________________
પ્રણવ છવન .
૧૬ જાન્યુઆરી, ૨૦૦૬ અવલોક્યા છે, જે રીતે અહીં અહોભાવથી, ગદ્ગદ્ થઇને સ્મર્યા છે, શિખરોને સ્પર્શે છે, વંદે છે અને આ અજુ ભાવોમાં એક અનોખું સંગીત આંદોલિત એમાં ક્યાંય અતિશયોક્તિ નથી. નય અનુભવ સત્યનું અહીં કથન છે, થાય છે, જે આપણને કોઈ અનેરા દિવ્ય ભાવ પાસે લઈ જાય છે! પરિણામે આપણને અચરજ થાય એવા આનંદી, સાત્વિક, પાંડિત્યથી આ અંક તૈયાર કરવાનું કાર્ય કપરું તો ખૂબ જ લાગ્યું, પરંતુ બધાંનો ભરપુર૫ણ જ્ઞાનના ભાર વિનાના એવા સુશ્રાવક, ઋષિ તુલ્ય રમણભાઇનું સાથ અને સ્નેહ એવા કે ચઢાણમાં શ્વાસ ન ચઢ્યો.
ન થાય છે. જે આપણે હૃદય અને ચિત્તને એક સચ્ચિદાનંદની ભોમકામાં પૂ. રમણભાઈની વિદાયથી પૂ. તારાબેનના જીવનમાં કેટલો બધો દોરી જાય છે. -
' શૂન્યાવકાશ અને વિષાદ વ્યાપ્યો હશે એની તો આપણે કલ્પના પણ ન જેમ જેમ લેખો વાંચતા જઇએ, એમ એમ વિચાર આવે કે રમાભાઈ કરી શકીએ. પણ રમણભાઈ જવા ઋતંભરા પ્રજ્ઞાવાન વિઘાપુરુષનો જેમણે કેટલાં બધાં શબ્દો કમાયા !!
સંગ સેવ્યો હોય એટલે એમના જીવનમાં એ પ્રકાશપુરુષનું જ્ઞાન અને સમજ પ્રેરક અને પ્રબુદ્ધ વ્યક્તિત્વ, સૌના સ્વજન, વાત્સલ્ય મૂર્તિ, આરૂઢ.
એકરસ અને એકરૂપ થયાં હોય છે. જેમ જેમ લેખો આવતા ગયા, એમ હું વિદ્વાન, શીલભદ્ર સારસ્વત, પ્રજ્ઞાના ચેતન્ય પુંજ, નિસ્પૃહી વિદ્વાન,
મુંઝાતો ગયો અને આ બધા લેખો પોતે પણ જોઈ તપાસી જાય એવી સેવામૂર્તિ, વિરલ વેવાઈ, અપ્રમત્ત યાત્રિક, પિતાતુલ્ય, પ્રાધ્યાપકોના
એક અવઢવ અવસ્થામાં મેં પૂ. તારાબેનને વિનંતી કરી. આવી પરિસ્થિતિ પ્રાધ્યાપક, જ્ઞાનાત્મ પરમાનંદ, પરમ મિત્ર, રમણભાઈ એક વટવૃક્ષ,
હોવા છતાં, ઉપરાંત આંખની શારીરિક તકલીફ છતાંય એઓ મારો વિશ્રામ
સ્થાન બન્યા. એઓશ્રીને આ સહકાર માટે હું અંતરથી વંદન કરું છું. શાન પારખુ, શ્રત ઉપાસક, શ્રેયાર્થી, શાનદાની, ઉત્કૃષ્ટ કલ્યાણ મિત્ર,
આટલો વિશાળ સંપુટ તૈયાર કરવા માટે મને મોકળે મને સાથ સહકાર ગૃહસ્થી સંત, કર્મયોગી, પારદર્શક વ્યક્તિત્વ, કરુણામૂર્તિ, ..આ અને
આપનારા અમારા સંઘના વડિલ પ્રમુખ શ્રી રસિકભાઈ લહેરચંદ શાહ, અનેક, કેટલા શિર્ષકો યાદ કરું? એક જ જીવનમાં આટલા બધાં શબ્દો
ઉપપ્રમુખ મુરબ્બી શ્રી ચંદ્રકાંત શાહ, આદરણીય મંત્રીશ્રી નિરુબેન અને એ શબ્દોની સાર્થકતા સાથે કમાઈ શકાય ? પણ સાહેબ એ પામ્યા
સુબોધભાઈ શાહ અને કોષાધ્યક્ષ પરમ મિત્ર શ્રી ભૂપેન્દ્રભાઈ શાહ અને અને એવું જીવ્યા !
