપાત્ર ન લઈ શકો ! બસ ! આટલા જ ઉગ્ર શબ્દો અને તેના પરિણામે બીજા ભવમાં તે બને પતિ-પત્નીના સંબંધે ઉપજે છે. અને નિમિત્ત પામીને હાથ કપાવાનું, શૂળીએ ચડવાનું ખરેખર જ બને છે. આ છૂટી મૂકેલી જીભના ફળ છે. સારાંશ કે જીભ રસવતી અથતું મિણ વદનારી હોય તેનું જીવન સફળ છે એ યથાર્થ જ છે.
સૌંદર્ય સર્વને પ્રિય હોય છે. કેઈને કુરૂપતા પસંદ નથી હોતી. સૌદર્યમાં કુદરતી રીતે જ આકર્ષણ રહેલું છે, તેથી પ્રત્યેક મનુષ્ય તે તરફ
For Private And Personal Use Only
