Prabuddha Jivan 2014 Year 62 Ank 01 to 12

SR No.: 525999
Original Sutra Author: N/A
Author: Dhanvant Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 2014
Total Pages: 700
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 19 MB

Page 294

૨૨
પ્રબુદ્ધ જીવન
જૂલાઈ ૨૦૧૪
પ્રતિભાવ પામતો હતો.
પણ જૈનદર્શનનો અભ્યાસ કર્યા પછી એની સૂક્ષ્મતા અને ગહનતા આમ, શિક્ષણની સંસ્થા હોય કે ઉદ્યોગનું સુકાન હોય, સામાજિક જોઈને મારો એ ગર્વ ઓગળી ગયો. ઉત્થાનનું કાર્ય હોય કે પછી ધર્મ સંસ્થાઓની આગેવાની હોય- આવા ચાલીસ વર્ષ સુધી ઉદ્યોગક્ષેત્રે ઉજ્જવળ કારકીર્દિ ધરાવતા તદ્દન વિભિન્ન ક્ષેત્રોમાં એમની પ્રતિભાએ અપૂર્વ સાતત્યથી કાર્ય કર્યું. શ્રેણિકભાઈએ અનેક વિદ્યાકીય, ધાર્મિક, સંશોધનલક્ષી અને સાહિત્યિક ક્ષેત્ર જૂદું હોય, એના પડકાર સર્વથા ભિન્ન હોય, સંજોગો અને પરિસ્થિતિ સંસ્થાઓને માર્ગદર્શક આપ્યું. છેક ૧૯૮૫ થી ગુજરાત વિશ્વકોશ સાવ નોખા હોય, તેમ છતાં નીતિ, સચ્ચાઈ અને સ્નેહના પોતીકા ટ્રસ્ટના પ્રમુખ તરીકે એની સઘળી પ્રવૃત્તિના પ્રેરણાસ્થાન બની રહ્યા. માર્ગે ચાલીને એમણે સંસ્થાઓને ઉમદા રાહબરીનો આદર્શ આપ્યો. સ્પષ્ટ વક્તા, હિસાબની ઝીણવટ, ઉદારતા, સૌજન્ય, નમ્રતા અને
શેઠ આણંદજી કલ્યાણજી પેઢીના પ્રમુખ તરીકે શ્રેણિકભાઈ બત્રીસ કોઠાસૂઝથી એમણે ધર્મ, સમાજ અને રાષ્ટ્રના વિકાસમાં આગવું વર્ષ સુધી કાર્યરત રહ્યા. એમણે પાલિતાણા તીર્થને જગવિખ્યાત યોગદાન આપ્યું. બનાવવામાં સિંહફાળો આપ્યો. ધર્મ અને કળાનો રોચક સમન્વય સાધીને અમદાવાદને એ સ્વાશ્રયથી ઊભું થયેલું શહેર માનતા અને એના શત્રુંજય, રાણકપુર, કુંભારિયાજી, મક્ષીજી, ગિરનાર, તારંગા, શેરીસા શૈક્ષણિક વિકાસ માટેની સંસ્થાઓને માર્ગદર્શન આપ્યું. એ કહેતા કે વગેરે તીર્થોની જાળવણીમાં અથાગ પ્રયત્ન કર્યો. પાલિતાણાની જય જીવનનો ૨૫ ટકા સમય બીજાનાં દુઃખદર્દો દૂર કરવા માટે અને તળેટીનો વિકાસ એમની સૂક્ષ્મ કલાસૂઝ દર્શાવે છે. ભારતના બારસો બીજાના ઉત્કર્ષ કાજે સેવા કરવામાં ગાળવામાં આવે, તો જ જીવન જટલાં જૈન તીર્થોના જિર્ણોદ્વારમાં એમણે પેઢી દ્વારા સહયોગ આપ્યો. સાર્થક ગણાય. આ યુગમાં પણ એ નખશીખ પ્રમાણિક તો રહ્યા, પરુત વિદેશથી જે કોઈ મહાનુભાવ આવે, એ શ્રેણિકભાઈ પાસે માર્ગદર્શન એથીય વિશેષ પોતાની આસપાસના સઘળાં કાર્યોમાં પ્રમાણિકતાનો લેવા દોડી જાય. ભારતની બહારના દેશોમાં સર્જાયેલા જૈન તીર્થો અને આગ્રહ રાખ્યો. જૈન ઇતિહાસની કથાઓમાં પુણિયા શ્રાવક, ઉદયન સેન્ટરોને શ્રેણિકભાઈની દીર્ઘદૃષ્ટિનો