કારોબારીના અન્ય સર્વે આદરણીય સ્નેહીજનોની શુભ ભાવના મારા ભારતના એક ખૂણો બેઠેલો એક મુસલમાનવાચક, શકિલ એમના પાસપોર્ટની હદયમાં ગણ સ્થાને બિરાજે છે. પાંખે' વાંચે, પત્ર મૈત્રી બંધાય, અને એ જૈન ધર્મના પુસ્તકો વાંચે, એક અપંગને ' માત્ર એક મહિનામાં આ દીર્ધ સંપુટ તૈયાર કરવો એટલે કેટલી બધું સાહેબ મળવા જાય અને એ અપંગ ભાવ વિભોર બને આવા તો ઘણાં હૃદયંગમ દોડાદોડી થાય? અને અમારા મેનેજર શ્રી મથુરાદાસ ટાંક, કર્મચાર અને આચર્ય ચકિત સ્મરણો અહીં આલેખાયા છે!
ભાઈ અશોક પલસમકર, અને હરિચંદ્ર નવાલે એ બધાં થાક્યા વગર - વિશેષ તો પૂ. ડૉ. આરતીબાઈ મહાસતીજીએ ડૉ. રમણભાઈ પાસે દોડ્યા. અને મુદ્રક શ્રી જવાહરભાઈ શુકલને માથે તો પહાડ જેરી પીએચ.ડી. માટે માર્ગદર્શન માગ્યું ત્યારે રમણભાઈએ કેવો ઊર્ધ્વગામી જવાબદારી, પણ આ પહાડને એમણે હળવાશથી ઊંચક્યો અને હરિયા મહાબોધ તેમને આપ્યો છે પૂ. રમણભાઈ મહાસતીને કહે છે, “પૂ. બનાવ્યો. આ સર્વેને કયા શબ્દોમાં નવાજુ ? આપણે સર્વે આ સર્વેન મહાસતીજી ! પીએચ.ડી.નો અભ્યાસ લયપૂર્વકના સ્વાધ્યાય માટે જ છે. નવાજીએ! લસ સિદ્ધ થઈ જાય પછી પીએચ.ડી. રૂ૫ ઉપાધિને ભૂલી જજો.' , ઉતાવળને કારણે ક્યાંક મુદ્રણદોષો રહી ગયા હોય તો ક્ષમા કરશો,
જ્ઞાની અને સાધકને કેટલી ઊંચી શીખ ! શાન જ્યારે પૂર્ણતાને પામે ઉપરાંત તા. ૩૦ ડિસેંબર પછી જે લેખો પ્રાપ્ત થયા એ લેખોને આ ત્યારે જ સર્વશતા અને જીવનમુક્ત અવસ્થા પ્રાપ્ત થાય.
સમાવી શકાયા નથી, ક્ષમા કરશો, પણ પ્ર. જી.'નો નવેંબરનો ‘શ્રદ્ધાંજલિ સાહેબે જૈન ફાગ' ઉપર ઉત્તમ ગ્રંથની રચના કરી છે. એ વાંચીને મેં અને આ 'સ્મરણાંજલિ' એકની બધાં લેખો અને અહીં જે લેખોને સ્થા, કે સાહેબને કહ્યું, ‘સાહેબ આ તો ડીલીટની કક્ષાનો ગ્રંથ છે.'-ઉત્તરમાં
નથી આપી શકાયું એ સર્વે લેખો હવે પછી પ્રગટ થનાર ગ્રંથ “મંગલમ્ સાહેબનું માત્ર આદરપૂર્વકનું સ્મિત !
રમણભાઈ'માં પ્રગટ કરીશું. જે જે મહાનુભાવોએ જે ઉત્તમ ભાવોથી અમ " સાહેબ પાસે બેસીએ તો જાણે સુગંધ અને શીતળતાના કુવારાનો
લેખો મોકલ્યા છે, એ સર્વ મહાનુભાવોનો આભાર માની, ધન્યતા અનુભવી અનુભવ થાય. પ્રત્યેક બાજુથી સુગંધ વહે અને હેંકે !
