Page Text
________________
જૂન, ૨૦૧૫
પ્રબુદ્ધ જીવન
૩૩.
વધુ પ્રેમ આપનાર અને પ્રેમ પામનાર લેખકો હતા. એવા આપણા એમની સાહિત્યસેવા અને પિતૃપ્રેમને વંદન કરીએ. દેવની ભક્તિ કરવી એક લેખક જયભિખ્ખું અને આપણી માતૃભાષા ગુજરાતી સાથે નવી સહેલી છે, પણ દેશની, માનવતાની, સાહિત્યની કે સંસ્કૃતિની ભક્તિ પેઢીને જોડીએ, તેને માટે આ ઉપક્રમ યોજાયો છે, એનો મને આનંદ કરવી એ અઘરી છે. જયભિખ્ખએ માત્ર લખ્યું નથી એ જેવું જીવ્યા તેવું
જ એમણે લખ્યું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય ખ્યાતિપ્રાપ્ત સ્થપતિ શ્રી બાલકૃષ્ણ દોશીએ કહ્યું એ પછી ‘જીવનદીપને અજવાળે ચાલ્યો એકલવીર' એ શીર્ષકથી કે પિતા માટે લખેલું ચરિત્ર આ એક અદ્ભુત ચરિત્ર છે. જયભિખ્ખના જીવન આધારિત નાટક ભજવવામાં આવ્યું. જયભિખ્ખની જે પ્રતિભા છે તે આવી ક્યાંથી? એનું મૂળ શું? એ જયભિખ્ખના જીવનના મહત્ત્વના પ્રસંગોને અત્યંત નાટ્યાત્મકતા વાંચતા મને વિચાર આવ્યો જે વ્યક્તિને નાનપણથી જ રોજનીશી અને હૃદયસ્પર્શીયતાથી વણી લેવામાં આવ્યા. જયભિખ્ખના પાત્રમાં લખવાની ટેવ પડી હોય, તે જે જુએ તેની નોંધ હોય. શોધ કરવાની શ્રી મુકેશ રાવ, જયાબહેનના પાત્રમાં હેતલ મોદી, ખાનના પાત્રમાં તેમની તીવ્ર ઈચ્છા. આ ભવની પણ હોય અને ગયા ભવની પણ પાર્થ અને અન્ય પંદર કલાકારોએ પણ સુંદર અભિનય કર્યો. હોય. એનું મૂળ સત્યની શોધ અને સહનશીલતા છે. એમને કોઈ
જયભિખ્ખનો ગૂર્જર ગ્રંથરત્ન કાર્યાલય-પ્રકાશન સંસ્થા સાથે ગાઢ દિવસ કોઈ વસ્તુનું દુ:ખ લાગ્યું જ નથી. એમને બધી જગ્યાએ
સંબંધ હતો. લેખક-પ્રકાશકના આવા હૂંફાળા સંબંધનું સ્મરણ કરીને
જ આનંદ જ દેખાયો છે. એમનો કુદરત સાથેનો સંબંધ બહુ જ અદ્ભુત શ્રી મનભાઈ શાહે આભારવિધિ કરી હતી અને સમગ્ર કાર્યક્રમનું હશે. આ પુસ્તકમાં બે વસ્તુ છે પિતા માટેનો ગર્વ અને પુત્રનું અંતર
123 સંચાલન પ્રિ. સુભાષ બ્રહ્મભટ્ટે કર્યું. સ્વમાન નહિ, પણ એક શોધ આની અંદર રહેલી છે.
સાહિત્યકારો, સાધકો, વકીલો તથા જયભિખ્ખના ચાહકો મોટી પ્રારંભે ચરિત્રલેખકે પદ્મશ્રી ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈએ કહ્યું કે સંખ્યામાં ઉપસ્થિત હતા અને સહુએ નાટક માણ્યું હતું. જયભિખ્ખના અવસાનને આશરે સાડા ચાર દાયકા જેટલો સમય થયો.
