SearchBrowseAboutContactDonate
Page Preview
Page 98
Loading...
Download File
Download File
Page Text
________________ ( ૯૮ પ્રબુદ્ધ જીવન : આગમ પરિચય વિશેષાંક ઓગસ્ટ-સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૨ મરણસમાધિ પ્રકીર્ણક Hડૉ. અભય દોશી லலலலலலலலலலலலலலலலலலலலலலலலலலலலலலலலலலலலலல ‘મરણસમાધિ પયગ્રા” એ સમાધિમરણની વિસ્તૃત ચર્ચા કરનાર નથી.' છે આગમગ્રંથ છે. આ પ્રકીર્ણકની ૬૬ ૧ ગાથાઓ છે. દસ પયત્રા નિર્ધામક આચાર્ય અનશન ધારણ કરેલા મુનિને કાયાના ૨ ૨ ગ્રંથોમાં આ સૌથી વિશાળ પડ્યા છે. આ ગ્રંથ મરણવિભક્તિ, મમત્વથી દૂર રહેવાનો ઉપદેશ આપે છે. આ ગ્રંથની ૧૫૪ થી 8 કે મરણવિશોધિ, મરણસમાધિ, સંલ્લેખનાશ્રુત, ભક્તપરિજ્ઞા, ૧૭૫ ગાથામાં આત્મશુદ્ધિનું નિરૂપણ કરવામાં આવ્યું છે. ૧૭૬મી આતુર પ્રત્યાખ્યાન, મહાપ્રત્યાખ્યાન અને આરાધના–આ આઠ ગાથામાં સંલેખનાના પ્રકારો દર્શાવ્યા છે. બાહ્ય સંખનામાં ૨ ગ્રંથોને આધારે રચાયો છે. શરીરની સંલેખના કરવાની છે, તો અત્યંતર સંલેખનામાં કષાયની આ ગ્રંથ બાબુ ધનપતસિંહ (મુર્શિદાબાદ), બાલાભાઈ કકલભાઈ સંલેખના કરવાની છે. ગાથા ૧૭૭ થી ૧૮૮ સુધી બાહ્ય છે (અમદાવાદ), જૈનધર્મ પ્રસારક સભા, આગમોદય સમિતિ, હર્ષ સંલેખનાની વિધિ દર્શાવી છે. ગાથા ૧૮૯ થી અંતરસંલેખના છે પુષ્યામૃત જૈન ગ્રંથમાળા અને મહાવીર જૈન વિદ્યાલય દ્વારા મૂળ પ્રસિદ્ધ દર્શાવી છે. ૨ થયેલ છે. કોહ ખમાઈ, માણે મર્વયા, અજ્જવેણ માયંચ, ૨ આ પયજ્ઞાનું વિસ્તૃત અધ્યયન ડૉ. અરુણા મુકુંદકુમાર લઠ્ઠાએ સંતોસણ એ લોભ, નિજ઼િણ ચકારિ વિકસાએ. ૨ પીએચ.ડી. નિમિત્તે શ્રી રમણિક શાહના માર્ગદર્શન હેઠળ ક્રોધને ક્ષમાથી, માનને માર્દવથી (નમ્રતાથી), માયાને છે “મરણાસમાધિ એ ક અધ્યયન' શીર્ષક હેઠળ કર્યું છે. આ આર્જવથી (સરળતાથી) અને લોભને સંતોષથી સાધકે જીતવા છે શોધનિબંધનું પ્રકાશન મહાવીર જૈન વિદ્યાલય દ્વારા વર્ષ જોઈએ. ૨ ૨૦૦૦માં કરવામાં આવેલ છે. આ ગ્રંથમાં સમાધિમરણ વિષયક આમ, ગાથા ૧૮૯ થી ૨૦૯ સુધી બાહ્ય સંલેખના હૈ છે આજે ઉપલબ્ધ એવા પન્નાઓ તેમ જ આજે ઉપલબ્ધ ન હોય (આહારત્યાગ)ની સાથે અત્યંતર સંલેખના (કષાયત્યાગ) કરવાના છે તેવા પન્નાઓની સામગ્રી સંકલિત કરવામાં આવી છે. ઉપાયો દર્શાવવામાં આવ્યા છે. ત્યારબાદ અનશન ધારણ કરનાર આ ગ્રંથ “મરણવિભરિપઇર્ણય’ તરીકે પણ ઓળખાય છે. સાધને ઉદ્દેશીને કેવી રીતે વ્રતોના અતિચાર આલોચી, સ્થિર ચિત્ત ૨ આ ગ્રંથમાં પ્રારંભે આરાધનાના ત્રણ ભેદો દર્શાવ્યા છે; દર્શન થઈ અનશનની આરાધના કરવી તેનું નિરૂપણ કરવામાં આવ્યું સ આરાધના, જ્ઞાન