________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
૨૦૮
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ, થાય છે તેને અનુભવ ધનની પાછળ પડેલા સર્વ મનુષ્યોને થાય છે. દિવસરાત ચિંતાની ભઠ્ઠીમાં બન્યા કરવું પડે છે.
પ્રાપ્તિમાં ભ્રમવશાત્ કયાંક સુખ જેવું દેખાય છે, પરંતુ વસ્તુસ્થિતિ એવી નથી. કોઈ વિષય એ નથી કે જે બાળનાર નથી. સંસારમાં પ્રત્યેક વિષય અપૂર્ણ છે, તે પોતાની પૂર્ણતા માટે બીજી કોઈ વસ્તુની અપેક્ષા રાખે છે. પુત્ર હોય તો એને ભણાવવાનું, પરણાવવાનું, સુયોગ્ય બનાવવાનું વગેરે જુદા જુદા પ્રકારની ચિંતા રહ્યા કરે છે, જે હંમેશા બાળ્યા કરે છે. બીજે કેટલે આગળ વધી ગયે, તેની પાસે વધારે પૈસા થઈ ગયા, તેનું સન્માન મારા કરતાં વધારે છે, તેના પુત્ર મારા પુત્રોની સરખામણીમાં વધારે લાયક છે એ રીતે આપણું ન્યૂનતાથી હૃદયમાં હંમેશા બળતરા રહે છે. અને એ ન્યૂનતા વિષથી કદી પણ પૂરી થતી જ નથી.
જે વસ્તુ આજે છે તે કાલે નષ્ટ થશે અથવા તેને બળાત્કારે છેડવી પડશે ત્યારે મોટું દુખ થશે. સંસારના પ્રત્યેક વિષયની એ જ રિથતિ છે. આજ છે, કાલે નષ્ટ થશે, અથવા એને છેડીને આપણે કયાંય ચાલ્યા જવું પડશે. એ પરિણામ દુઃખદાયક નહિ તે બીજું શું છે? વસ્તુતઃ વિષયમાત્ર પરિણામે દુઃખદાયક જ છે. એની અંદર સુખની પ્રતીતિ તે કેવળ ભ્રમવશાત્ ભાગકાળમાં જ થાય છે. જેવી રીતે દાદરને ખંજવાળતી વખતે સુખ જણાય છે, પરંતુ પરિણામે બળતરા થતાં ઘણું દુઃખ થાય છે તેવી જ રીતે બધા વિષયેનું સમજી લેવું.
અરે, હું પહેલાં કે સુખી હતો ? ધન, પુત્ર અને સેવકેથી ઘર ભરેલું હતું, યુવાનીની મજા હતી, સ્ત્રી કેવી સુંદર અને સુશીલા હતી, જગતભરમાં યશ ફેલાયો હતે. અત્યારે એ બધું ચાલ્યું ગયું છે. મારા જે દુઃખી બીજે કોણ હશે? એ રીતે પ્રાપ્ત વિષયના સંસ્કાર પણું દુઃખ આપે છે. અમુક વિષયની ઈચ્છા થઈ, તેની પ્રાપ્તિ કેવી રીતે થાય? એક માણસે એક ઉપાય બતાવ્યું, વળી વિચાર આવ્યું કે તે ઠીક નથી ? બીજું કંઈક કરે. એ ઉપાય સારે છે. એમાં કશું પાપ નથી. બીજામાં પાપ છે, પરંતુ કરવું શું? કામ તો કરવું જ જોઈએ. એ રીતે ગુણજન્ય વૃત્તિઓમાં વિરોધ થવાથી મન ગભરાઈ જાય છે. દુઃખને પાર રહેતો નથી. શું કરવું અને શું ન કરવું ? એ ભાંજગડમાં જીવ બળ્યા કરે છે. - આ રીતે વિષનાં દુઃખ દેખીને તેનાથી મનને દૂર રાખે. મનમાં
For Private And Personal Use Only
