________________
*****
GAYEI
ME GALLE
શત્રુંજય મહાતીર્થ
નારીઓ ભીન્નભીન્ન પ્રાંતીય વંશ-પરિવેશ-રંગોમાં સજ્જ દેખાય છે.
રાજા શ્રીમંતો સાથે વળાવિયા સૈનિકો, દેશી-અરબી-ફિરંગી સૌ પોતાનાં હથિયાર-ડંકા નિશાનો લઈ આવી ગયા છે. દરેકના અલગ પોષાક, અલગ પાઘડીઓ છે. તત્કાલિન અગલ પોષાકોનો પણ અહીં મેળો છે.
હાથી, ઘોડા, ઊંટ થાકીને એકમેકની હૂં, સેવે છે. ગાડેથી છૂટેલા ધોરી પણ સુંદર ચિત્ર રચે છે. હરણાં-સસલાં, વાઘ-સૂવર, કબૂતરોને ઉડતા ટોળાં, હંસલા–બગલાં, સર્પ, જાતજાતની વનરાઈ, વિવિધ પ્રકારના કૂંડાં, અલગ અલગ કૂડોમાં નહાતા નર-નારીઓ પટમાં ઘણું સરળતાથી સમાવી લીધું છે.
રંગ-આયોજન, ચિત્રની ગોઠવણમાં નાના-મોટા ચોરસ આકારો, વર્તુળ-અષ્ટકોણ-લંબચોરસ શંકુ(શિખર) આકાર અને આ બધાની વચ્ચેથી આડી કપાતી ગઢની દીવાલ ચિત્ર-સંયોજનાનું મજબૂત પાસું છે. સંગેમરમરના દેવાલયમાં બિરાજેલા ભગવંતો પર ખૂબ જ મહેનત લેવાઈ છે. કેન્દ્ર પૂરેપૂરું સચવાયું છે. પ્રેક્ષકની આંખ પ્રથમ ત્યાં જઈ પછી સારા પટ પર ફરી વળે છે. ત્યાર બાદ સૂક્ષ્મ નિરીક્ષણ વડે વિનોદપૂર્ણ નાના નાના પ્રસંગો દેખાવા માંડે છે. બધું ફરી ફરી જોવા છતાં આંખોને અને અંતરને 'ધરવ’ થતો નથી.
૦૦૦
ARAMA
પ્રબુદ્ધ જીવન જૈન ધર્મમાં ચિત્રકળા વૈવિધ્ય વિશેષાંક
HIRI
CE
કાષ્ટ તેમજ આરસ પર પણ Bas Relief –ભાર્ય શૈલીથી પટ બનાવાતા હોય છે. કાપડના મોટી સાઈઝના પટ ઉપર બારીક ચિત્રકામથી પણ પટ બનાવાતા હોય છે. કપડાંના પટ બહાર લાવવા-લઈ જવા સરળ રહેતા હોય છે. પટના કાપડના માપ મુજબ તેને લાકડાની મોટી ફ્રેમમાં મઢી લેવાથી તે દર્શનીય બને છે. આવા એક એકથી ચડે તેવા ઉત્તમ અને કળામય તીર્થપટો આપણને પ્રત્યેક શહેરોમાં જોવા મળે છે.
સમેતશિખર પટ
ઓગસ્ટ – ૨૦૧૮ | ૭૯