ઊંડો લાભ મળ્યો છે. બ્રિટન- મંત્રી, ભીમ કુંડલિયો જેવાની પ્રમાણિકતાની વાતો સાંભળી છે. ભારતની ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ જૈનોલોજી જેવી સંસ્થાના માર્ગદર્શક બની આવતીકાલે કોઈ શ્રેણિકભાઈના જીવનમાંથી આવા દૃષ્ટાંતો તારવી રહ્યા. ઉચ્ચ કેળવણી, ગર્ભ શ્રીમંતાઈ અને વિશાળ દર્શન ધરાવતી વ્યક્તિ આપે, તો આશ્ચર્ય ન પામશો! સામાન્ય રીતે ધર્મક્ષેત્રે વ્યાપેલા કલહ, રૂઢિગ્રસ્તતા અને કુસંપ પ્રત્યે આવા ગુજરાતની ગરવી મહાજન પરંપરાના પ્રભાવક મહાજનની ઉપેક્ષા કે તિરસ્કારનો ભાવ સેવતી હોય છે, પણ શ્રી શ્રેણિકભાઈને વિદાય સાથે જાણે એ પરંપરા લુપ્ત થઈ ગઈ હોય એવો વસવસો જાગે જૈનધર્મમાં અખૂટ આસ્થા હોવાથી અપૂર્વ ધૈર્ય અને ચિત્તશાંતિ ધારણ છે. આવા સંસ્કારપુરુષો એ ધર્મ, સમાજ, શિક્ષણ અને સંચાલનને કરીને સદાય સહુને સાથે લઈને ધર્મકાર્યો કરતા રહ્યા. આનું મુખ્ય માટે દીવાદાંડીરૂપ હોય છે. હવે પછી પણ એ સાર્થક જીવનની કારણ એમની જૈનધર્મ પ્રત્યે ઊંડી શ્રદ્ધા. ક્યારેક તો કહેતા કે હાર્વર્ડમાં દીવાદાંડીનો ઝળહળતો પ્રકાશ સહુને પ્રેરણા આપતો રહે એ જ એમ.બી.એ. થયો, ત્યારે જરા જમીનથી સહેજ ઊંચો ચાલતો હતો, ભાવના.
* * *
ઉપાશ્રય-વ્યાખ્યાન માઈક દ્વારા?
બકુલ નંદલાલ ગાંધી
સૌ પ્રથમ એક વાત સ્પષ્ટ કરવાની છે કે અત્રે વ્યક્ત કરેલ વિચારો ઉપાશ્રય એટલે વીરવાણીનું પાન કરાવનાર; ઉપાશ્રય એટલે ચતુર્વિધ કોઈપણ જાતનો વિવાદ ઊભો કરવા કે ચર્ચા-દલીલોની રૂએ નથી. સંઘના ઘડતરની આદર્શ શાળા; ઉપાશ્રય એટલે ઉપાસકોનું શાંતિ એક સામાન્ય સ્થાનકવાસી જૈન શ્રાવકના મનમાં પ્રશ્નોનું સમાધાન નિકેતન', તો સાથોસાથ વધારે ને વધારે ચંચળ રહેતા સંસારી છદ્મસ્થ કરવા રજૂ કરેલ છે. આમ છતાં જાણતાં કે અજાણતાં કે અજ્ઞાનતાને જીવોને માર્ગ દર્શાવનારી શાયરીકારણે ધર્મની અશાતના-અવિનય થાય તો અંતઃકરણપૂર્વક ક્ષમા માગું છું. ‘ભટકતે ઈન્સાન કે લિયે ધર્મસ્થાનક ઈશારે હૈ, ઉપાશ્રય
જીવન કે આસમાન કે લીયે ધર્મસ્થાનક સિતારે છે, ધર્મદ્વાર - સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૩ના અંકમાં પ્રગટ થયેલ કુલ્લે ૨૨ આત્મજાગૃતિ કે લીયે ઉપાશ્રય કે ભીતર કદમ રખના, અર્થમાં ઉપાશ્રયનો વર્ણવેલ સચોટ અને સુંદર મહિમા ખરેખર બહતી જીવનધારા કે લીયે, ધર્મસ્થાનક કિનારે હૈ.' હૃદયસ્પર્શી રહ્યો, તેનો અંશ અહીં લેખની રજૂઆતને અનુલક્ષી ટપકાવેલ જૈનધર્મ પ્રત્યેની આસ્થા અને ઝંખના છે. ‘ઉપાશ્રય એટલે જૈનશાસનની પ્રભાવના કરનાર જૈનભુવન; એક બાજુએ વીસ એકવીસમી સદીના વિકસિત વિજ્ઞાને માનવીને