હૃદય નમન કરું છું. શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘની સ્થાપના ઈ. સ. ૧૯૨૯માં, એટલે આજે
અમેરિકા વસતા પૂ. રમણભાઈના તેર વરસના પૌત્ર અર્ચિતને એના
શિક્ષકે પૂછયું તારો રોલ મોડલ કોણ ? અર્ચિતે તરત જ કહ્યું, ‘મ - ૭૭ વર્ષની યાત્રામાં અનેક મહાનુભાવો આ સંઘ, આ પત્ર અને
ગ્રાન્ડ ફાધર રમણભાઈ, કારણ કે એઓ ૧૦૦ થી વધુ પુસ્તકોના લેખક વ્યાખ્યાનમાળાના સુકાની બન્યાં, પણ એમાં સંઘ સાથેનો રમણભાઇનો છે આખી દુનિયા કર્યા છે, બધાને મદદ કરવા હંમેશા તૈયાર રહે છે અને સક્રિય સંબંધ અને સેવા ૧૯૫૨ થી તે જીવનના અંતિમ શ્વાસ, ૨૪ ઑક્ટો.
આw. એમનામાં ગ્રેટ સેન્સ ઓફ હ્યુમર છે.'
નામ ૨૦૦૫ સુધી, એટલે સતત ૪૩ વર્ષ, ૩૩ વર્ષ સુધી પર્યુષા વ્યાખ્યાન - રમણભાઈ આપણા બધાંના રોલ મોડલ બની રહે ! માળાનું પ્રમુખ સ્થાન શોભાવ્યું, સતત ૨૩ વર્ષ સુધી 'પ્રબુદ્ધ જીવનના આ અંકના એક એક સ્મરણો આપણને રમણભાઈના અનેક ગુણ તંત્રી સ્થાને બિરાજ્યા અને ૧૪ વર્ષ સુધી સંઘના પ્રમુખ સ્થાને રહી સંઘને પાસે લઈ જશે, આપણા જીવનને ભર્યું ભર્યું બનાવશે. આ કુવારો આખ' ' . અનેરી ઊંચાઈએ દોરી જઈ પ્રમુખ સ્થાનેથી સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ લીધી, પણ સુગંધ અને શીતળતા આપશે. સેવા અને માર્ગદર્શન તો જીવનના અંતિમ શ્વાસ સુધી પૂ. રમણભાઈની ગુરાભક્તિનો આ સંપુટ આપણા હૃદયમાં અનેક શુભ ગુણોને ગુણાકાર આવી અમૂલ્ય સેવાનું રા તો સંઘ ક્યારેય ચૂકવી કે મૂલવી નહિ શકે. આંદોલિત કરશે જ એવી શ્રદ્ધા છે.
એઓશ્રી પ્રત્યે આ “પ્રબુદ્ધ જીવન'ના શ્રદ્ધાંજલિ અને સ્મરણાંજલિ અફસોસ એ થાય કે આપણી સાહેબના આ કે પેલા ગુણને કેમ ન અંકો તો માત્ર એક બુંદ અંજલિ જ સમજીએ !
મહાગ્યા ? સાહેબે પોતાની સંદૂક આપણી પાસે કેમ ન ખોલી ? કેટ આ અંકના લેખોનો પ્રારંભ પૂ. સાહેબના લેખથીજ કરીએ છીએ, જે એઓશ્રી કેટલી સરવાણીથી આપણે વંચિત રહ્યા? અઠવિદ્યમાન હતા ત્યારે જ “પ્રબુદ્ધ જીવનમાં પ્રગટ થયો હતો. એમાં પોતાની અમને પણ જન્મ જન્માંતરે સાહેબ જેવા ગુરુ મળજો, મિત્ર મળજો આત્મકથા નથી, પણ શબ્દોનો આત્મા એમાંથી ઝળહળે છે ! લેખ પુરો વાંચતા અને એ મેળવવા અમે તપ કરીશું જ. મનમાંથી શબ્દો નીકળે, “સાહેબે આત્મકથા કેમ ન લખી ?' પણ જેમ ‘રવ'ને મિત્ર ગુલાબ દેઢિયાના સુરમાં સુર પરોવીએ, આપણા હૃદયમાંથી જ ઓગાળી દીધો હોય એ શબ્દ પાસે શું કામ જાય ?
પરા શબ્દો વહેશે ત્યાર પછીનો પૂ. તારાબેનનો લેખ તો અદ્વિતીય છે ! એક વિદૂષી પત્ની
| ત્વમેવ ચ... વિયોગની પળ પછી કેવા સ્વસ્થ ભાવે કલમ ચલાવે છે ! જીવન યાત્રાના પ્રત્યેક
1 ધનવંત શાહ