Prabuddha Jivan 2017 12

SR No.: 526113
Original Sutra Author: N/A
Author: Sejal Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 2017
Total Pages: 60
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 5 MB

Page 26

પૃથ્વીલોક પરથી દેવલોકમાં લઈ ગયા અને લાંબા સમય સુધી આમ વિવિધ યુગોમાં વિવિધ સ્થળે આ મૂર્તિનું ભક્તિભાવે એમની પૂજા કરી.
પૂજન ચાલુ રહ્યાના ઉલ્લેખો જુદાં જુદાં સ્તોત્રોમાં મળે છે અને અન્ય કથા મુજબ વર્તમાન ચોવીસીમાં થયેલા આઠમા તીર્થંકર શંખેશ્વર ગામમાં આ પ્રતિમાનું લગભગ સાડી છયાસી હજાર વર્ષો શ્રી ચંદ્રપ્રભ ભગવાનને પહેલા દેવલોકના તેમના સમયના સૌધર્મેન્દ્ર સુધી જમીનમાં કે જિનાલયોમાં પૂજન થતું રહ્યું. પોતાના મોક્ષ અંગે પૂછતા ભગવાને ઉત્તર આપ્યો કે ચાલુ વિ.સં. ૧૧૫૫ (ઈ.સ. ૧૦૯૯) માં મહામંત્રી શ્રીમાનું સર્જન ચોવીસીમાં ત્રેવીસમાં તીર્થકર શ્રી પાર્શ્વનાથ જિનેશ્વર થશે, એમના શેઠ (રાજા સિદ્ધરાજ જયસિંહના મહામંત્રી) શ્રી શંખેશ્વરમાં નવું આઠમા ગણધર થઈને તમે એ જ ભવમાં મોક્ષ પામશો. આ જિનાલય બંધાવીને એમાં શ્રી શંખેશ્વર પાર્શ્વનાથની આ પ્રતિમા સાંભળીને સૌધર્મેન્દ્ર પ્રસન્ન ચિત્તે દેવલોકમાં જઈને શ્રી પાર્શ્વનાથ પધરાવી, જે આજ સુધી પૂજાય છે. પ્રભુની નવી સુંદર મૂર્તિ કરાવીને પોતાના વિમાનમાં એનું સ્થાપન ત્યારબાદ શ્રી જિનહર્ષગણિરચિત “શ્રી વસ્તુપાલ ચરિત્ર” માં કરીને એની ભક્તિભાવપૂર્વક પૂજા કરવા માંડી.
જણાવ્યા અનુસાર મહારાજા ભીમદેવ બીજાના મહામાત્ય ઉપરાંત, વિ.સં. ૧૩૬૦ની આસપાસ શ્રીમાન્ વસ્તુપાળ-તેજપાળે શ્રી શંખેશ્વર પાર્શ્વનાથ તીર્થના પ્રભાવ અંગે જિનપ્રભસૂરિજી રચિત “શ્રી પાર્શ્વનાથસ્ય કલ્પસંક્ષેપઃ' (સ્તોત્ર- જાણીને ત્યાંનો સંઘ કાઢ્યો અને જીર્ણ મંદિરનો જીર્ણોદ્ધાર કરાવ્યો ૧) માં પણ આ મૂર્તિની ઉત્પત્તિ અંગેની એક કથા મળે છે. એ તથા એને ફરતી બાવન જિનાલયની દેરીઓ ઉપર સોનાના કળશ, મુજબ શ્રી મુનિસુવ્રત સ્વામીના સમયમાં શ્રી પાર્શ્વનાથ પ્રભુની ચડાવ્યા. આ સુંદર દેદિપ્યમાન મૂર્તિ ચંપાનગરી પાસેના સમુદ્રના કિનારે તો ઝંઝપર (ઝીંઝુવાડા) ના રાણા દુર્જનશલ્યને આ તીર્થની જિનાલયમાં ભક્તો દ્વારા પૂજાતી હતી. શક્રેન્દ્રના કાર્તિક શેઠના યાત્રાથી તથા ભગવાન પાર્શ્વનાથની આરાધનાથી કોઢનો રોગ સો વખત પડિમાવહનના એક્સો અભિગ્રહો-મનોરથો આ મૂર્તિના નાબુદ થવાથી એમણે પ્રસન્ન થઈને આ મંદિરનો જીણોદ્ધાર કરાવ્યો. ધ્યાનથી પરિપૂર્ણ થયા હતા. કાર્તિક શેઠના દીક્ષા ગ્રહણ બાદ શક્રેન્દ્ર (પરંત ઈતિહાસ જોતાં દુર્જનશલ્ય અને સજ્જન શેઠના સમયમાં આ પ્રભાવી મૂર્તિને પોતાને ત્યાં લઈ જઈને ભક્તિભાવથી પૂજવા લગભગ ૧૫૦ વર્ષનું અંતર છે.). લાગ્યા. એ સમયે રામ-લક્ષ્મણના વનવાસ દરમ્યાન એમને શક્રેન્દ્ર