આરાધના, ચારિત્ર આરાધના. શ્રદ્ધારહિત જીવો છે. આ સાધુ ભગવંતોએ પંચમહાવ્રતની રક્ષા કેવી રીતે કરવી તે છે 2 ભૂતકાળમાં અનંતવાર બાળમરણથી મૃત્યુ પામેલા છે, પરંતુ અંગેનું માર્ગદર્શન ગાથા ૨૫૮ થી ૨૬૯માં કરવામાં આવ્યું છે. ૯ ભવનો અંત કરનાર પંડિતમરણની પ્રાપ્તિ થઈ નથી, એમ કહી ક્રોધ, માન, માયા, લોભથી પંચમહાવ્રતોનું રક્ષણ કરવું. એ 2 9 પંડિતમરણનું સ્વરૂપ ગાથા ૨૨થી ૪૪માં દર્શાવ્યું છે. ગાથા જ રીતે કલહ, અભ્યાખ્યાન, વૈશુન્ય, પ૨પરિવાદ આદિ દોષોનીસ ૪૫થી ૫રમાં પંડિતમરણને સિદ્ધ કરવાના કર્તવ્યો દર્શાવે છે. પંચ-મહાવ્રતોનું રક્ષણ કરવાનું કહેવાયું છે. વળી, કુષણ આદિ ૯ ૨ સાધકે સર્વ સુખશીલતાનો ત્યાગ કરી ઉત્તમ રીતે ચારિત્રનું પાલન અશભ લેશ્યાઓ છોડી શુક્લ આદિ વેશ્યાની મદદથી વ્રતોનું રક્ષણ 8 કરવું, ધૈર્યવાન બની કષ્ટો સહન કરવા, ક્રમશ: પાંચ ઈન્દ્રિયોના કરવા કહેવાયું છે. S વિષયો તેમ જ કષાયો પર વિજય મેળવવો. આ ગ્રંથમાં પંડિતમરણને સિદ્ધ કરવા ચૌદ સ્થાનો દર્શાવીઍ છે એ પછી સાધકને તેની સાધનામાં તન્મયતા રહે તે માટે નિર્ધામક માર્ગદર્શન આપ્યું છે. આ ચૌદ સ્થાનમાં સર્વ પ્રથમ સ્થાન છે ૨ ગુરુ તેને ક્રમશઃ આહારનો ત્યાગ કરાવે છે. તે મુનિ વિચારે છે; આલોચના છે. જે સાધક પોતાનો અંતિમ સમય સુધારવા ઈચ્છતો છે 2 “આહાર જ સર્વ સુખનું ઉદ્ભવસ્થાન, જીવિતમાં સારરૂપ હોય, પોતાના મનમાં સમાધિની દિવ્ય આભા ઈચ્છતો હોય, તેણે 6 ગણાય છે, છતાં સર્વ દુઃખોનું કારણ પણ તે જ છે. આહારની જીવનમાં પોતાનાથી થયેલી ભૂલો, પાપોનું શુદ્ધ અંતઃકરણપૂર્વક, સે 2 ઈચ્છા માત્રથી તંદુલિયો મત્સ્ય સાતમી નરકે જાય છે. મેં પણ મન-વચન-કાયાથી શલ્યરહિતપણે યોગ્ય ગુરુભગવંતોના 2 છે અનંત ભવોમાં ઘણા આહાર કર્યા. ઘણી નદીઓના પાણી પીધાં, શરણમાં પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું જોઈએ. વર્તમાન જૈન સંઘમાં આથી જ સરળ 8 છે છતાં પણ તૃપ્તિ નથી. તો હવે એવા આહાર-પાણીનું મારે કામ ગુજરાતીમાં રચાયેલ છે. વિનયવિજયજીકૃત પુણ્યપ્રકાશ સ્તવન કે શ્રી லே லலல லலலல ல ல ல ல ல ல லலலல லல லல லல லலலல ல ல ல
SR No.526047
Book TitlePrabuddha Jivan 2012 08 Agam Parichay Visheshank
Original Sutra AuthorN/A
AuthorDhanvant Shah
PublisherMumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year2012
Total Pages156
LanguageGujarati
ClassificationMagazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size4 MB
Copyright © Jain Education International. All rights reserved. | Privacy Policy