pનલિની દેસાઈ ૨૪મી ડિસેમ્બર ૧૯૬૯ના દિવસે તેમનું અવસાન થયું. છતાં આજે એમનો બહોળો વાચકવર્ગ અને ચાહકવર્ગ છે. જયભિખ્ખું એક એવું વ્યક્તિત્વ હતું કે આજે આપણે જે સમાજ, જે પ્રકારનું જગત, જે પ્રકારનું
ફોર્બસ ગુજરાતી સભા-મુંબઈ સાહિત્ય, આપણી આસપાસ જોઈએ છીએ, એનાથી તદ્દન ભિન્ન પ્રકારનું ઉપરોક્ત સંસ્થાના ઉપક્રમે તા. ૩-૫-૨૦૧૫ના સવારે સાડા દસ વ્યક્તિત્વ છે. એમણે જીવનભર ખમીરીથી જીવવાનું નક્કી કર્યું. વાગે ‘ગ્રંથનો પંથ' શ્રેણીમાં જોગાનુજોગ આ જ ગ્રંથ-જીવતરની
લેખક કુમારપાળ દેસાઈએ ભૂમિકા આપતાં કહ્યું કે શ્રી ધનવંતભાઈ વાટે અક્ષરનો દીવો' ઉપર ડૉ. ધનવંત શાહે વિગતે સમીક્ષા આ સંસ્થાના શાહના આગ્રહને પરિણામે પ્રબુદ્ધ જીવન'માં લેખમાળા રૂપે આ ચરિત્ર સભાખંડ-બીસીસીઓ હૉલ ભવન્સ કૅમ્પસમાં કરી હતી. આલેખન કર્યું. એ પછી બધાં પ્રકરણોને મઠારી તેમ જ એમાં કેટલીક ડૉ. ધનવંત શાહે પોતાની સમીક્ષામાં આ જીવન-ચરિત્ર ગ્રંથને નવી ઘટનાઓ ઉમેરીને ચારેક વર્ષની મહેનતે આ ચરિત્ર તૈયાર કર્યું ધૂપસળી જેવો જીવન-ચરિત્ર ગ્રંથ કહી અગરબત્તી જેવું જીવન જીવનાર છે. અગરબત્તી જેવું જીવન જીવવાની ભાવના સેવનાર જયભિખ્ખનું જયભિખ્ખને શ્રદ્ધાંજલિ આપી ગ્રંથને બિરદાવી કહ્યું કે ગુજરાતી કવન એમના અવસાન પછી પણ ધૂપસળીની જેમ સુવાસ આપતું રહ્યું સાહિત્યના ઇતિહાસની આ અદ્ભુત ઘટના છે. પિતા કવિ દલપતરામ છે. એમના ૬૪ પુસ્તકોનું પ્રકાશન, બે જીવન ચરિત્રોનું પ્રકાશન, અને પુત્ર કવિ ન્હાનાલાલ, એ જ રીતે સર્જક પિતા જયભિખ્ખું અને જયભિખ્ખું વ્યાખ્યાનમાળા, જયભિખ્ખું સ્મારક નિબંધ સ્પર્ધા, એમના સાહિત્યકારપુત્ર ડૉ. કુમારપાળ. આ બંન્ને સાહિત્યકાર પુત્રોએ પોતાના નાટકોનું મંચન વગેરે પ્રવૃત્તિઓ ચાલી રહી છે.
સાહિત્યકાર પિતાનું જીવન-ચરિત્ર લખી ગુજરાતી સાહિત્યના શ્રી ચંદ્રકાન્ત મહેતાએ કહ્યું કે બાવન પ્રકરણ અને પાંચ પરિશિષ્ટમાં ઇતિહાસમાં અવિસ્મરણિય સોનેરી રેખા ઉમેરી છે. લખાયેલું આ ચરિત્ર કલમથી નહિ, પણ હૃદયમાં કલમ ડુબાડીને લખ્યું ઉપરાંત ડૉ. ધનવંત શાહે ઉપરોક્ત ગ્રંથના પ્રત્યેક પ્રકરણનો વિગતે છે. પરિવર્તન પામતા સંસારમાં ક્યા મરેલા માણસનો પુનર્જન્મ થતો રસાસ્વાદ શ્રોતાઓને કરાવી એ સત્ય તારવ્યું હતું કે જયભિખ્ખનું નથી. અને મૃત્યુ તો અનિવાર્ય છે અને તેમ છતાં જેનું જીવ્યું સાર્થક છે, જીવન અને સર્જન બન્નેમાં કલા અને આધ્યાત્મિકતાના તેજભર્યા પ્રેરક જેનાથી વંશ સંમતિ પામે છે. બાપ સવાયા હતા, તો દીકરો અઢી શિખરોના દર્શન થાય છે. ગણો થયો. કુમારપાળભાઈએ આજે જે રીતે પિતૃઋણ અદા કર્યું છે, ગુજરાતી સાહિત્યના પૃષ્ઠો પર પિતાપુત્ર દલપત-ન્હાનાલાલ કુલ એ એક પેઢી નહીં, પણ ઇકોતેર પેઢી તારે એવું મહાન છે. આપણે સાહિત્ય સેવા ૧૨૦ વર્ષની, એ જ રીતે પિતાપુત્ર જયભિખ્ખું
| SR No. | 526083 |
| Book Title | Prabuddha Jivan 2015 06 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Dhanvant Shah |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 2015 |
| Total Pages | 52 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 2 MB |