Page Text
________________
જલાઈ, ૨૦૦૯
પ્રભુ જીવન
આત્મજાગૃતિ વર્તે છે. અથવા સાધકને પાંચ ઈન્દ્રિયોના વિષયોમાં વહે છે એવું અપેક્ષાએ કહી શકાય. અથવા દ્રવ્યકર્મોનું નિમિત્ત પામી ઉદાસીનતા વર્તે છે. અર્થાત્ તેમાં તે તન્મય થતો નથી. આમભાવકર્માનું સર્જન થાય છે, જેને કૃપાળુદેવ નીચેની ગાથામાં સાધકથી પૂર્વકૃત કર્મોના ઉદય વખતે અવલંબનરૂપ જાગૃતિ વર્તતી પ્રકાશિત કરે છે. (આત્મ સિદ્ધિ) હોવાથી મહાઃ ચારિત્ર્યોત ક્ષીણ થ જાય છે. આવી દશામાં
અપેલાએ કહી શકાય કે અંતત્મા નિર્મળ નિજભાવનો કર્તા છે. અને તેના પરિણામમાં આત્મિગુણો આવરણ રહિત થયા કરે છે.
*ચંતન જો નિજ ભાનમાં, કર્તા આપ સ્વભાવ; વર્તે નહિ નિજ ભાનમાં, કર્તા કર્મ-પ્રભાવ. ...૭૮ ભાવકર્મ નિજ કલ્પના, માટે ચેતનરૂપ; જીવવીર્યની સ્ફુરણા, ગ્રહણ કરે જડબ્લ્યૂપ. ૮૨
૨. પરમાત્મ દશા
અદ્વૈત (દેહધારી) અને સિદ્ધ ભગવંતોને સંપૂર્ણ પરમાત્મદશા વર્તે છે, એટલે તેઓના સધળા (નિર્મળ) આત્મિકગુણો સહજપણે પરિણમન પામે છે. આવા પરિણમનમાં તેઓને કાયમી સહજાનંદ કે અનંતઆનંદ વર્તે છે, જે અત્ત, એકાંતિક, આત્યંતિક, અક્રિય, અનુપચરિત, સ્વાધીન, સહજ, અપ્રયાસ, નિદ્વંદ્વ ઈત્યાદિ છે. આવા ગુણો અને તેનું પરિણમન નિરપેક્ષ અને વચનાતીત છે, માટે કોઈપણ વિકલ્પ કે અપેક્ષા ભેદે વર્ણન કરવું લગભગ અશક્યવત્ છે. આવી પરમાત્મદશામાં વ્યવહારથી કહી શકાય કે નિર્મળ આત્મિકગુણો કારણ છે અને તેના પરિણમનમાં સહજાનંદ કે અનંતઆનંદ વર્તે છે.
સર્જન-સ્વાગત (અનુસંધાન પૃષ્ઠ ૨૭થી ચાલુ)
આંતરરાષ્ટ્રીય ક્ષેત્રે ‘નાસા'નું નામ બહુ જાણીતું છે. અંતરીક્ષમાં પણ નાસા નામની તકતી લાગી ગઈ છે. આપણે ત્યાં નાસા એટલે સૂર્યકાંત પરીખનું માનસ સંતાન. આ સંસ્થાએ ઈ. સ. ૧૯૮૮ થી ગુજરાતની ગરિમાને છાજે એવું અને મહાત્મા ગાંધીનો આત્મા રાજીપો અનુભવે એવું સેવાકાર્ય કરી રહ્યું છે. સૂર્યકાન્ત પરીખ આધુનિક ગુજરાતના સમર્થ શૌચ-પુરુષ છે. આ પુસ્તિકામાં સૂર્યકાંત પરીખનું ‘ટૉઈલેટ ચિંતન’ રજૂ થયું છે. ટૉઈલેટને
૩. જીવાત્મા કે બાિત્મા
પૂર્વકૃત કર્મના વિપાકરૂપે જીવને સ્થૂળ, સૂક્ષ્મ અને વાણીના
સંજોગો પ્રાપ્ત થાય છે, ત્યારે તેનાથી જોવા જાણવાદિનું કાર્ય તેઓ સિત્તેર ટકા ભારતીઓનું સપનું ' ગાવી આજની વરવી વાસ્તવિકતાનું
અભ્યાસપૂર્ણ ચિંતન રજૂ કરે છે.
સૂર્યકાંત પરીખ કેટલાંક માર્મિક સવાલો ઊભા કરી વાચકને વિચારતો કરી મૂકે છે.
