Page Text
________________
અવધૂતનો અલખ જાગ્યો અને સાકાર થયો ગિરિકંદરાઓમાં આશ્રમ!
અને તેમણે અહીં અલખ જગાવ્યો... એકાંત, અવાવરુ, નિર્જન અને ભયાવહ દેખાતી ગુફાઓમાં એકાકી વાસ શરૂ કર્યો. નિર્ભયપણે ને અડોલ આસને તેમની અધુરી સાધના ત્યાં આગળ
ચાલી. એ સાધનાના કેન્દ્રસ્થાને એલાં શ્રીમદ્ રાજચંદ્રજીનો મુખ્યત્વે દક્ષિણ ભારતના અનેક સાધકજનોને લાભ મળે એ ઉદેશથી કાળક્રમે ત્યાં એ ગિરિકંદરાઓમાં, સાકાર ધર્યો ગુજરાતના સંસ્કા૨વા૨સાસમ આ ‘શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર આશ્રમ' - આજથી થોડાં વર્ષ પહેલાં, વિ.સં.૨૦૧૭માં, જાતિ-વેશ-ભાષા-ધર્મ-દેશ વગેરેના કોઈ પણ બાધ વગર, 'આત્મતત્ત્વ'ની સાધનાના સઘળાં અભીપ્સઓ માટે
આ નિયમ શ્રીમન્ના પેલા સુવિચારની સ્મૃતિ આપે છે ઃ“તું ગમે તે ધર્મ માનતો હોય તેનો મને પક્ષપાત નથી... માત્ર કહેવાનું તાત્પર્ય એ કે જે રાહથી સંસારમળ નાશ પામે તે ભક્તિ, તે ધર્મ અને તે સદાચારને તું સેવ...!.
આ સદાચારનો સમાવેશ પણ સાપકીય નિયમાવલીના અન્ય
નિષેધોમાં થઈ જાય છે, યથાઃ સાત વ્યસન, ચત્રિભજન, કંદમૂળ આદિ અભક્ષ્ય ભોજન વગેરેનો આત્મભાન ને વીતરાગતાયુક્ત
ત્યાગ.
‘રત્નકૂટ’ પરની પ્રાચીન સાધનાભૂમિની વિવિધ ગુફાઓ, ગિરિકંદરાઓ અને શિલાઓ વચ્ચે આ આશ્રમ દિન-બ-દિન વિસ્તરી રહ્યો... સાધકો, સર્વધર્મીજનો, આ સાધના પ્રત્યે ખેંચાઈને દૂર દૂરથી પણ આવવા લાગ્યો... ‘શ્રીમદ્ રાજચંદ્રજીના આત્મદર્શનની તાલાવેલી અને પરમપદની પ્રાપ્તિ માટેના અણીશુદ્ધ સાધનામય
tr
આ છે થોડી-શી ઝાંખી - આ આશ્રમની સાધનાભૂમિ ને સાધનાની
અહીં સાધના વ્યક્તિગત કે સામુદાયિકપણે કરવાનું સ્વાતંત્ર્ય હોય છે - જેમાં સ્વાધ્યાય, પોતપોતાની રીતિએ સામાયિક છે પ્રતિક્રમણાદિ ધર્માનુષ્ઠાન, ધ્યાન, ભક્તિ, મંત્રધૂન, પ્રાર્થના, ભજન ઈત્યાદિ ભૂમિકાભેદે સધાય છે. વિશેષ દિવસોના સાપ્તાહિક, પાક્ષિક કે માસિક કાર્યક્રમો સિવાય રોજ નિયમિત સત્સંગસ્વાધ્યાય-પ્રવચન બે વખત અને સવા૨-સાંજ ભક્તિક્રમ આટલું સામુદાયિક સ્વરૂપે ચાલે છે, જે પણ ફરજિયાત નથી, છતાં કોઈ પણ એનો આનંદ, એનો લાભ જતો કરવા ઈચ્છતું નથી. આમ સમન્વય દૃષ્ટિ ને સ્વાતંત્ર્યપૂર્વક આશ્રમમાં સ્વાધ્યાય, સત્સંગ, ભક્તિ, ધ્યાનની આત્મલક્ષી સાધના ચાલે છે. જે સૌના જીવન અને કવન''થી દક્ષિણના અપરિચિત સાધકો પ્રભાવિત થવાશ્રયને સ્પર્શવા સામુદાયિક સ્વરૂપે ચાલે છે ત્યારે સમાજલક્ષી પા લાગ્યા... એમના જીવન-દર્શન અને પ્રરૂપણ મુજબ સાધના કરી - બની રહી છે અને સત્ ને શુદ્ધિના આંદોલન સમાજના દૂષિત કરાવી રહેલા આ અવધૂત શ્રી સહજાનંદઘનજી - ભદ્રમુનિજીને વાયુમંડળમાં વહેતાં મૂકે છે. નિકટના અન્ય ધર્મના ધર્માચાર્યો અને રાજપુરુષોએ પણ બિરદાવ્યા એ આ સમન્વયી સ્વાહાદ શૈલીની સાધનાની અવશ્ય એક સિદ્ધિ છે. આનું પ્રત્યક્ષ પ્રમાણ છે રામાનુજ સંપ્રદાયના આચાર્ય શ્રી તોળખચાર્ય અને મૈસૂરના ગૃહપ્રધાન શ્રી પાટિલ દ્વારા થયેલું ‘રત્નકૂટ’ પરની બધી જર્મીનનું આ આશ્રમને વિના મૂલ્ય પ્રદાન !... ૩૦ એકરના વિસ્તારની એ ઊંચી નીચી પર્વતાળ આશ્રમભૂમિ પર આજે દસેક ગુફાઓ, સામાન્ય તેમજ વ્યક્તિગત નિવાસસ્થાનો, ગુફામાંનું ચૈત્યાલય, ગુરુમંદિર, ભોજનાલય અને નાની-શી ગૌશાળા વગેરે વિસ્તરેલા છે. વિશેષમાં કેટલીક ઉપત્યકાઓ નિવાસખંડો, એક દર્શન વિદ્યાપીઠ, સભામંડપ, શ્રીમદ્ રાજચંદ્રજીનું ધ્યાનાલય અને એક જિનાલય - આટલું ત્યાં નિર્દેશ હેઠળ છે. આશ્રમમાં એકાકી અને સામુહિક બન્ને પ્રકારે સમ્યગ્ જ્ઞાન-દર્શનચારિત્રની અથવા બીજા શબ્દોમાં દૃષ્ટિ, વિચાર અને આચાર શુદ્ધિની કે ભક્તિ, જ્ઞાન અને યોગની સાધના ચાલે છે. ઉ૫૨ જણાવ્યા અનુસાર તેના દ્વાર કોઈ પણ પ્રકારના ભેદભાવ વગર સૌ સાધકો માટે ખુલ્લાં છે. હા, એ માટે એક સાધકીય નિયમાવલી છે ખરી જેમાં શ્રીમદ્ રાજચંદ્રજીના સમગ્ર જીવનદર્શનનું - વિચાર અને આચારનું પ્રતિબિંબ પડે છે, એનો પ્રથમ નિયમ ખરેખર ધ્યાન ખેંચે તેવો છે :
“મત પંથના આગ્રહોનો પરિત્યાગ અને પંદર ભેદે સિદ્ધના સિદ્ધાંતનુસાર ધર્મ-સમન્વય''.
જુલાઈ - ૨૦૧૮
ટાયેલો ઈતિહાસ
પ્રાચીન 'કિષ્કિન્ધા' નગરી અને વિજયનગરના પ્રાસાદના ભવ્ય ઈતિહાસની જેમ સાધકોને સુરમ્ય લાગતી ને ભીરુઓને ભેંકાર ભાસતી આ ગિરિકંદરાઓ અને ગુફાઓનોયે અદ્ભુત ઈતિહાસ છે, જે કાળના ગર્ભમાં દટાયેલો પડ્યો છે. અનેક નિગ્રંથોએ અહીં ધ્યાન ધરી સ્વરૂપસ્થ થઈ ‘ગ્રંથિભેદ' કર્યા છે. અનેક જોગીઓએ અહીં જોગ સાધ્યા છે. અનેક શાનીઓએ અહીં વિશ્વચિંતન અને આત્મચિંતનના વિશ્લેષણપૂર્વક સ્વપ૨ના ભેદ ઉકેલ્યા છે, અનેક ભક્તોએ અહીં પરા-ભક્તિના અભેદ અનુભવ્યા છે ને વિવિધ ભૂમિકાના અનેક સાધકોએ અહીં સ્વરૂપસંધાન કર્યાં છે. આ બધાનો જ ઈતિહાસ પુસ્તકોના પાનાઓ પર નથી. અહીંના વાતાવરણમાં એ દટાયેલો પડ્યો છે અને ગુફાઓગિરિકંદરાઓમાંથી ઊઠતાં આંદોલનોના સૂક્ષ્મ ઘોષપ્રતિષ્ટોમાંથી સંભળાઈ રહ્યો છે, કોઈ નીરવ ગુફામાં પેસતાં જ એના ધ્વનિ જાણે સંભળાવા લાગે છે. ક્રમે ક્રમે સ્થૂળમાંથી સૂક્ષ્મમાં ને શૂન્ય નિર્વિકલ્પતામાં એ લઈ જાય છે....
પ્રબુદ્ધ જીવન
ક્રમશઃ
un
૧૨, કેમ્બ્રિજ રોડ, અસૂર, બેંગલોર - ૫૬૦૦૦૮,
૩૭
| SR No. | 526120 |
| Book Title | Prabuddha Jivan 2018 07 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Sejal Shah |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 2018 |
| Total Pages | 56 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 5 MB |