ઉક્ત જીર્ણોધ્ધારો બાદ ૧૪મી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં ગુજરાત આ મૂર્તિ દંડકારણ્યમાં દર્શન તથા પૂજન માટે આપતા સીતાજી
પર મોગલ-શાસન શરુ થતા, તેઓના આક્રમણથી શંખેશ્વરનું સહિત સૌએ એની ભાવપૂર્વક પૂજા કરી, પરંતુ એમનો વનવાસ આ મંદિર નાશ પામ્યું. પરંતુ ધર્મપ્રેમી જનતાએ-શ્રી સંઘે મૂળ પુરો થતા શક્રેન્દ્ર સૌધર્મએ મૂર્તિને પાછી લઈ ગયા અને આમ નાયકજીની આ અસલ મૂર્તિને ભૂમિમાં સંગોપીને એની સાચવણી મુનિસુવ્રત સ્વામીના નિર્વાણ બાદ લગભગ ૧૧ લાખ વર્ષ સુધી આ પ્રતિમાનું શકેન્દ્ર સધર્મ દ્વારા દેવલોકમાં પૂજન થયું.
“શ્રીવિજયપ્રશસ્તિ' મહાકાવ્ય અને એની ટીકા, “શ્રી વિજયદેવ થોડા સમય બાદ શક્રેન્ડે આ મૂર્તિ જરાસંઘ સાથેના યુદ્ધ વખતે
સૂરિમહાભ્ય” તથા “તપાગચ્છ પટ્ટાવલી' વગેરેમાંથી મળતા ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ ને આપી. યુદ્ધમાં વિજય મળ્યા બાદ શંખપુરમાં
ઉલ્લેખોને ધ્યાનમાં લેતા જાણી શકાય છે કે શ્રીમાનું વિજયસેન ભગવાન નવા જિનાલયમાં શ્રી પાર્શ્વપ્રભુની નવી સુંદર મૂર્તિ
સૂરિજી મહારાજના ઉપદેશથી શ્રી સંઘે ગામની વચ્ચે બાવન કરાવીને ત્યાં સ્થાપન કર્યું અને લગભગ સાતસો વર્ષ સુધી એની
જિનાલયથી શોભતું શિખરબંધી મનમોહક મંદિર બંધાવ્યું અને ભાવપૂર્વક પૂજા કરી.
શ્રીમાન વિજયસેન સૂરિશ્વરજી પાસે એની પ્રતિષ્ઠા કરાવી, પરંતુ સમય જતા આખી દ્વારકા નગરી નાશ પામી, પરંતુ આ મૂર્તિના મુસ્લિમ સૈન્યના આક્રમણને પરિણામે આ જીર્ણોધ્ધાર પામેલું મંદિર પ્રભાવથી મંદિર અક્ષીણ રહ્યું, પરંતુ થોડા સમય પછી મંદિર, ૮૦ વર્ષ પણ રહી શક્યું નહીં અને ધરાશાયી બન્યું. કેટલીક મૂર્તિઓ મૂર્તિ અને દ્વારકાનગરી સમુદ્રના પાણીમાં ગરકાવ થઈ ગયા, ત્યારે પણ મુસ્લિમ સૈન્ય દ્વારા ખંડિત થઈ. મોગલ બાદશાહ ઔરંગઝેબના સમુદ્રમાં નાગેન્દ્ર હજારો વર્ષ સુધી અને એ પછી વરુણદેવે ચાર શાસનકાળમાં લગભગ વિ.સં. ૧૭૧૫ થી ૧૭૬૪ (ઈ.સ. હજાર વર્ષ સુધી આ મૂર્તિનું પૂજન કર્યું.
૧૬૫૯-૧૭૦૮). અમદાવાદના સૂબાએ વિ.સં. ૧૭૨૦ થી સમય જતા પદ્માવતી દેવીએ આ મૂર્તિ ધનેશ્વર સાર્થવાહને ૧૭૪૦ (ઈ.સ. ૧૬૬૪-૧૬૮૪) દરમ્યાન આ મંદિર પર આપી. એમણે કાંતિનગરીમાં જિનાલય બંધાવીને મૂર્તિનું સ્થાપન આક્રમણ કરીને એને ખંડિત કર્યું. એ પછી આ મંદિરનો જીર્ણોધ્ધાર કર્યું અને ૨૦૦ વર્ષ સુધી એનું પૂજન કર્યું. આ જ મૂર્તિના પ્રભાવે વિ.સં. ૧૭૫૦ (ઈ.સ. ૧૬૯૪)ની આસપાસ કરવામાં આવ્યો. તંભનતીર્થ-ખંભાત થયું. વિ.સં. ૧૩૬૦ની આસપાસમાં આ તો. મંદિરના સ્થળેથી મળતા લેખ મુજબ વિ.સં. ૧૮૨૮ મૂર્તિ સ્તંભનતીર્થ-ખંભાતમાં પૂજાતી હતી.
(ઈ.સ. ૧૭૭૨) માં પુનઃ મંદિરનો જીર્ણોધ્ધાર થયો, જે આજની
કરી.
પ્રબુદ્ધ જીવન
ડિસેમ્બર - ૨૦૧૭