‘છેલ્લા દાયકામાં માનવ જીવનને સુધારવા માટે જે વ્યવસ્થાઓ જીવનના ભાગરૂપ બની ગઈ તેમાં ટૉઈલેટનું સ્થાન છે. એ ટૉઈલેટ માનવ સ્વાસ્થ્ય માટેનું સાધન હોય તો તે સમાનતા તરફ લઈ જનાર સાધન પુરવાર થશે ખરું ? જ્યારે અનેક લોકો વિજ્ઞાન-ટેક્નોલોજીને કારણે સુવિધાઓ મેળવના થયા છે ત્યારે તેવા સુખી-સંપન્ન લોકો ટૉઈલેટની બાબતમાં વંચિત રહેલા છે લોકો માટે હમદર્દી ધરાવે છે ખરા ?'
થાય છે. આવું કાર્ય જ્ઞાનાવરીય, દર્શનાવરણીય અને વીર્યંતરાય કર્મ-પ્રકૃતિના લોપમ પ્રમાણે થાય છે. રાગદ્વેષ અને અજ્ઞાનવશ જીવને અલ્પ માત્રામાં દર્શન અને જ્ઞાનગુણ તેમ જ સહાયક વીર્યગુણ પ્રગટીકરણ થયેલો હોય છે, જેના ઉપયોગથી જોવા-જાણવાદિ કાર્યમાં સ્વાનુભવ કે ‘સ્વ’ સંવેદન વર્તે છે. બાકીના વિભાગમાં (જેના ઉપર કર્મરૂપ આવરણો છે) તેને મિથ્યાત્વ સહિતનું જ્ઞાન વર્તે છે, જેને જ્ઞાન કહેવામાં આવે છે. (કુમતિ, કુશ્રુત અને વિભંગ જ્ઞાન). આવા વિભાગમાં જીવાત્માને દર્શનમોહથી પાંચ ઈન્દ્રિયોના વિષર્યોમાં સામાન્યપણે તન્મયતા વર્તે છે. આવી પ્રક્રિયામાં વીર્યગુચ્છાની પ્રવૃત્તિ વિપરીતપણે કાષાયિક ભાવમાં ત-અનુયાયી થઈ વર્તે છે. આવા વીર્યગુણને બાલ બાધક વીર્ય કે અનભિસંધ વીર્ય કહેવામાં આવે છે. આવી દશામાં જીવાત્માના આત્મપ્રદેશો કંપાયમાન થાય છે અને તે કર્મરૂપ પૌદ્ગલિક વર્ગકાઓનું ખેંચાણ કરે છે, જેને વ્યવહારષ્ટિએ ભાવકર્મોનું સર્જન કહેવાય છે. અથવા અજ્ઞાનદશામાં જીવને દ્રવ્યકર્મના વિષાક સમર્થ રાગાદિ ભાવો થાય છે, જે છેવટે દ્રવ્યકર્મોમાં સંચિત થઈ શાનદર્શનાદિ ગુણોને આચ્છાદિત કરે છે. આમ કર્મબંધ અને કર્મ નિર્જરાની પરંપરા ચાલ્યા કરતી હોવાથી જીવાત્મા ચારગતિરૂપ ભવભ્રમણ કરે છે. ટૂંકમાં વાત્મા વ્યવહારુષ્ટિએ જ્ઞાનાવરણાદિ દ્રવ્યકર્મો, રાગાદિ ભાવકર્મા અને શીરાદિનોકર્મનો કર્તા ભોકતા કહેવાય છે. આવા કર્તૃત્વમાં મિથ્યાત્વ સહિતનું જ્ઞાન અને બાલ બાધક વીર્યનો નિમિત્તરૂપે સ્રોત
૨૫
શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર રચિત આત્મસિદ્ધિ
૫૬૩, આનંદવન સોસાયટી, ન્યુ સામા રોડ, ન્યુ વડોદરા-૩૯૦૦૦૮.ફોનઃ (૦૨૬૫)૩૨૪૫૪૩૯
બી-૪૨, દયાનંદ સોસાયટી, એ-૧૦૪, ગોકુલ-ધામ, ગોરેગામ (ઈસ્ટ), મુંબઈ૪૦૦ ૦૬૩. ફોન નં. : (022) 22923754
ડૉ. રમણલાલ ચી. શાહના ગ્રંથો હિન્દી ભાષામાં રુપ માણક ભંશાલી ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટ દ્વારા ડૉ. રમણલાલ ચી. શાહના બે ગ્રંથો
(१) जैन धर्म दर्शन
(२) जैन आचार दर्शन
આ ગ્રંથોનો હિંદી ભાષામાં અનુવાદ થઈ ચૂક્યો છે, બન્ને ગ્રંથનું સંપાદન ડૉ. જિતેન્દ્ર શાહે કર્યું છે.
આ બન્ને ગ્રંથોનું પ્રકાશન શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘ યોજિત પર્યુષણ વ્યાખ્યાનમાળામાં થશે.
મેનેજર
| SR No. | 525994 |
| Book Title | Prabuddha Jivan 2009 Year 19 Ank 01 to 12 - Ank 03 is not available |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Dhanvant Shah |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 2009 |
| Total Pages | 320 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 5 MB |